Кіріспе

Ричард Питер Макбрайн (19 тамыз 1936 - 25 қаңтар 2015) - американдық католик діни қызметкері, теолог және жазушы, АҚШ-тың Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы Нотр-Дам университетінің теология профессоры.

Өмірбаян

Ричард П. Макбрайн 1936 жылы 19 тамызда Томас Х. және Кэтрин (Боттичелли) Макбрайнның бес баланың төртіншісі болып дүниеге келді. Ол Вестон қаласында (Массачусетс штаты) Папа Иоанн XXIII Ұлттық семинариясында сабақ берді. Макбрайнның ғылыми қызығушылықтары экклезиология, дін мен саясат арасындағы қарым-қатынас, католик шіркеуінің теологиялық, ілімдік және рухани аспектілері болды. Макбрайн 25 кітап шығарды және Католицизм энциклопедиясының бас редакторы болды. Нотр-Дам университеті теологиясының профессоры Брайан Дейли өзінің әріптесін "60-шы және 70-ші жылдардың аяғында католик теологтарының арасында кең таралған көзқарасты білдіреді: "қызыл түйме" мәселесінде либералды, бірақ ол оны теологиялық тұрғыдан қорғауға болатын деп санайды. Алайда 80-жылдардың аяғында бұл әдіс азшылықтың дауысына айналды". Макбрайн ұзақ сырқаттан кейін 2015 жылдың 25 қаңтарында Коннектикут штатының Фармингтон қаласындағы үйінде 78 жасында қайтыс болды.

Даулар

МакБрайен Америка католик шіркеуінде, негізінен, оның жарияланған еңбектері мен қоғамдық пікірлеріне қатысты дау-дамайлар болғандықтан, даулы тұлға болды. Оның қайта қаралған, бір томдық басылымымен (1994) бірге Католицизм кеңінен қолданылатын анықтамалық мәтін болды және бүкіл Құрама Штаттардағы шіркеу кітапханаларында табылды. Католицизм шіркеудің кітапты моральдық немесе ілімдік қателіктерден азат деп мәлімдейтін nihil obstat немесе imprimatur мәлімдемесін қабылдамайды. Америка Құрама Штаттарының католик епископтар конференциясының ілім жөніндегі комитеті бұл кітаптың "әсіресе колледж курстарында және шіркеу білім беру бағдарламаларында оқулық ретінде пасторалды проблемалар тудыратын" және "теологиялық ойлау мен дәлелдеуде мамандар емес адамдарға арналған кітап ретінде католиктік үлкен қиындықтар туғызады" деп тапты. USCCB сонымен қатар кітапта "қателік теологиялық дәстүрдегі" көпшілікті" асыра сілтейтін "қателік шіркеуінің ресми догмалары, Магистериумның пікірінше, өзгермейтін ақиқат болса да, католик ілімінің тарихындағы "өзгеріс пен дамуға" тым көп көңіл бөлінген "қателік шіркеудің" көпшілігін арттыратын "қателік немесе адастыратын" мәлімдемелер бар екенін айтты. USCCB католицизмді сынға алғаннан кейін, бірқатар епархиялық газеттер оның бағанды тастады. Бұл мақаланың өзі былай деп түсіндіреді: "Бұл кітапта католиктер туралы қысқаша түсінік қажет болған студенттер мен журналистерге арналған анықтамалық құрал ретінде қарастырылған". Соңында кейбір "мақалалар нақты әрі қысқаша айтылған үлгілер болып табылады. Жақсысылары: Аян, Апостолдық мұрагерлік, Консилиарлық, Иман, Тозақ, Ересектер, Гомосексуализм, Өлместік, Қатесіздік, Ақталу, Оқытушылық, Мәриям, Тазалау және Мәсіхтің орынбасарлары. Бұл кітаптар католик шіркеуінің не және неге сенетінін анық әрі қысқаша түсіндіреді".

Плагиаттау туралы айып

2006 жылдың наурыз айында Кардинал Ньюман қоғамы МакБрайенге қарсы плагиат туралы айыпты Нотр-Дам университетінің, ол жерде оқытты, үш айдың ішінде екінші айыптау. Макбрайн плагиат жасағанын жоққа шығарды, ал Нотр-Дамның теология кафедрасының төрағасы Джон Кавадини қоғамның көтерген айыптарын жоққа шығарды, оны ол "жауынгерлік, оңшыл католик мүдделік топ" деп сипаттады.

Да Винчи коды

Макбрайн "Да Винчи коды" атты фильмнің ақы төлеген кеңесшісі болды.

Евхаристиялық құлшылық ету

2009 жылдың қыркүйек айында Макбрайн National Catholic Reporter газетінде мақала жариялап, Евхаристияға құлшылық етуді "илаһи ілімдер мен рухани бағыт-бағдар бойынша алға емес, артқа қадам" деп сынға алды.

Папаларды сынға алу

1991 жылы шыққан мақаласында Макбрайн "Папа Иоанн Павел II 1978 жылы қазан айында сайланғаннан бері шіркеуде ұзақ уақытқа созылған, баяу қозғалыспен жүргізіліп келе жатқан төңкеріс туралы" сөз қозғады, онда ол "Папа Иоанн XXIII белгілеген жаңа, прогрессивті бағытты өзгертуге тырысатын, билік пен артықшылықтарды жоғалтудан қорқатын шіркеулік қатал адамдар" деп көрді. 2012 жылы Макбрайн The National Catholic Reporter газетіне "Егер шіркеудің қазіргі кездегі нашар кезеңінің себептері болса, онда ол иерархияға тағайындаулар және Иоанн Павел мен Бенедикттің жоғарылатулары. Жалпы алғанда, олардың барлығы консервативті болды".