Antartiko

Кіріспе

Антартико (Антартико, 1927 жылға дейін Зелово Зелово; Македония / Болгария: Желево / Zhelevo), Македониядағы Преспа муниципалитетіне қарасты ауыл. Флоринаның батысындағы тауларда 1047 метр биіктікте орналасқан ауыл халқы мен ықпалының ұзақ уақыт бойы төмендеуінен зардап шекті.

Тарих

Ауылға 19 ғасырдың басында эпироттар мен Дебар тұрғындары қоныстанған деп есептеледі. 1913 жылы гректер ауылды Осман империясынан азат еткеннен кейін, 1920 жылдары Желево Антартико деп аталды. 1900 жылғы австро-венгерлік әскери картада ауылдың атауы Зелова, немесе Зелин деп көрсетіледі. 1913 жылғы Грекия халық санағына сәйкес, ауылдың жалпы саны 1,415 адам болды. Ауыл тұрғындары 1940 жылы 1345 адамнан 1961 жылы 605 адамға, 1981 жылы 196 адамға, 1991 жылы 133 адамға дейін төмендеді. 1933 жылы ауылда жергілікті газет пайда болды. Қасиетті Николай шіркеуі XVIII ғасырдың басында салынған. Елді мекендегі екінші шіркеу, Қасиетті Атанас, 1880 жылдары жергілікті игі ниетті және болгар қайта өрлеу қозғалысының белсендісі Павел Янковтың бастамасымен салынған, бірақ Касторияның грек епискобы оны славян жазулары болғандықтан киелі етуден бас тартты. Жазбалар 1908 жылға дейін алынып тасталмаған. Болгарияда 1883 жылы жергілікті тұрғындар алғаш рет болгар мектебін ашуға тырысты, бірақ грек мұғалімі қарсы болғандықтан, бұл әрекеті сәтсіз болды. Ауыл 20-ғасырдың басында ИМОРО жасақтарымен күресте грек андартсының базасы болды. Жергілікті тұрғындар грек Андартесі үшін Павел Атансе бастаған бұл күреске екі жақта да қатысты. Ауыл тұрғындарының негізгі бөлігі 20 ғасырдың бірінші онжылдығының аяғында Болгария экзархатының үстемдігіне кірді. Экзархаттың мәліметтері бойынша, 1909 жылы экзархаттың рухани құзырына 200-ден астам отбасы, Константинополь патриархатының қарамағында 50 отбасы кірді). 1908 жылдың жазына дейін экзархат отбасыларына көршілес Оштыма ауылынан (қазіргі Тригоно) келген болгар діни қызметкерлері қызмет етті. Жас түрік революциясынан бірнеше апта өткен соң, алғашқы экзархат діни қызметкері, жергілікті тұрғындар Иван Траянов Желевода өз жұмысын бастады. Ауыл Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз әскерлерінің маңызды орны болды. Ауылда екі француз 120 мм артиллериясы орналасқан. 1912 жылы 12 желтоқсанда ауылға түрік әскерлері келді. Бұл француз армиясының батысқа қарай ең алыс орналасқан аймағы болды, содан кейін ол Вардар шабуылдарының бір бөлігі ретінде Преспа көлінің батысына қарай өрлеп кетті. Француздық 175-ші жауынгерлік пехота 1917 жылы 30 тамызда ауылдан өтті. Жақын жерде орналасқан ресейлік әскерлерді американдық жедел жәрдемшілер де ауылдан Коритцеге көшірді. Осы кезеңде алғашқы автомобиль ауылға жетті, оны американдық жедел жәрдем қызметкері Писодери асуы арқылы жүргізді. Стратегиялық маңыздылығы үшін француз күштер Антарктикадан Флоринаға телеграф желілерін орнату арқылы аймақтағы инфрақұрылымды жақсартты және механикаландырылған көліктерді жақсы орналастыру үшін Флоринадан Писодери асуы арқылы жолды жақсартты. Француз сарбазы Жан Сайсон 1916 жылдың қазан айында ауылды былайша сипаттады: "Зеловада біз оларды таңертеңнен кешке дейін жүгері өсірілген егістік пен ауыл арасында жүріп, бастарына үлкен сабан алақанмен ауыр жолдарға көтеріліп бара жатқандарын көрдік. Барлық жүк таситын жануарлар мен ірі қараны әскерлер алып кетті. Мұнда жасөспірімдер мен қарттар, ауыздарына темекі тығып, жалықпай отырған адамның көз алдында кекшілдікпен жүгері түйіршіктерін ұрып жатыр. Астық тұқымдас дәндер кеңістікте жайылып, немесе дәндер қалың қатарға тігіліп, терезелерді әшекейлеп тұрса да, олардың жарқын сары түстері қара қызыл қызыл қызыл және қызыл алжапқыштармен бірге жарылып, күн астында керемет түстер панорамасын береді. Қазіргі уақытта 2011 жылғы Грекия халық санағы бойынша ауылдың тұрғындары 90-нан аспайды. Соңғы онжылдықтарда бұл аймақта Албаниядан келген заңсыз көшіп келушілер саны өсті, өйткені шекара жақын орналасқан. Бұл аймақтың негізгі саласы ұзақ уақыт бойы ауыл шаруашылығы болды, ал негізгі жол ауылды Флоринамен соңғы 50 жыл ішінде ғана байланыстырды.

