Кіріспе

Австралиялық футбол 1911 жылдан бері үздіксіз өткізіліп келеді және 1978 және 1982 жылдар аралығында елдің астанасы Канберрадағы ең танымал футбол коды болды. Қазіргі басқарушы орган - 1922 жылы құрылған AFL Канберра, ал даму органы - 1999 жылы құрылған AFL NSW / ACT. 1982 жылға дейін спорт жергілікті БАҚ-та кеңінен жарияланды және жергілікті жарыстар едәуір қызығушылық тудырды. ACT ұлттық австралиялық футбол жарысының (қазіргі австралиялық футбол лигасы) алғашқы қолдаушыларының бірі болды және Викториядан тыс лигаға қосылуға ресми ұсыныс жасаған алғашқы штат немесе аумақ болды. 1981 жылы Канберраның (бас тарту) ұсынысы Сидней командасының пайдасына қабылданбады, ол Сидней лебедейі болды. Канберра сол кезден бері көптеген сәтсіз ұсыныстар жасады, соның ішінде Swan-тарды банкрот болған кезде ауыстыру ұсыныстары. Алайда, Австралияның футбол ережелерінің танымалдылығы Рейджерлердің (1982 жылы регби лигасы) және Брумбидің (1996 жылы регби одағы) енгізілгеннен кейін едәуір азайды. Нәтижесінде ол регбидің де, футболдың да кодтарынан артта қалды және қазір төрт негізгі футбол кодтарының ең төменгі медиа профилі мен қатысуы бар кіші спорт ретінде саналады. Бұл ойынға қатысушылар саны жағынан екінші орында тұрса да, оған қолдау көрсетушілер қатары мен жергілікті бәсекелестік күшті, бірақ 1980 жылдан бері оның төмендеуі жалғасып келеді. ACT өзінің алғашқы AFL матчын 1995 жылы өткізді және AFL матчтары 2001 жылдан бастап 2020 жылды қоспағанда жыл сайын өткізіледі. 2012 жылдан бастап AFL жергілікті команда ретінде Грейтер Уэстерн Сидней Гиантсын (GWS) орналастырды, ол жылына Манука Овалда үш үй ойындарын жоспарлады. 2013, 2016, 2021 және 2022 жылдары стадионның орташа қатысуы Гиганттардың үйі Сидней шоу-саланынан жоғары болды, бірақ 10 000-ға аз орындықтар және төменгі тартылған қарсыластар клубының кестесі болған. 2022 жылдың соңында GWS-тің кем дегенде 6,400 мүшесі ACT-те болды. 2015 жылы клуб 2018 жылы 10 000-нан астам ACT мүшелерімен Рейдерлердің мүшелігін басып өтуді мақсат етті, алайда Рейдерлердің мүшелігі жылдам өсіп, оның есебі GWS-тен 4 есе артық болды. ACT 1925 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы репрезентативтік деңгейде дебют жасады, оның алғашқы жеңісі 1941 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы болды. 1950-1980 жылдар аралығында Квинсленд пен Ұлттық әуесқойлар командасын бірнеше рет жеңіп, 1980 жылы VFL және 1981 жылы Тасманияның күшті күштері жеңілді. Кевин "Каубой" Нил осы жеңістердің көбіне капитандық етті. Ол сондай-ақ 1973 жылы Ұлттық жасөспірімдер чемпионатына қатысқан үшінші команда болды, бірақ ешқашан турнирді жеңіп алмады және қазір NSW / ACT құрамасының бір бөлігі ретінде қатысады. Үйде өскен батыр Алекс Есауленко және Австралияның футбол даңқының зал аңызы 1970-ші жылдары Канберрада үйде танымал болған. Есауленко АФЛ-де ACT-тен басқа ойыншыларға қарағанда көбірек ойын ойнап, көп гол соқты. Джеймс Хирд - беделді Браунлоу медаліне ие болған жалғыз Канберран. Екеуі де бірнеше рет Премьер-лигаға қатысқан. Бритт Талли (ойындар) және Жаклин Пэрри (мақсаттар) AFLW-де құрметте бөліседі. ACT АФЛ-дің даму аймағы ретінде саналады және AFL Draft-та ACT Ұлы Батыс Сидней Гиганттары (және бұрын Сидней Суандары) үшін басымдықты AFL рекрут аймағы болып табылады, сондықтан ACT-тен AFL-ге қабылданған жергілікті ойыншылардың көпшілігі (егер назардан тыс қалмаса) әдетте осы екі Жаңа Оңтүстік Уэльстегі клубтардың бірінде өз мансабын бастайды.

