Кіріспе

Фрэнсис Бомонт пен Джон Флетчердің пьесасы Қызметші қыздың трагедиясы - Фрэнсис Бомонт пен Джон Флетчердің пьесасы. Ол алғаш рет 1619 жылы жарық көрді. Пьеса сыншылардың әртүрлі пікірін тудырды.

Күні

Пьесаның шыққан күні нақты белгісіз. 1611 жылы Сер Джордж Бак, "Ревлдердің шебері" екі шығарманың ұқсастығын байқағандықтан, "Екінші қыздың трагедиясы" деп атады. Ғалымдар әдетте Бомонт / Флетчер пьесасын шамамен 1608 1611 деп атайды.

Авторлығы

Ғалымдар мен сыншылар пьесаны көбінесе Бомонт шығармасы деп санайды; Сайрус Хой өзінің Бомонт / Флетчер канонындағы авторлық проблемаларды кеңінен зерттеуінде Флетчерге тек төрт сахнаны тағайындады (II акт, 2 санат; IV акт, 1; және V акт, 1 және 2), бірақ олардың бірі пьесаның шыңы (IV, 1).

Жарияланым

Пьеса 1619 жылы 28 сәуірде Stationers' Register-ге енгізіліп, сол жылы кітап сатушы Фрэнсис Констебл баспадан шығарды. Кейінгі басылымдар 1622, 1630, 1638, 1641, 1650 және 1661 жылдары жарық көрді. Кейін бұл пьеса 1679 жылғы екінші Бомонт пен Флетчер фолиосына енгізілді. 1619 жылғы бірінші квартоның және 1622 жылғы екінші квартоның мәтіндері әдетте қазіргі заманғы басылымдарды жасау үшін синтезделеді, өйткені Q2 құрамында Q1-ге кірмеген сексен жол, сонымен қатар Q1-де бірнеше жүз өзгерістер мен түзетулер бар.

