Кіріспе

Әскери бөлімнің мөлшері

Компания – әдетте 100–250 сарбаздан тұратын және әдетте майор немесе капитан басқаратын әскери бөлім. Көптеген компаниялар үштен жетіге дейін взводтан құралады, бірақ нақты саны елге, бөлім түріне және құрылымына қарай өзгеруі мүмкін. Әдетте бірнеше компания батальон немесе полк ретінде біріктіріледі, соңғысы кейде бірнеше батальоннан тұрады. Кейде арнайы мақсаттар үшін тәуелсіз компаниялар ұйымдастырылады, мысалы, 1-ші Әуе-теңіз артиллериялық байланыс компаниясы немесе 3-ші күштік барлау компаниясы. Бұл компаниялар батальонға немесе полкке қарасты болмай, жоғары деңгейдегі ұйымға, мысалы, теңіз экспедициялық күштерінің штабына (яғни корпус деңгейіндегі басқаруға) тікелей бағынады.

Тарихи негіздер

Қазіргі заманғы әскери рота 1631 жылы Швеция армиясы қайта ұйымдастырылғанда, король Густав II Адольф тұсында кең танымал болды. Әкімшілік мақсаттар үшін жаяу әскер 150 адамнан тұратын роталарға бөлінді, олар сегіз ротадан тұратын полктерге біріктірілді. Тактикалық тұрғыдан алғанда, жаяу әскер роталары батальондарға біріктіріліп, кавалерия бөлімдерімен және артиллериялық батареялармен бірге бригадалар құрады. Ежелгі заманнан бері кейбір әскерлер әдетте 100 шамасындағы адамдардан тұратын әкімшілік және тактикалық бөлімшелерді пайдаланған. (Ең танымал мысал – римдік центурия, бастапқыда 100 адамдық бөлім ретінде қарастырылған, бірақ кейіннен уақыт өте келе 60-тан 80-ге дейін адамнан тұрды.) Ондық санау жүйесіне негізделген ұйым (яғни, ондық, жүздік, мыңдық және он мыңдық) интуитивті көрінуі мүмкін. Мысалы, римдіктер үшін 100 адамнан тұратын бөлім бірнеше мың адамнан тұратын үлкен әскерді тиімді ұйымдастыруға жеткілікті болып көрінді, бірақ бір адам оны дауысымен және дене тілімен, музыкалық сигналдармен (мысалы, барабан соғу, сыбызғы немесе трубаның үні) және визуалды сигналдармен (мысалы, түстер, тулар, жеңілдіктер) толықтырып, біртұтас бөлім ретінде басқаруға болатындай етіп күте алды. Сонымен қатар, жақындағы зерттеулер көрсеткендей, адамдар 100 мен 250 мүшеден тұратын топта тұрақты қарым-қатынастарды сақтауға ең қабілетті, ал 150 мүше – ең көп кездесетін сан (Данбар санына қараңыз). Тағы да, майдандағы стресс, қауіп, қорқыныш, шу, шатасу және «соғыс тұманы» деп аталатын жағдайларда офицердің өлім-жітімге қатысқан адамдар тобын басқаруы үшін ең қиындық тудыратын, 100-ден аспайтын, тіпті мүмкін болса, одан да аз әскери бөлім ең тиімді және басқарудың тиімділігін ұсынады. 19 ғасырдың екінші жартысына дейін, жаяу әскерлер әлі де жақын қатарда тұрып, жауға қарап, иықтан иыққа тіресіп марш жасап, атып тұрғанда, рота шамамен 100 адамнан немесе одан да аз адамнан тұрды. Дәл, ұзақ қашықтыққа атуға арналған мылтықтардың, қайта зарядталатын мылтықтардың және пулеметтердің пайда болуы жауынгерлік қимылдарды кеңінен таратуды қажет етті. Бұл, радиобайланыспен бірге, салыстырмалы түрде аз сандағы әскерлерге бұрынғыдан гөрі әлдеқайда көп атыс күші мен жауынгерлік тиімділікке ие болуға мүмкіндік берді. Дегенмен, роталар әдетте 100–250 адамнан тұрады, бұл адамдардың шамамен 150 адамнан тұратын ұйымдарда ең жақсы күресуі (сондай-ақ өмір сүруі, жұмыс істеуі, әлеуметтенуі, ойын-сауықпен айналысуы және т.б.) деген болжамды растайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, роталар әдетте батальондарға немесе полктерге біріктірілгенімен, белгілі бір батальонға немесе полкке жатпайтын, тәуелсіз роталар да болды, мысалы, Америка Конфедерациялық Штаттарының штаттық милиция роталары. Алайда, армияға қосылғаннан және сіңірілгеннен кейін, осы тәуелсіз роталардың бірнешеуі, қатысқан роталардың санына байланысты, батальон немесе полк құру үшін біріктірілді. (Әдетте, екіден бес рота батальонды, ал алтыдан он екі рота полкті құрайды.) Жақындағы мысалдарға АҚШ армиясының Корея соғысы кезеңіндегі жаяу әскер дивизиясының дивизиялық қолдау роталары (яғни, байланыс, әскери полиция, қару-жарақ жөндеу, жабдықтау, барлау және ауыстыру роталары) және АҚШ армиясының «Пентомикалық» жаяу әскер дивизиясының дивизиялық авиациялық ротасы жатады. Бұл роталар ешқандай аралық штабқа (яғни батальонға/топқа/полкке/бригадаға) тікелей бағынбады, бірақ тікелей дивизия штабына есеп берді.

