Кіріспе
Польша тілшісі Анна Виржбицка (10 наурыз 1938 жылы Варшавада туған) – Австралия Ұлттық университетінің Канберра қаласындағы зейнеткер профессор. Польшада өскен ол Варшава университетін бітіріп, 1972 жылы Австралияға эмиграциялады және содан бері сол жерде тұрады. Жиырмадан астам жарияланған кітабы бар, олардың көптегені басқа тілдерге аударылған. Виржбицка семантика, прагматика және мәдениаралық лингвистика салаларындағы жұмыстарымен, әсіресе табиғи семантикалық метатіл және семантикалық жайқы ұғымдарымен танымал. Оның зерттеу бағыты Готфрид Вильгельм Лейбництің бастапқы "адам ойының әліпбиіне" ұқсас. Виржбицка 1960 жылдардың соңында оны қайта жаңғыртқан әріптесі, лингвист Анджей Богославскийге алғыс айтады.
Anna Wierzbicka (born 10 March 1938 in Warsaw) is a Polish linguist who is Emeritus Professor at the Australian National University, Canberra. Brought up in Poland, she graduated from Warsaw University and emigrated to Australia in 1972, where she has lived since. With over twenty published books, many of which have been translated into other languages, she is a prolific writer. Wierzbicka is known for her work in semantics, pragmatics and cross cultural linguistics, especially for the natural semantic metalanguage and the concept of semantic primes. Her research agenda resembles Gottfried Wilhelm Leibniz's original "alphabet of human thought". Wierzbicka credits her colleague, linguist Andrzej Bogusławski, with reviving it in the late 1960s.
Өмірбаян
Вирцбикка 1938 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін дүниеге келді. Ол 1964 жылы Польша Ғылым академиясының Әдебиет зерттеу институтында докторлық диссертациясын қорғады, ал бес жылдан кейін – ғалымдық кеңесші (габиляция) дәрежесін алды. 1973 жылдан бастап ол АНУ-де жұмыс істейді, 1989 жылдан профессор болып табылады. 1988 жылы Австралия Гуманитарлық академиясының мүшесі болып сайланды. 1996 жылы Австралия Әлеуметтік ғылымдар академиясының мүшесі болып сайланды. Мансабы бойы ол поляк зерттеушілерімен тығыз байланыста болды және табиғи семантикалық метатіл теориясын дамытқаны және барлық тілдерге ортақ бастауыш мағыналар жиынтығын ашқаны үшін Польша ғылымы қорының сыйлығымен марапатталды. Оның еңбектері антропология, психология, когнитивтік ғылымдар, философия, дінтану және лингвистика сияқты көптеген салаларды қамтиды.
Табиғи семантикалық метатіл
1972 жылы жарық көрген "Семмантикалық примитивтер" кітабында ол табиғи семантикалық метатіл теориясын, яғни тіл мен мағына туралы теорияны қалыптастырды.
Мақалалар
Анна Вирцбикка өз жұмысының қамтитын салалар бойынша, "Тіл", "Қазіргі антропология", "Американдық антрополог", "Адам", "Антропологиялық лингвистика", "Таным және эмоция", "Мәдениет және психология", "Этос", "Философия", "Мінез-құлық және ми ғылымдары" және "Таным мен мәдениет" сияқты журналдарда 300-ден астам мақала жариялаған.