Кіріспе

Француздық канадалық сарбаз және зерттеуші (1676-1744) Луи Антуан Джучеро де Сент-Дени (17 қыркүйек 1676 - 11 маусым 1744) - француздық канадалық сарбаз және зерттеуші, Луизиана (Жаңа Франция) және испандық Техас аймақтарын зерттеу және дамыту үшін танымал. Ол 1700 жылы салынған Миссисипи өзенінің төменгі жағында орналасқан Форт-де-ла-Булае қаласында шағын гарнизонға қолбасшылық етті және француз колониясын Ла-Луизиананың солтүстігінде Сент-Жан-Баптист-де-Натчитош фортын құрды.

Ерте өмір және білім

Сент-Дени Жаңа Франция (Квебек) штатының Бопорт қаласында Николас Джучероның (1627 1692) он екінші баласы, Сеньор дю Чесней мен Сент-Рош-де-Ольней; Жаңа Франция егемендік кеңесінің мүшесі. Оның әкесінің атасы Ноэль Джушеро де Шателеттің ағасы болды. Оның анасы Мари Тереза Гиффард де Бопорт, Роберт Гиффард де Монселдің қызы, Sieur de Moncel à Autheuil және Квебектің Бопорттың 1-ші сеньоры. Оның ағасы Луи Барб Джушеро де Сент-Дени (1740-1833), 1-ші маркиз де Сент-Дени, Мари Жан Леонның ата-бабасы, маркиз д'Эрви де Сент-Денидің атасы. Ата-анасының шешімі бойынша Сент-Дени жоғары білім алу үшін уақытша Францияға көшіп кетеді. 1699 жылдың соңында Сент-Дени Пьер Ле Мойннің екінші экспедициясына қосылды, Sieur d'Iberville (оның бірінші туысы), ол Ла-Рошельден шығып, Луизианаға сапар шекті. Сент-Дени Франциядағы Бургундия аймағындағы коммунаның атымен аталған Форт-де-Ла-Булайдағы шағын гарнизонға қолбасшылық етті. Форт 1700 жылы Миссисипи өзенінде Нью-Орлеанның болашақ дамуынан 20 шақырым төмен жерде салынған; ол аймақтағы испан және ағылшынға қарсы француз мүдделерін қорғау үшін жасалған. Сент-Дени сонымен қатар француздар тағы бір елді мекен құрған Билокси шығанағындағы фортқа қолбасшылық етті. Сент-Денис, сондай-ақ, шығанақтың батысына және Миссисипи өзенінің батысына қарай, төменгі Қызыл өзенге дейін саяхат жасады. Солтүстік аймақтарға жасаған экспедициясында ол Каранкава және Каддо тайпаларымен кездесіп, олардан бұл аймаққа тән жабайы жерлердегі дағдыларды үйренді. Сент-Дени Кадо тілінде еркін сөйлей бастады, сондай-ақ бейбітшілік пен сауданы қолдаған ойдан шығарылған туыстық қатынастар. 1714 жылы Натчиточес қаласын құрғаннан кейін көп ұзамай Сент-Дени Кадоан тілінде сөйлейтін тайпалар тобы Хасинай Конфедерациясының аумағына барды. Осы жерлерден шыққан соң Денис Рио-Грандиге барып, өзен бойында орналасқан испандықтардың қалаларына барды. Алайда командир Диего Рамон Денисті тұтқындап, оны Сан-Хуан-Баутистада, Кауахилада испан саудасының "шектеулерін" бұзғаны үшін тұтқындады. Ол Мексиканың билік орындарының осындай айып тағылған шетелдікке қалай қарау керектігін шешкенін күтіп, өз заттарын тәркілеп алды. Осы арада Сент-Денис Рамонның өгей немересі, Ньюэва-Визкая мен Ньюэво-Леон провинцияларының конкистадорларының ұрпағы Мануэла Санчес Наварроға ғашық болып, оған үйленуге уәде берді. Мехиконың бұйрығына сай, Рамон оған сол қалаға барып, сотталуды бұйырды. Дегенмен, Сент-Дени өз ісін қорғауға тырысты және қалалық билік оған Доминго Рамон экспедициясын Шығыс Техасқа баруға ұсынды, оның мақсаты миссияларды құру болды, комиссари офицері атағымен. Осылайша, Сент-Дени Сан-Хуан Баутистаға оралды және 1716-1717 жылдары Доминго Рамон экспедициясын басқару үшін шығыс Техасқа барды. Ақырында экспедиция алты миссионерлік және бір президиумға негізін қалады. 1717 жылы сәуір айында Сан-Хуан-Баутистаға оралды. Алайда осы уақытта Людовик XIV қайтыс болып, Испанияның мұрагерлік соғысы аяқталды. Бұл Франция мен Испания арасындағы қарым-қатынастың бұзылуына әкелді және Сент-Дени испан Америкасынан шығып, Ла Луизианаға оралды. 1719 жылы ақпанда француздар Сен-Дениді Мексика қаласына көшірді. Алайда, Жаңа Испанияда қалуы оны тұтқындауға және испан түрмесіне жіберуге мүмкіндік береді, сондықтан ол қашып, Начиточске көшіп кетуге шешім қабылдады. Испандық офицерлер оның кетуін қабылдады және 1721 жылы әйелі Мануелаға онымен бірге көшіп кетуіне рұқсат берді. Денис пен Мануэла Техастың Тесаргана қаласындағы француздық форт Le Poste des Cadodaquious-да қоныстанды, онда олар өмірінің соңғы жылдарында өмір сүрді. 1722 жылы Сент-Денис Сент-Жан-Батист-де-Натчитош фортының коменданты болып тағайындалды.

Кейінгі өмірі

Өмірінің соңғы жылдары Сент-Дени Натчитош қаласын басқаруды жалғастыруға қабілетті деп санамады, ол 1743 жылы 10 қаңтарда жіберген хатында Жан-Фредерик Фэлипео, граф де Морепасқа түсіндірді. Сондықтан ол оған қызметтен кетіп, отбасымен бірге Жаңа Испанияға көшіп баруын өтінді. Алайда оның өтініші қабылданбады. Денис 1744 жылы 11 маусымда Натчиточсте өмірін аяқтады.

Жеке өмір және отбасы

1716 жылдың басында Денис Мануела Санчес Наварро и Гомес Маскороға үйленді және олардың бес баласы болды. Мануэла мен оның балалары оның өлімінен аман қалды. Ол қайтыс болғаннан кейін, әйелі Миссисипи өзенінің батысындағы ең бай әйелге айналды деген хабар тарады. Сент-Денистің екі ұлы өздерінің балаларына әке болмағандықтан, оның қыздары оның ұрпағын алып жүрді.

Дау

Денис Начитошке қолбасшылық еткен кезден бастап өте күмәнді тұлға болды, өйткені испан билігі олардың Франция Үкіметімен ықтимал байланыстарына күдікпен қарады. Олар оның сол елдің құпия агенті болуы мүмкін деп ойлады. Дегенмен, Сент-Дени испан азаматы болғысы келетінін айтып, оның испан әйелі дәлел болды.

Мұра

Сент-Дени Солтүстік Америкадағы испан және француз империяларының физикалық географиясы туралы білімді жалпыландыруда, сондай-ақ екі аймақтағы еуропалық қоныстар арасындағы қарым-қатынасты дамытуға маңызды рөл атқарды. Дегенмен Денис Техас пен Луизиана арасындағы шекарадағы контрабандалық сауданы қалыпқа келтіруді жақтырады.