Британдық әскер

Қарулы роталар үш взводтан және рота штабынан тұрады. Атпен жүретін әскери бөлімдерде, мысалы, Үйшік ат әскерінде, Корольдік бронетанкі корпусында, Корольдік инженерлерде, Корольдік сигнал корпусында, Армия әуе корпусында, Арнайы әуе қызметінде, Құрметті артиллерия компаниясында, Корольдік армия медициналық корпусында және Корольдік логистикалық корпусында компания орнына эскадрон термині қолданылады, ал Корольдік артиллерияда олар батарея деп аталады. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Корольдік инженерлер мен Корольдік сигнал корпусы бірліктері атты немесе жаяу әскерге қолдау көрсетуіне байланысты эскадрильялар мен роталардың екеуі де болған. Британ армиясының жаяу әскері әдетте өздерінің қарулы роталарын батальон ішінде әріптермен (әдетте, бірақ әрдайым емес, А, В және С) белгілейді, сондай-ақ штаб ротасы мен қолдау/ауыр қару-жарақ ротасы да қосылады. Кейбір бөлімшелер өз роталарын полктік шайқас даңқымен атайды; бұл әсіресе құрама бөлімшелер үшін тән, мысалы, Лондон полкінің Сомма, Мессен және Камбрей роталары. Жаяу гвардия полктері кейбір роталары үшін дәстүрлі атауларды қолданады, мысалы, Королева ротасы, Сол қанат, Уэльс принці ротасы және т.б. Корольдік теңіз жаяу әскерінің роталары корпуста бірегей әріптермен белгіленеді, тек өздерінің құрамаларында ғана емес. Ақпарат корпусы, Корольдік әскери полициясы және Корольдік электр және механикалық инженерлердің барлығы өздерінің корпустарында бірегей нөмірленген роталарына ие. Бұрынғы Корольдік армия қызметі корпусы, Корольдік пионер корпусы және Корольдік армия қару-жарақ корпусы роталарына ие болған, ал Корольдік көлік корпусы эскадрильяларына. Британ роталарына әдетте майор, командирлік офицер (OC) басшылық етеді, ал капитан немесе аға лейтенант екінші бастық (2i/c) болып тағайындалады. Рота штабында сондай-ақ компания сержант-майоры (CSM), әдетте WO2 шенімен және түсті сержант шенімен компания кварталмейстер сержанты (CQMS) болады, бұл ротадағы ең жоғары шенді әскерлер. Құрметті артиллерия компаниясы ұйым және мөлшер жағынан рота емес, полк болып табылады.