Тарих

Квинбейян Ясс аймағында 1907-1910 жылдары регби және футбол ойындары ойналған. Федералды аумақ құрылғанға дейін халық аз болғанмен, бұл екі код Федералды аумақ құрылған кезде қалаларда жақсы қалыптасқан. 1908 жылы Австралия Федерациясынан кейін Канберра жаңа жоспарланған ұлттық астана болды. 1901 және 1927 жылдар аралығында Мельбурн Ұлттық астана болып қызмет етті. Мельбурннан Канберраға мемлекеттік қызметкерлердің біртіндеп көшіп келуі Австралия ережелеріне деген ертедегі құлшынысты арттыруға көмектесті. 1911 жылы Австралия ережелері бойынша алғашқы матч болып, ол "Канберра" деп бейресми аталды. Бұл матч 29 шілдеде Корольдік әскери колледж мен Ішкі істер департаментінің қызметкерлері арасында өтті. Үш команда (Канберра, Дунтроун және Федеральдер) Акттон жарыс алаңында (қазіргі Бурли Гриффин көлімен қамтылған) және Бланфордияда (қазіргі Манука Овалында) жекпе-жек өткізді. Федералды аумақ лигасы Австралиялық футбол лигасы 1924 жылы құрылтайшы мүшелер Акттон мен Квинбейанмен басталды. Келесі жылы премьер-лигаға Канберра, Федерал және Дунтроун сияқты 4 клуб қатысты. 1926 жылы жарысқа 5 клуб қатысып, танымалдылыққа ие болды. Папуа-Жаңа Гвинеяның ұлттық австралиялық футбол құрамасы 1974 жылы Австралияның жергілікті халқымен ойнауға келді және Айнсли Овалда ойнап, австралиялықтарды жеңді. 1975 жылы қақпадан кіру 40% -ға өсті, ал CANFL ACTAFL-ге ауысты. 1977 жылы ACT NFL Night Series-ке ресми түрде шақырылды. ACT 1978 және 1979 жылдардағы маусымда жарысқа қатысты. Алайда бұл қадам VFL-мен өзара шиеленісті туды, ол өзінің бәсекелес ұлттық бәсекелесін құруға тырысты. ACT басқа штаттармен бірге 1979 жылы Австралия футбол чемпионатының түнгі сериясына қосылды және 1980 және 1981 жылдары да жарысқа түсті.

1980 және 1990 жылдар: AFL лицензиядан бас тартады, регбидің танымалдылығы артады

1981 жылы ACTAFL, қатысудың өсуімен регби лигасын танымалдылығы жағынан жеңе бастады. Аумақтағы регби лигасының жасөспірімдер дамуының елеулі қысымымен және Сидней командасының қатысуы жергілікті бәсекеге әсер етуінен қорқып, Канберра командасының VFL-ге кіру лицензиясына ресми ұсыныс жасалды. VFL Канберраның ұсынысын қабылдамады, VFL "келесі 10 жыл ішінде" Канберраны лицензия алуды қарастыратынын айтты. Лига лицензияның Сиднейге кетуін талап етті және оның орнына Оңтүстік Мельбурнның Суандарын сонда көшіруді талап етті. Келесі жылы NSW регби лигасы Канберра нарығына жаңа Канберра рейдерлері клубымен кірді. ACTAFL 1984 жылы Ұлттық футбол лигасына сол кезде қарастырылып жатқан ұлттық жарысқа қатысуға өтініш берді. Сол жылы ACTAFL бірнеше VFL клубтарымен үй ойындарын ауыстыру туралы талқылауды бастады, сондықтан Сидней өзінің үйден тыс ойындарының көп бөлігін Канберра мен Брисбенде өткізе алды, бірақ сәттіліксіз. VFL 1986 жылы ACT-ті Swans үшін айрықша рекрут аймағы деп белгіледі, бұл ACTAFL-ге ұнамады. 1986 жылы Канберра ұсынысы Перт пен Брисбен пайдасына қайтадан назардан тыс қалды. 1988 жылы Сидней Суанс жабылып, лицензия тендерге шығарылған кезде, AFLACT клубты сатып алып, оны Канберраға көшіруге көшті; 1990 жылдардың басында күрес жүргізген Суансты Канберраға көшіру туралы қосымша шақырулар жасалды. ACTAFL сонымен қатар Мельбурнның қиындыққа тап болған клубын (ол Солтүстік Мельбурн деп мәлімдеген) көшіруге тырысты, бірақ сәттіліксіз. 1990 жылы Брюс стадионында "Ансет Кубогының" (сезон алдындағы) "Хоторн" және "Сидней Суонз" арасындағы матчта 11 500 адам қатысқан. 1991 жылы VFL Брюс стадионында жоспарланған Фостерс кубогы матчын тоқтатып, оны Альбериге ауыстырды. ACT мүдделері Канберрадағы қатысудың төмендеуі мен қызығушылықты атап өтті, бірақ VFL мұны жоққа шығарды. Фицрой футбол клубы Канберрада үй ойындарын ойнауға қызығушылық білдірді, ал Канберрада ойналатын алғашқы премьер-лига матчы Фицрой мен Вест-Кост Иглз арасындағы 9-раундтағы 1995 жылғы матч болды. Бұл матч Манука Овалында емес, төртбұрышты Брюс стадионында өтті. Ауаның суыққанына қарамастан, ойын үлкен қызығушылыққа ие болды және оған 12 000 адам қатысты. "Бөркіттер" күресіп жатқан "Арыстандардан" 28 ұпай айырмашылығымен жеңілді.

