Кіріспе

Британдық әлеуметтік ғалым Стивен К. Левинсон (Stephen C. Levinson) (6 желтоқсан 1947 жылы туған) - британдық әлеуметтік ғалым, мәдениет, тіл және таным арасындағы қарым-қатынасты зерттеуімен танымал. Ол Нидерландының Нижмеген қаласындағы Макс Планк психолингвистика институтының Тіл және таным бөлімінің бұрынғы ғылыми директоры. Левинсон Кембридждегі Бедальс мектебінде және Король колледжінде білім алған, ол археология және әлеуметтік антропология бойынша бакалавр дәрежесін алды, ал Берклидегі Калифорния университеті, ол лингвистикалық антропология бойынша докторлық дәріс алды. Басқа да ерекшеліктер арасында ол 1992 жылы Стирлинг сыйлығының иегері, Стенфордтың мінез-құлық ғылымдарының алдыңғы қатарлы зерттеулер орталығы, Academia Europaea мүшесі және 2009 жылы Америка лингвистикалық қоғамының Хейл профессоры. 2017 жылы Левинсон Уппсала университетінің құрметті докторлық дәрежесін алды. Ол қазіргі уақытта Халықаралық прагматика қауымдастығының президенті.

Мансап

Левинсонның алғашқы жұмысы Джон Гамперцпен өзара қарым-қатынас әлеуметтану саласында болды, ол Үндістандағы көптілді қоғамдастықтардың өзара қарым-қатынас үлгілерін зерттеді. Ол прагматикаға қатысты көп жазды, ол осы саладағы алғашқы толық оқулықты шығарды (1983). Ол өзінің прагматикаға қатысты жұмысын Грицеялық шатыр деп атаған (2000:12ff. ), әңгімелесудің әсерлеріне назар аударатын кең ауқымды байланыс теориясы. Оның Пенелопа Браунмен бірге дүние жүзіндегі формальдылық пен сыпайылыққа байланысты тілдік құрылымдар бойынша жұмысы сыпайылық теориясының іргелі еңбегі "Сыпайылық: тіл қолданудағы әмбебаптар" (1978/1987) атты еңбегін жариялауға әкелді. 1991 жылдан бастап Левинсон Макс Планк қоғамы қаржыландыратын және Макс Планк психолингвистика институтында орналасқан өзінің зерттеу зертханасын басқарды. Оның Тіл және таным тобындағы жұмысы (бұрынғы танымдық антропология зерттеу тобы) тілдік әртүрлілікке және танымдық ғылымға оның маңыздылығына назар аударады. Топ семантикалық типология және тілдік құжаттаманың жаңа модельдерін дамытуда ізашарлық рөл атқарды. LSA 2009, L&C Field Manuals and Stimulus Materials 2009 жылы Левинсон (Николас Эванспен) тривиалдық емес лингвистикалық универсалдардың бар екендігіне қарсы шығып, лингвистикалық әртүрлілік танымдық ғылым үшін маңызды дерек деп дәлелдеген қызу талқыланған мақала жазды. Сонымен қатар, кафедра типологияны әңгімелесуді талдаумен байланыстырып, көптеген тілдерде жөндеу және реттілік ұйымдастыру бойынша зерттеулер жүргізді. Бұл сондай-ақ интерактивті лингвистикада аз зерттелген тілдерді есепке алуға әкелді. Левинсон 90-жылдардың басында лингвистикалық салыстырмалылық ұғымын қайта бағалаудың қозғаушы күштерінің бірі болды, ол (Гумперцпен бірге) мәселенің ықпалды шолуын жариялады (Қазіргі антропология, 1991) және (Гумперцпен бірге) әртүрлі салалардағы сарапшылардың үлестері бар тақырып бойынша жинақты редакциялады (Гумперц және Левинсон 1996). Пенелопа Браунның "Тенеяпандар арасында Иммануил Кант: эмпирикалық философия ретінде антропология" атты ықпалды еңбегі 1992 жылы психологиялық антропология қоғамының Стирлинг сыйлығын жеңіп алды. Левинсонның тіл және кеңістік туралы еңбегі (Levinson & Brown 1993, Levinson 2003, 2006) тілдік салыстырмалылықтың бір түрін көрсетті, бұл түрлі кеңістік жүйелерді қолданатын тілдерді сөйлейтіндер сөздік емес кеңістік міндеттерді әртүрлі жолдармен шешеді. Оның соңғы еңбектерінде Россель аралы тұрғындарының мәдениеті мен олардың елли днье тілі арасындағы қарым-қатынас сипатталған.