Мотоатқыштар ротасы

Кеңес мотоатқыштар ротасы БТР бронетранспортерлерінде немесе БМП жаяу әскердің жауынгерлік машиналарын қолдануға болатын, бірақ 1980-ші жылдардың соңына дейін БТР-лер көбірек кездесетін. БТР мотоатқыштар ротасы рота штабынан, үш мотоатқыштар взводынан және үш ПК пулеметімен және үш АТ-7 "Саксхорн" противотанковый құрылғысымен жабдықталған пулемет-танкіге қарсы взводтан тұратын, барлығы 110 адам және 12 БТР-ден құралды. БМП мотоатқыштар ротасы да сол санды қызметкерлер мен машиналардан тұрды және рота штабынан, үш мотоатқыштар взводынан және алты РПК-74 пулеметімен жабдықталған пулемет взводынан құралды. Сырттай аз өрттік күшке ие болғанымен, АҚШ командирлері БМП-ның ауыр қаруларын есептеулерге қосуға кеңес берілді.

Танк компаниясы

1980-ші жылдардың соңына дейін мотоатқыштар полкіндегі совет танк ротасы компания штабынан және T-64, T-72 немесе T-80 танктары бар үш танк взводынан тұратын, жалпы саны 39 адам және 13 танк болатын. Ескі T-54, T-55 немесе T-62 танктерін пайдаланған роталарда 13 қосымша қатардағы әскери қызметші болды. Танк полктеріндегі немесе тәуелсіз танк батальондарындағы роталардың штаты шамалы төмен болды, онда 10 танк және 30 адам (ескі танктермен 40 адам) болды.