Қысқаша мазмұны

Жас генерал Мелантий Родостың бейбітшілігін қамтамасыз етіп, жаңа ғана аяқтаған әскери жорықтан оралады. Оны патшаның інісі Лесип қарсы алады. Мелантиус өзінің досы Аминтордың қалыңдығы Аспатиямен некелесуіне куәлік ету үшін қайтып оралады деп күтеді, бірақ король Аминторға ағасының әскери жетістіктерін құрметтеу үшін Мелантиустың қарындасы Эваднаға үйленуге бұйрық берді. Аспатия бұл оқиғадан қатты күйзеліске ұшырады, бірақ бүкіл сарай тойды маскамен тойлауға дайындалуда. Аспатияның қарт әкесі Калианакс пен қызметші халықты сарайдан алып қалуға тырысады, өйткені маска тек соттың өзіне арналған. Калианакс қызының үйлену тойы бұзылғалы бері "шайыр" болып келеді және Мелантиуспен, содан кейін Аминтормен айтысады. Түн мен Синтияның (ай) маскасы әр түрлі әндермен өткізіледі, ал Эвадна мен Аминторды үйлену бөлмесіне апарады. Бөлме сыртында Эваднаның қызметшісі Дула өзінің қожайынымен әзіл-оспақ жасайды, бірақ Аспатия шатасуға қосыла алмайды және қайғыдан өлетінін хабарлайды, ол кірген кезде Аминтормен соңғы қоштасады. Күйеуімен жалғыз қалған Евадна онымен ұйықтаудан бас тартады және ақырында патша оны өзінің сүйіктісі етіп, "азаң" жабу үшін бұл некеге отырғанын айтады. Аминтор қорқып қалады, бірақ үйленген жұп болып көрінуге келіседі. Ол жерде ұйықтайды. Аспатия қызметші қыздарына ешқашан сүймеуді кеңес береді. Олардың бірі Тесей мен Ариаднаның тасбегісін шығарды, бұл Аспатияның қиын жағдайына арналған орынды тақырып. Калианакс кіріп, жағдайға ашуланып, соттың адамдарына қарсы қорқынышпен дем алады. Той түнінен кейінгі таңертең кейбір ерлер палата сыртында әдепсіз сөйлесіп, оларға Мелантиус қосылады. Эвадна мен Аминтор пайда болады және жалғандықпен жалғасады, бірақ Аминтор қатты күйзеліп, әр түрлі таңғажайып нәрселерді айтады және Мелантиус пен Эвадна байқайды. Патша мен әміршілер кіреді және ол жұпты сынап көреді; Аминтордың жауаптары өте жақсы, сондықтан патша қызғанышқа бой алдырады және Евадна мен Аминтордан басқа барлық адамды жұмыстан шығарады. Ол жұптың бірге ұйықтамағанын біледі және Аминторға ережелерді айтады: ол Еваднаға қашан қаласа, қасына келуге рұқсат береді және өзі одан қашып тұруға тиіс. Мелантиус кіреді және Калианакспен қайтадан айтысады; ол кеткеннен кейін, Мелантиусқа қарсы шығуға батылы бармай, Аминтор кіреді және Мелантиус одан құпияны алады. Ол досын кек алудан сақтайды және сабырлы болуға кеңес береді, бірақ Аминтор кеткеннен кейін патшаны өлтіру туралы жоспар құра бастайды. Ол үшін ол Калианакс басқаратын цитадельді басқаруы керек. Қарт адам қайтадан кіреді және Мелантиус патшаның екеуіне де жасаған жарақаттары үшін ортақ кек алуды ұсынады, бірақ ол кеткеннен кейін Калианакс бұл ақпаратпен тікелей патшаға баруды шешеді. Мелантиус Еваднаға барып, оны болған оқиғаны ашуға мәжбүрлейді. Ол қызды патшаны өлтіруге уәде беруге мәжбүр етеді. Ол кетіп, Аминтор кіреді, Эвадна жағдай үшін кешірім сұрайды, бірақ патшаны өлтіру керектігін айтпайды. Калианакс Мелантиус патшасына оның жоспарларын айтып берді, алайда патша оған сену қиын. Келесі сахнада Меланций бүкіл соттың алдында Калианакс айыбын оңай шығарып, оны ақымақ болып көрінеді. Осы екеуінен басқалары кеткенде, Калианакс Мелантиске сойысқа қосылып, қамалды тапсырудан басқа амалы жоқ екенін айтады. Мелантиус Эваднаның сол түні патшаны өлтіретінін күтеді, бірақ осы сәтте Аминтор кек алу туралы айқайлап кіріп келеді және Мелантиус жоспарланған жоқ деп ойлауы керек. Патша Еваднаны шақырды, бірақ ол оның бөлмесіне келгенде, оның ұйықтап жатқанын көрді. Ол жалғыз сөйлеп, оның қолын төсекке байлайды. Ол оны оятып, оны зорлағаны үшін өлтіретінін айтады. Патша оған сенбейді, бірақ ол оны пышақпен шауып, оның өліп қалғанын тексеріп, кетеді. Патшаның мәйіті табылды, ал оның інісі Лесип жаңа патша болып жарияланды. Мелантий, оның інісі Дифилус және қалаусыз Калианакс қамалдың үстінде тұрды, халыққа патшаның неге өлтірілгенін түсіндірді. Жаңа патша кіреді, және кейбір келіссөздерден кейін үш адам кешірім алу үшін цитадельді беруге келіседі. Аспатия Аминторды іздеген адам ретінде киініп сарайға кіреді. Ол оны тауып, Аминтормен күресу үшін өзінің ағасы болып жүр. Көптен бері қызды ашулап, оны ұрысқа тартады, бірақ ұрыстың барысында қыз әдейі сақтанбайды және өлімге ұшырайды. Содан кейін Эвадна қанды пышақпен кіріп, Аминтордан оны өз әйелі ретінде қабылдауын сұрайды. Ол екі ойлы болып, кетеді, ал әйел өзін-өзі пы...

Сын-пикірлер

Тәнтігерлер бұл пьесаға әртүрлі, тіпті айрықша жауаптар берді. Көптеген адамдар пьесаның күшін мойындады, бірақ пьесаның шектен тыс және жасандылығына наразылық білдірді. (Бьюмонт пен Флетчердің шығармашылығының кейбір тұстарын ұнатпайтын адамдар бұл ұнатпайтындығын осы пьесада кеңінен танытады, тіпті кристалданады.) Джон Гласснер бірде "сюжеттің түкке тұрғысыздығын, оның қорқынышты мотивациясын немесе оның жоқтығын және көптеген жолдардың дәмсіздігін көрсету үшін пьесаны қайта басып шығару керек" деп жазды. Пьесаның қазіргі редакторларының бірі Эндрю Гурр бұл пьесаның "Елизаветалық трагедиялар арасында ерекшелігі бар, ол - бірегей сюжет". Басқа сыншылар бұл пьесаның стандартты кек трагедиясына романтиканы енгізетінін және пьесаның тіпті жасандылығымен, Англияның Азамат соғысына дейінгі онжылдықтарда патшалар мен Парламент арасындағы қарым-қатынасты сипаттайтын билік туралы дауларға қатысы бар екенін атап өтті. Родос аралында болғандықтан, пьесаны ХVІ ғасырдағы Жерорта теңізіндегі Осман әскерінің экспансиясы аясында оқыды.