Кіріспе
Түркиядағы өзен:Цейхан өзені (тарихи атауы Пирамос немесе Пирамус (Πύραμος), Левкосирус (Λευκόσυρος) немесе Джихун) - Түркияның оңтүстігіндегі Анатолиядағы өзен.
The Ceyhan River (historically Pyramos or Pyramus (Πύραμος), Leucosyrus (Λευκόσυρος) or Jihun) is a river in Anatolia in the south of Turkey.
Өзен ағысы
Ceyhan өзенінің (Pyramus) бастауы (Söğütlü Dere деп аталады) Түркияның Кахраманмараш провинциясындағы Эльбистан қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай Шығыс Таулар жотасының Нурхак тауларында орналасқан Pınarbaşı деп аталатын жерде. Классикалық деректерге сәйкес оның көзі Арабисс қаласының маңындағы Катанияда орналасқан. Оның негізгі салалары Харман, Гексун, Магара Гёзу, Фырниз, Текир, Кёрсулу, Аксу (Керахманмараштың шетінде Сейханға қосылады), Чакур, Сусас және Чеперце. Оның жалпы ұзындығы классикалық дәуірде бір уақытқа жер астынан өтті, бірақ кейін қайтадан кеме жүретін өзен ретінде алға шықты және Таурус тауының сағасы арқылы өз жолын қуып өтті, оның кейбір бөліктері соншалықты тар болды, Страбон ит немесе қоян үстіне секіре алады деп мәлімдейді. Осы уақытқа дейін оңтүстікке қарай созылып, оңтүстік-батысқа қарай бұрылып, теңізге жетеді. Өзен терең және жылдам, оның орташа ені 1 стадион. Қазіргі уақытта, бұрын болған терең аңғарлардың тарлығынан, Ceyhan өзені гидроэлектроэнергия өндіру, су тасқынын бақылау және құнарлы Çukurova аймағын суару үшін бөгетті. Негізгі гидроэлектрлік генерациялау бөгеттері Мензелет, Килавузлу, Асланташ, Сыр және Беркеде орналасқан. Терең аңғарлардың ішінде тек қана Кіскілі каньоны табиғи түрде бар, ол Меңзелет бөгеті орналасқан жердің оңтүстігінде орналасқан. Сейхан өзеніндегі су ағысының мөлшері маусымнан маусымға қатты өзгереді. Тамыз мен қыркүйек айларында өзеннің ағысы ең төменгі деңгейінде болады. Қараша мен желтоқсанда күзгі жаңбырлар су ағынын уақытша көтереді, ал қаңтарда су ағыны ақпанның ортасына дейін төмендейді. Көктем мен жаз айларында Таурус тауларында қар еріген сайын, ағын артады және бөгетті құрғанға дейін мезгіл-мезгіл су тасқынын тудырады. XX ғасырдың соңғы ширегінде су тасқыны кезінде Чукурова жазығының екі өзені - Сейхан өзені мен Сейхан өзені кем дегенде 6 рет қосылды. Классикалық дәуірде Сейхан өзені Орта жүзге Малуста жеткен. Қазіргі уақытта бұл жер Жерорта теңізі жағалауынан бірнеше шақырым қашықтықта, Түркияның Адана провинциясындағы Караташ түбегіндегі биіктікте, Караташ қаласынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан. Ежелгі дәуірде ол өзінде балшық алып жүретін, ежелгі оракулдың айтуынша, оның жинақтары бір күні Кипр аралына жетіп, оны құрлықпен біріктіреді. Сейхан өзенінің сағасында пайда болған дельта - ылғалды жерлердегі құстардың баспанасы, кей жылдары олардың саны бірнеше миллионға жетеді. Алдыңғы құм жағалауы теңіз тасбақаларының ұя салатын жері ретінде танымал.
In classical times for a time it passed under ground, but then came forward again as a navigable river, and forced its way through a glen of Mount Taurus, which in some parts was so narrow that Strabo claims a dog or hare could leap across it. Its course, which to this point had been south, then turned to the southwest, and reached the sea. The river was deep and rapid; its average breadth was 1 stadium. At present, because of the narrow deep valleys that used to exist, the Ceyhan River has been dammed for hydroelectric generation, for flood control and for providing irrigation to the fertile Çukurova region. The main hydroelectric generating dams are at Menzelet, Kılavuzlu, Aslantaş, Sır and Berke. Of the deep valleys, only the one called Kısıklı Canyon exists in its natural form, south of the location the Menzelet Dam. The quantity of water flow on the Ceyhan River changes greatly season by season. During August and September the river is at its lowest flow. During November and December the autumn rains temporarily raise the water flow rate from In January the flow rate decreases until mid February. As the snows melt in the Taurus Mountains during spring and early summer months, the flow increases and, periodically caused flooding prior to its damming. During the last quarter of the 20th century, during the floods, the two rivers of the Çukurova plain, the Ceyhan River and the Seyhan River, joined at least 6 times. In classical times the Ceyhan River reached the Mediterranean Sea at Mallus. Currently this location is inland a few miles from the Mediterranean coast on an elevation in the Karataş Peninsula, Adana Province, Turkey, a few miles from the town of Karataş. In classical times it carried with it such a quantity of mud, that, according to an ancient oracle, its deposits would one day reach the island of Cyprus, and thus unite it with the mainland. The delta formed at the mouth of the Ceyhan River is a refuge for wetlands birds and some years their numbers reach a few million. The sand bank in front is famed for nesting ground for sea turtles.