Тарихи негіздер

1700-ші жылдары британдық армия, американдық отаршылдық милициясы және провинциялық регулярлар (мысалы, Вирджиния полкі), ал кейіннен американдық армияның жаяу әскерлері полктерге 100 офицер мен сарбаздан кем болатын роталарға ұйымдастырылды, бірақ нақты саны кең ауқымда өзгеретін. Мысалы, 1775 жылы британдық армияның әдеттегі жаяу әскер ротасында тек 47 адам болды (3 офицер, 5 сержант, барабаншы және 38 сарбаз). Алайда, 1792 жылы американдық жаяу әскер ротасында 98 адам болды (3 офицер, 9 сержант, барабаншы, флейташы және 84 сарбаз). 1775 жылдан бастап американдық әскерлер франко-пруссиялық үлгіге негізделген өз ұйымдастыру доктринасын әзірлеуге кірісті (1777 жылдан бастап Континенттік Еуропалық эмигранттар мен болашақ американдық генералдар – Францияның маркизі де Лафайет, Польшаның графы Казимир Пуласки және Пруссияның бароны фон Штубеннің үлкен әсері болды). Нәтижесінде, 1776 жылы Континентальдық армияның жаяу әскер ротасына бір капитан, бір бірінші лейтенант, бір екінші лейтенант (екі лейтенант взвод командирлері ретінде қызмет етті – 1943 жылға дейін взвод басшылары деп тағайындалмаған, 1939 жылы басталған «Үшбұрышты дивизия» қайта ұйымдастырылуы бойынша), байрақ (батальон/полктің басқа байрақтарымен режімнің түстерін айналмалы түрде алып жүруге жауапты ескірген субальтер офицерлік шені), төрт сержант (бөлім басшылары/взвод басшылары, екі взводқа), төрт капрал (бөлім басшыларының көмекшілері/взвод басшылары, екі взводқа), екі музыкант (барабаншы және флейташы) және 76 сарбаз берілді. Рота екі взводқа бөлінді, әрқайсысы екі бөлімнен/отрядтан (терминдер кейде бір-бірімен алмастырылып қолданылды) – бір сержант, бір капрал және 19 сарбаздан тұрды. (Райт, 1983) 1700-ші жылдардың соңынан 1800-ші жылдардың соңына дейін АҚШ жаяу әскер ротасын капитан басқарды, оған бірінші сержант көмектесті (алғаш рет 1781 жылы бекітілді), және ол кішкентай рота штабынан және лейтенанттар басқаратын екі бірдей взводтан тұрды. 1808 жылдан 1821 жылға дейін роталарға екі бірінші лейтенант және екі екінші лейтенант (және 1861 жылдан 1866 жылға дейін екі екінші лейтенант) тағайындалса да, ротаның атқарушы офицері (басшылықтың орынбасары) және үшінші взвод командирі лауазымы 1898 жылға дейін Испаниямен соғысқа жұмылдыру кезінде кеңейтілмеді. 1800 жылдары жаяу әскер ротасының бекітілген саны 1821 жылдан 1838 жылға дейінгі және 1842 жылдан 1846 жылға дейінгі салыстырмалы бейбіт кезеңдерде 54 офицер мен сарбазға дейін төмендеді. Ал 1812-1815 жылдар аралығында (Ұлыбританиямен екінші соғыс), 1846-1848 жылдар аралығында (Мексикамен соғыс), 1861-1890 жылдар аралығында (Американың азаматтық соғысы және жазықтағы үндістермен соғыс) және 1898-1899 жылдар аралығында (Испаниямен соғыс) ротаның бекітілген саны 100-ден астам офицер мен сарбаздан 119-ға дейін болды. Сондай-ақ, 1861 жылы жаяу әскер ротасының бекітілген құрамына роталық квартал-мастер сержанты қосылды және компанияның жабдықтау вагонын жүргізу үшін вагоншы қайта құрылды (бұрын 1796 жылдан 1808 жылға дейін бекітілген). 1700-ші жылдары және 1800-ші жылдардың соңына дейін рота әкімшілік және тактикалық бөлімше болды, ол көбінесе жаппай құрамында ғана қолданылды. Ротаның жауынгерлік желіге енгеннен кейін стандартты процедура – екі қатарда, взвод бойынша, бірінен соң бірі, жауға қарап тұру. Командир (капитан) және взвод командирлері/взвод командирлерінің көмекшілері (1808-1821) және атқарушы офицер ретінде қызмет ететін бірден төрт лейтенант (кезеңге байланысты) жауынгерлік күресті басқарып, шабуылда алдыңғы қатардан, ал қорғаныста флангтардан басшылық етті. Атқарушы офицер немесе көбінесе кіші лейтенант және бірінші сержант, әдетте, рота командиріне ротаны қадағалауға және артқы жақты басқаруға көмектесу үшін ұрыс сызығының артында орналастырылды (командир сержант пен вагоншы, жарақат алғандар, жау тұтқындары, жауынгер емес адамдар, дезертирлер және т.