Кіріспе

Француз тілшісі (1908–1999)

Андре Мартинет (ɑ̃. dʁe maʁ. ti. nɛ; Saint Alban des Villards, 12 сәуір 1908 – Châtenay Malabry, 16 шілде 1999) – француз лингвисті, құрылымдық тіл білімі саласындағы еңбектерімен әйгілі болды. Тіл теориясында Мартинет ең алдымен тілдік экономика және екі буынға бөліну (қос артикуляция) бойынша зерттеулерімен танымал.

Өмір және жұмыс

Мартине ағылшын тіліндегі агрегация емтиханын тапсырып, Францияда дәстүр бойынша екі диссертация қорғағаннан кейін докторлық диссертациясын алды: La gémination consonantique d'origine expressive dans les langues germaniques және La phonologie du mot en danois. 1938-1946 жылдары ол École pratique des hautes études (EPHE) мектебінің оқу басқармасының директоры қызметін атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Нью-Йорк қаласына көшіп, 1955 жылға дейін сонда тұрды. Нью-Йоркте ол 1948 жылдың соңына дейін Халықаралық қосымша тілдер қауымдастығын басқарды және Колумбия университетінде оқытты, онда 1947-1955 жылдары кафедра меңгерушісі болды. Сонымен қатар, ол тіл білімі саласындағы «Word» журналының редакторы болды. 1955 жылы ол EPHE-дегі лауазымына оралып, Сорбоннада, содан кейін Париж V университетінде жалпы тіл білімі кафедрасын басқарды. Ол Еуропа тіл білімі қоғамының президенті болып сайланды және Функционалдық тіл білімі қоғамын және «Лингвистика» журналын құрды. Прага тіл білімі мектебі Мартинетке зор әсер етті, ал ол синтаксиске функционалистік көзқарас ұсынғаны үшін танымал, бұл Ноам Чомскиймен қатысты пікір таласына әкелді. Ол тарихи тіл білімінен (Экономика фонетикалық өзгерістер, 1955) бастап жалпы тіл білімі теориясына дейінгі тақырыптарды қамтитын жиырмадан астам кітап жазды. Оның ең танымал еңбегі – «Жалпы тіл білімінің элементтері» (1960) 17 тілге аударылды және Францияда да, шетелде де студенттердің бірнеше буынына әсер етті. Басқа еңбектерінің ішінде «Жалпы синтаксис» (1985), «Тілдің функциясы мен динамикасы» (1989) және «Тілшінің естеліктері және тілдің өмірі» атты интеллектуалды автобиографиясы бар.

Жарияланымдар

"La gémination consonantique d'origine expressive dans les langues germaniques", Копенгаген, Мунксгаард, 1937 ж. Дания тіліндегі сөздің фонологиясы, Париж, Клинксиек, 1937. Қазіргі француз тілінің айтылуы, Париж, Дроз, 1945. Фонетикалық өзгерістер экономикасы, Берн, Франке, 1955. Француз-прованс тілінің Hauteville (Савойя) диалектісіне қолданылатын фонологиялық сипаттама, «Романдық және француздық басылымдар» сериясы, Женева, Librairie Droz, 1956. Жалпы тіл білімі элементтері, Париж, Арман Колин, 1960. Тіл және функция, 1962. Синхрондық тіл білімі, Париж, Францияның университеттері баспасы, 1965. "Жақсы тіл", «Sup» сериясы, Париж, PUF, 1969 ж. Андре Мартинет, "Тіл және Функция", Париж: Denoël, 1969, ©1962. Функционалдық синтаксис бойынша зерттеулер, Мюнхен, Wilhelm Fink Verlag, 1975. Тілдердің эволюциясы және реконструкциясы, Париж, PUF, 1975. Жалпы синтаксис, 1985 ж. "Даладан мұхитқа", Париж, Payot, 1986. Тілдердің функциясы және динамикасы, Париж, Арман Колин, 1989. Тілшінің естеліктері, тілдерді тірі ету, Париж, Quai Voltaire, 1993 (Г. Кассаи және Ж. Мартинетпен бірге).