Кіріспе
Америка биологы Дебора М. Гордон (Deborah M. Gordon; 1955 жылы 30 желтоқсанда туған) - американдық биолог. Ол құмырсқалардың мінез-құлық экологиясы бойынша әсерлі зерттеулері және орталық бақылаусыз құмырсқалардың колонияларының қызметі туралы зерттеулерімен танымал. Ол Гордон зертханасына жетекшілік етумен қатар, қазіргі уақытта Стэнфорд университетінің биология профессоры.
Deborah M. Gordon (born December 30, 1955) is an American biologist best known for her impactful research in the behavioral ecology of ants and her studies on the operations of ant colonies without a central control. In addition to overseeing The Gordon Lab, she is currently a Professor of Biology at Stanford University.
Білім беру және жұмыспен қамту
1976 жылы Дебора М. Гордон "Б" бағасын алды. А. француз тілінен Оберлин колледжінде жоғары марапатталған. 1977 жылы Стэнфорд университетінде биологиядан магистратураны, одан кейін докторлық дәрежеге ие болды. 1983 жылы Дьюк университетінің зоология ғылымдарының докторы. 29 жасында Гордон Гарвард стипендиаттар қоғамының кіші мүшесі болып таңдалды (1984). Содан кейін ол 1987 жылы Оксфордтағы математикалық биология орталығында жұмыс істеді. Ол Лондондағы Силвуд Парктегі Император колледжінің Халық биологиясы орталығының ғылыми қызметкері болды және 1989-1991 жылдары Оксфорд университетінің леди Маргарет Холл колледжінің ғылыми қызметкері болды. 1991 жылы Гордон Стэнфорд университетінде биологияның доценті лауазымына қабылданды. 1997 жылы доцент, 2003 жылы профессор болды, ол қазіргі мамандығы болып қала береді. iBiology-де өткізілген, Гордон ұжымдық мінез-құлықтың орталық бақылаумен емес, жергілікті өзара іс-қимылдың нәтижесі екенін түсіндіреді. Ол бұл тұжырымдаманы көрсету үшін құмырсқалар колониясын қолданады, себебі жеке құмырсқалар өздерінің басқалармен қарым-қатынасына байланысты шешім қабылдайды, ал бұл бүкіл колонияның іс-әрекетін реттейді. Ол "жұмыс бөлу" терминін пайдаланып, қызыл жинайтын құмырсқалардың өздерінің жұмысына жергілікті өзара әрекеттесулер негізінде қалай бейімделетінін анықтады, мысалы, қысқаша антенналық байланыс, бұл колонияның өзгеріп жатқан қажеттіліктеріне әсер етеді. "Коллективті мінез-құлықтың экологиясы" атты мақаласында Гордон үш түрлі экологиялық шектеулердің ұжымдық мінез-құлықтың эволюциясына әсерін сынады. Бұған ресурстардың болуы, ұжымдық мінез-құлықпен байланысты операциялық шығындар және желі бұзылуының қаупі кірді. Қорытындысында ол осы шектеулер колониядағы іс-әрекетті қалай қалыптастыратынын және жеке адамның шешімдері ұжымның шешімдеріне байланысты екенін жазды. Гордон мен оның зертханасының екінші зерттеу саласы - құмырсқалар колониясындағы бөлінген ұйым және оның желілерге, колонияның жекелігіне, еңбек бөлінісіне және өзара әрекеттесудің ұжымдық мінез-құлыққа әсеріне қалай қатысы бар. "Арбореалдық қыранның жол желілерін жергілікті реттеу" деген мақалада Гордонның мақсаты - арбореалдық қыранның азық іздеу жолдарын қалай күтіп, жөндеуді зерттеу. Ол феромондардың жолды жалғап, жоғалып кетудің алдын алу үшін шоғырлануын сақтайтынын анықтады. Колонияның үйлесімділігін қамтамасыз етумен қатар, ұяда бірге тұратын және ұяда бірге тұрмайтын жануарларды тану да маңызды. "Құмырсқалардың ұясын тану" тақырыбында, құмырсқалар туралы көп нәрселер сияқты, тұтастықтың жеке тұлғасы жеке тұлғаларға емес, тұтастықтың өзіне байланысты екендігі талқыланады. Белгілі бір химиялық профильдер ұяда тұрмайтын құмырсқалармен байланысты, ал осы құмырсқалармен бұрын болған қарым-қатынастар колонияның шетелдіктерге қалай жауап беретінін анықтайды. Бұл жауап болашақтағы өзара әрекеттесуге байланысты өзгеруі мүмкін. Гордонның бұрын дәлелдегеніндей, құмырсқалар жеке тұлғаларға емес, тұқым қуалаушылықтың қажеттіліктеріне қарай шешім қабылдайды. Бұл тұжырымдама оның "Еңбек бөлуден әлеуметтік жәндіктердің ұжымдық мінез-құлқына дейін" атты мақаласында берік сақталған, ол құмырсқалардың өз күш-қуатын қай жұмысқа жұмсайтынын шешкен кездегі процесін анықтайды. Гордонның түсіндіруінше, құмырсқалар жұмысты адамдар сияқты бөліп бермейді, бір адам белгілі бір жұмысты атқарады, оның орнына, жеке құмырсқалар колонияның қажеттіліктеріне қарай тапсырмаларды орындайды. Алғашында ғалымдар құмырсқалар дене көлеміне байланысты тапсырмаларды орындайды деп ойлаған, бірақ құмырсқалар өмір бойы бірнеше жұмыс істейді, бұл теорияны жоққа шығарады. Қыран өздерінің күш-қуатына сай келетін жұмысты орындамайды, керісінше, жұмысты ұжымдағы басқалардың өзара әрекеттесуіне байланысты таңдайды. Үшінші бағыт - құмырсқалардың генетикасы және оның олардың мінез-құлқы мен шешім қабылдауына қалай әсер ететіні. "Қырмыза генетикасы: репродуктивті физиология, жұмысшы морфологиясы және мінез-құлқы" мақаласында Гордон және оның әріптесі "транскриптомдық және эпигенетикалық айырмашылықтардың" қалай болатынын түсіндіреді. Тәжірибе нәтижесі құмырсқалар мен өсімдіктердің өсу қарқыны арасында оң әсердің бар екенін көрсетті, ең үлкен өсімдіктер көбірек өседі. Олар сондай-ақ, өсімдіктер өсіміне сәйкес келетін, құмырсқалардың колониясында да геометриялық өсімі бар екеніне дәлел тапты. Бұл зер�...
Марапаттар мен мойындау
1993 жылы Гордон Стэнфордтың Макнамара стипендиаты атанды[1]. 1995 жылы ол Фи Бета Каппа Солтүстік Калифорния қауымдастығынан үздік оқыту үшін сыйлық алды. 2001 жылы Гордон Джон Саймон Гуггенхайм мемориалдық қорының Гуггенхайм стипендиясына ие болды. Сол жылы Стэнфордтағы мінез-құлық ғылымдарының алдыңғы қатарлы зерттеулер орталығының мүшесі атанды. Гордон TED-те екі рет сөз сөйледі, бір рет 2008 жылы, екіншісі 2014 жылы. 2007 және 2016 жылдар аралығында ол Калифорния ғылым академиясының, мінез-құлық ғылымдарының алдыңғы қатарлы зерттеулер орталығы мен Жануарлардың мінез-құлық қоғамының мүшесі атанды.