2000-шы жылдар: AFL бақылауға алады

1998 жылы AFL (NSW/ACT) комиссиясы ACTAFL-дің жұмысын өз қолына алды. Бұл Manuka Oval-те өткен Солтүстік Мельбурн футбол клубының (Кенгуруз) алғашқы премьерлік матчын жоспарлады, оған 11 321 адам жиналды. Сонымен қатар Канберрада "Барасси" халықаралық австралиялық жастар футбол турнирі өткізіле бастады. 2001 жылы AFL клубы Кенгурус ACT үкіметімен Манука Овалда кейбір үй матчтарын өткізу туралы келісімге қол қойды. Көптеген адамдар бұл қадамды клубтың Канберраға ықтимал көшіруінің бөлігі ретінде қарастырды. Бұл идея 1980-ші жылдардың ортасында пайда болды. "Кенгуру" командасы Манука овалында 10 мыңға жуық адамды жинады. Алайда, 2007 жылы клубтың үйінде бірнеше ойынды ойнау туралы ұсынысы болды. Бұл ұсынысқа Канберраның қарсылығы болған. 2006 жылдың тамызында AFL Мельбурн Демонс пен Батыс Булдогс командаларының әрқайсысы Манукада үй ойындарын өткізетінін, Кенгуруздың орнын толтыруды жариялады.

GWS Канберраны "екінші үйі" ретінде қабылдайды

Канберра өзінің AFL командасына үміткер болуды жалғастырды. Бұл 2009 жылы Ұлы Батыс Сидней лицензиясының пайдасына қабылданбады. Алайда, 2012 жылы ACT үкіметі GWS Giants командасымен Манука Овалда маусым сайын төрт үй ойындарын (үш тұрақты маусым, бір маусым алдындағы) ойнауға келісімшартқа қол қойды. Оның гарнизонында Канберра логотипі (Блэк Маунтин Тауэрді символ ретінде қамтиды), Манукадағы ойындарда қолданылған Канберраның ерекше гарнизонымен бірге. Гиганттар сондай-ақ Канберраның жүз жылдық мерейтойына арнап арнайы гарнизонда ойнады, команда "Канберра қауымдастығының бір бөлігі" екенін айтты. GWS / ACT академиясы да қарастырылған, ал аумақтың клубтың басқармасында өкілі бар. 2016 жылғы 19-шы раундтағы AFL матчында GWS Giants және Richmond командалары арасында рекордтық 14 974 адам жиналды, бұл 2006 жылғы Кэнгуруз мен Сидней арасындағы матчтағы рекордты ғана басып өтті. AFLW премьерлік біріншілігі бірінші матчы Manuka-да, Giants үй матчында өтті, тегін кірумен аймақта рекордтық әйелдер қатысқан 6460 адам болды, алайда лига басқа матчтарды жоспарламады және AFLW ACT-ге тағы 4 жыл бойы қайта оралмады, және бұл көпшілікке айтарлықтай төменгі кірумен болды. 2019 жылғы 21 раундтағы матч ерекше болды, өйткені бұл қар жауған кезде өткізілген алғашқы кәсіби австралиялық футбол матчы болды.

Үлкендер

Жылдар бойы ACT көптеген үздік ойыншыларды шығарды. Олардың қатарында Алекс Джесауленко, Джеймс Хирд, Мик Конлан, Крейг Болтон, Дон Пайк, Шон Смит, Адриан Барих, Бретт Эллисон және Аарон Хамилл бар.

Басқарушы орган

Басқарушы орган - AFL NSW/ACT.

Өкілдік жағы

Австралиялық астаналық аумақтың өкілі басқа штаттар мен аумақтармен мемлекетаралық футбол матчтарын өткізді. Австралия астаналық аумағының Ұлттық футбол карнавалінде алғашқы көрінісі 1933 жылғы Ұлттық футбол карнавалінде болды. 1958 жылы Ұлттық футбол карнавалінің 2-бөлімінде екінші орын алды, ал 1968 жылы Кіші мемлекеттер ұлттық футбол карнавалінде екінші орын алды. 1990 жылдары Австралия астаналық аумағы командасы Жаңа Оңтүстік Уэльс командасымен біріктіріліп, NSW / ACT құрамын құрады; 1995 жылдан бастап Австралия астаналық аумағы штатаралық футболда Австралия Альянсының құрамында болды, оған Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд, Солтүстік территория және Тасманиядан ойыншылар кірді.