б.). Сержанттар «файлдарды жабушылар» ретінде әрекет етіп, алдыңғы қатардағы жарақат алғандарды алмастыру үшін сарбаздарды алға жылжытып, оқ атуға, қайта зарядтауға, алға жылжуға және т.б. ынталандырып, қажет болған жағдайда, алға жылжудан бас тартқан немесе қашуға тырысқан сарбаздарға физикалық көмек көрсетіп немесе оларды ұстап тұрды. Капралдар физикалық жағынан үлгі көрсетіп (қазіргі заманғы өрт сөндіру тобының басшыларына ұқсас), өздерінің сарбаздарымен бірге қатарға тұрып, олармен бірге соғысты. 1775 жылдан 1808 жылға дейін ротадағы кіші офицер болған байрақ (номиналды түрде «байрақ ұстаушы»), әдетте жеке режімнің жауынгерлік туын алып жүрді немесе компаниялардан таңдалған сержанттар мен сарбаздардан құралған байрақты қорғау тобын қадағалады. 1800 жылдардың басында байрақ (монтажталған бөлімшелердегі корнет сияқты) шені жойылды, оның орнына екінші лейтенанттар тағайындалды. Режімдер мен жеке батальондар ғана «жауынгерлік туды» алып жүруге рұқсат етілгендіктен, жауынгерлік туды көтеруге тәжірибелі сержантты тағайындау қалыпты жағдайға айналды. Өз тәжірибесімен және жауынгерлік дағдыларымен ерекшеленетін сержанттардан құралған арнайы топ, ұлттық түсті (Америка Құрама Штаттарының туы) және режімнің түсін (режімнің бөлімі мен полкінің таңбасын, сондай-ақ оның жауынгерлік наградалары мен бөлімшелік безендірулерін көрсететін ерекше туын) алып жүру және қорғау үшін полк штабына жіберілді. Музыканттар командирмен бірге дыбыс арқылы бұйрықтарды жеткізу үшін болды (яғни, музыкалық ноталар мен барабан соққан дыбыстар). Кейде полк командирі музыканттарды сол жақ орталық компаниясының артында орналасқан полк тобына біріктіріп, полк командиріне барабан соққан дыбыстар арқылы бірнеше компанияларға бұйрық беруге мүмкіндік берді. Қажет болған жағдайда музыканттар компания немесе батальон/полк штабындағы ордерлілер мен күзетшілер ретінде де қызмет етті, ал жауынгерлік жағдайда – хабаршылар, су тасымалдаушылар, жарақат алғандарды тасымалдаушылар және уақытша түрде жау тұтқындарын күзетті, олар артқа жіберіліп өңдеуге және интернирленуге берілді. 1898 жылы, Испания-Америка соғысына жұмылдыру кезінде мылтық компаниясын үш взводқа кеңейтумен бірге, компания екі офицерге (қосымша бірінші лейтенант атқарушы офицер ретінде және үшінші взводты басқару үшін қосымша екінші лейтенант) ие болды. Сонымен қатар, бөлім басшылары (сержанттар) және отряд басшылары (капралдар) санының өсуіне байланысты, 1901 жылы сарбаздардың саны 127-ге (1898 жылы 84-тен) дейін артқанда 18 капрал және алты сержант, сондай-ақ екі бугист (буги барабан мен флейтаны жаяу әскер роталарында алмастырған), вагоншы, екі аға сержант (бірінші сержант және квартал-мастер сержанты) және бес офицер, барлығы 161 офицер мен сарбаз бекітілді. 1905 жылы компанияның аға сержант құрамына ас сержанты қосылды және компанияның квартал-мастер сержанты жабдықтау сержанты болып қайта аталды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа жұмылдыруға байланысты армия «төртбұрышты дивизия» ұйымдық құрылымын қабылдады, бұл взводтан бастап бөлімшелердің мөлшерін айтарлықтай арттырды. 1917 жылы компанияға төртінші взвод қосылды, оның құрамы 256 офицер мен сарбазға дейін өсті, оның ішінде алты офицер (командир капитан, атқарушы офицер бірінші лейтенант және екі бірінші лейтенант және екі екінші лейтенант взвод командирлері). Сарбаздардың саны: үш аға сержант (бірінші сержант, жабдықтау сержанты және ас сержанты), 12 сержант, 33 капрал (бір рота кеңсесі және взвод сайын сегізден 32 отряд басшысы), сегіз маман (төрт ас және төрт механик), екі бугист, 64 жеке сарбаз және 128 сарбаз. 12 сержанттың ішінде сегізі бөлім басшылары ретінде (әр взводта екі) қызмет ете берсе, қалған төрт…