The village is believed to be initially inhabited in the early 19th century by Epirotes and people from Debar. Following the Greek liberation of the village from the Ottomans in 1913, Zhelevo was renamed to Antartiko in the 1920s. On an Austro Hungarian military survey map from 1900, the name of the village appears as Zelova, or alternatively Zelin. According to the 1913 Greek census, the village had a total population of 1.415 people. The village population dropped from 1345 people in 1940 to 605 people in 1961, 196 people in 1981, and 133 people in 1991. The village had a local newspaper by 1933. The church St. Nikolay was built in the early 18th century. The second church in the village, St. Atanas, was built under the initiative of the local benefactor and the activist of the Bulgarian Revival Movement Pavle Yankov in 1880s, but the Greek Bishop of Kastoria refused to sanctify it because of Slavic inscriptions. The inscriptions were not removed until 1908. The first attempt to open a Bulgarian school was made by locals in 1883, but was unsuccessful because of the opposition of the Greek teacher. The village was a base for the Greek andartes in the struggle with the detachments of IMORO in the beginning of 20th century. Local inhabitants took part in this struggle on both sides led by Pavlo Athanse for the Greek Andartes. The main part of the population of the village came under the supremacy of the Bulgarian Exarchate towards the end of the first decade of 20th century. According to officials of the Exarchate, in 1909 over 200 households were under the spiritual jurisdiction of the Exarchate and 50 under the Patriarchate of Constantinople). Until the summer of 1908 the Exarchate families were served by the Bulgarian priest from the neighboring village of Oshtima (present day Trigono). Several weeks after the Young Turk Revolution the first Exarchate priest, local resident Ivan Trayanov, started his work in Zhelevo. The village was an important staging ground for the French forces, l’Armee d’Orient, during the WWI, and an active combat area, with two French 120 mm artillery pieces stationed at the village. Turkish troops were active in the village on 12 December 1912. It was the furthest west staging area for the French Army, who then advanced to the West of Lake Prespa as part of the Vardar Offensive. The French 175th Combat Infantry passed through the village on 30 August 1917. Russian forces stationed nearby were also evacuated from the village to Koritze by American ambulanciers. It was during this period that the first automobile reached the village, driven by an American ambulancier through the Pisoderi Pass. Due to its strategic importance, French forces improved the infrastructure in the area by laying telegraph lines from Antartiko to Florina, and improving the road from Florina through the Pisoderi pass to better accommodate mechanized vehicles. French soldier Jean Saison described the village in October 1916 as follows: “At Zelova we saw them shuttling between the corn fields and the village from morning and until night, climbing hard trails with a huge bale of straw on their heads. All pack animals and cattle had been removed by the troops. Here, under the eye of a man sitting lazily, cigarette in mouth, young and old fight corn cobs packed with a vengeance. Whether the grains are spread over the area or the ears adorn the windows in tightly packed rows, their bright yellow explodes next to dark red peppers and scarlet aprons, that give, under the sun, a wonderful color tableaux.”

Many people emigrated to Canada, the United States and Australia. Nowadays, according to the 2011 Greek census, the population of the village is no more than 90. In more recent decades, the area has seen an increase in illegal immigration from Albania, as the border is close by. The main industry of the area for a long time was farming, and a main road only connected the village with Florina in the last 50 years or so.