Қазіргі заманғы қолданысы

АҚШ армиясында жаяу әскер роталары әдетте үш мылтық взводынан және бір ауыр қару-жарақ взводынан құралады; механикаландырылған жаяу әскер роталары әдетте әрқайсысы төрт жаяу әскердің жауынгерлік машинасы (IFV) бар үш мылтық взводынан және екі IFV-ден тұратын командалық элементтен тұрады; танк роталары әдетте әрқайсысы төрт танктан тұратын үш танк взводынан және екі танктан тұратын командалық элементтен тұрады; қолдау роталары әдетте маманданған взводтарға бөлінеді, олардың құрамында қосымша арнайы бөлімдер болуы мүмкін. Ротаға әдетте капитан басшылық етеді, бірақ кейбір жағдайларда оны бірінші лейтенант немесе майор басқарады. Рота құрамындағы взводтардан өзгеше, ротада әдетте атқарушы офицер (XO), бірінші сержант, дайындық/оқу бойынша сержант және басқа да лауазымдар (мысалы, жабдықтау сержанты, қаруханашы) сияқты қосымша көмекші персонал лауазымдары болады. Артиллерия бөлімшесі әрқашан батарея деп аталады. Сол сияқты, «эскадрон» термині атты әскер бөлімшелері үшін қолданылады, соның ішінде тарихтан белгілі атты әскер де, қазіргі заманғы бронетехникалық және әуе атты әскері де. Батальонынан бөлінбеген роталар әріптермен белгіленеді, мысалы, «А ротасы, 1-ші батальон, 15-ші жаяу әскер полкі». Бұл әдетте «A/1 15 INF» деп қысқартылады, бірақ сөйлегенде емес. «1–15» көрсеткішіндегі сызық рота тарихының Армияның 15-ші жаяу әскер полкінен басталатынын көрсетеді. Роталар әдетте өздерінің басшылық шығындары болмайды, бірақ бас ұйымның басшылық шығындарын бөліседі. Егер полк штабы жеке басқару эшелоны ретінде болса (мысалы, 75-ші Рейнджер полкі, 11-ші бронетехникалық полкі және 1-ші теңізшілер полкі), Корея соғысынан кейін барлық АҚШ армиясы полктерінің көпшілігі осындай болды, батальон/эскадрон нөмірінен полк нөмірі сызықпен бөлінеді (мысалы, B/2/75 Рейнджер, C/3/11 БТП, E/2/1 ТМП). Ресми атаулар болмаса да, әріптер көбінесе «әскери жаргонмен» НАТО фонетикалық әліпбиін немесе одан бұрынғы Біріккен армия/теңіз күштерінің фонетикалық әліпбиін қолдана отырып айтылады, нәтижесінде «Браво ротасы» және «Эхо ротасы» (бұрынғы «Бейкер» және «Изи» роталары) сияқты атаулар пайда болады. Жеке ұйымдастыру және жабдықтау кестесіне (TO&E) ие роталар нөмірмен белгіленеді және кез келген басқа бөлімшенің қолдауына тәуелді болмай толыққанды дербес жұмыс істей алады. Тарату және рұқсат кестесі (TDA) бойынша ұйымдастырылған роталар атауымен немесе нөмірімен белгіленеді. Роталар әдетте лейтенант басқаратын төрттен алты взводтан тұрады, бірақ жеті немесе одан да көп взводтан тұратын жауынгерлік қызмет және жауынгерлік қолдау роталарының мысалдары да бар. Мысалы, тасымалдау терминалының қызметтік ротасында әдетте екі кемелік взвод, екі жағалау взводы, бір құжаттамалық взвод, бір техникалық қызмет көрсету взводы және штаб взводы болады. Роталарға әдетте капитан басшылық етеді, бірақ кейбіреулеріне арнайы операциялық қабілеттері бар, сондықтан оларды үлкен басқару билігі мен тәжірибесі бар офицер басқаруы керек; мұндай роталарды майорлар басқарады және взводтарды капитан басқарады. Бұл реттеуге авиациялық взводтар, әскери барлау роталары, әскери полиция роталары және арнайы күштер роталары жатады. Капитан өзінің командиріне, әдетте батальон командиріне (лейтенант-полковникке) есеп береді. Дегенмен, батальон деңгейінде және одан жоғары (бригада немесе дивизия) деңгейіндегі кейбір әкімшілік және басқа да міндеттерді де капитан орындайды, мысалы, батальонның S 1, S 2 және S 4 офицерлері (S 3 майор) немесе дивизиядағы G штабтарындағы кейбір көмекші персонал лауазымдары. Ротаның аға сержант-квартирмейстері бірінші сержант деп аталады. Бұл лауазымдағы кез келген сержант нақты шеніне қарамастан «бірінші сержант» деп аталады, бірақ тағайындалған офицерге әдетте бірінші сержант шені беріледі. Бұл лауазымға тағайындалған бас сержант, егер тағайындалу уақытша болмаса, «кейіннен» бірінші сержант шеніне көтеріледі. Кейбір жағдайларда, бірінші сержант немесе бас сержант лауазымына білікті сержанттардың орнына бірінші сыныпты сержант тағайындалады. Тағы да, мұндай жағдайларда сержант-квартирмейстер «бірінші сержант» лауазымын және атағын сақтай отырып, бірінші сыныпты сержант шенімен қалады.

Белгілі мысалдар

Кейбір компаниялар жақсы танымал болғандықтан, олар өздерінің әскери бөлімше таңбасымен белгілі болды. Мысалдар: 506-шы парашюттік жаяу әскер полкінің Easy ротасы, 101-ші әуеде тасымалданатын дивизия, ол BBC/HBO мини-сериалы "Бауырлар тобының" негізгі тақырыбына айналды. 116-шы жаяу әскер полкінің 29-шы жаяу әскер дивизиясының Able ротасы Нормандияға түскен кезде Омаха жағалауындағы Dog Green секторына қонды және 96% қаза тапты.