Кіріспе

Джордж Уэсли Ли (1903 жылы 25 желтоқсан - 1955 жылы 7 мамыр) - африкалық-америкалық азаматтық құқық қорғаушы, министр және кәсіпкер. Ол аймақтық негрлер басшылығының вице-президенті және Ұлттық түсті адамдардың жетілуі қауымдастығының Миссисипи штатындағы Бельзони филиалының басшысы болды. Ол 1955 жылы африкалық американдықтарды сайлауға қатысуға шақырғаны үшін қастандықпен өлтірілді. 1890 жылдан бастап олар жаңа штаттық конституцияға байланысты Миссисипиде тиімді түрде құқығынан айырылды; Оңтүстіктегі басқа штаттар осындай актілер мен конституцияларды қабылдады, миллиондаған адамды саяси жүйеден алып тастады және бір партиялық мемлекеттер құрды.

Өмірбаян

1903 жылы дүниеге келген Джордж Уэсли Ли Миссисипи штатының Эдвардс қаласында кедейлікте өсті. Оның анасы плантацияда жұмыс істеген, Ли туғаннан кейін үйленген; оның асыраушысы қатыгез болған. Джордж кішкентай кезінде Лидің анасы қайтыс болғаннан кейін, оны оның әпкесі асырап алды. Ли орта мектепті бітірген, оның жағдайында өмір сүретін қара нәсілділер үшін бұл сирек кездесетін жағдай. Кейін ол Нью-Орлеан портына барып, банан кемелерінің кемежайларында жұмыс істеді және баспаға жазу курсына түсті. Ли бизнесте табысқа жеткеннен кейін азаматтық құқықтар үшін күрескен белсенділердің үлгісі болды. Осы санаттағы көптеген адамдар сияқты, ол да ауыр еңбек, үнемділік, табандылық және сәттілік арқылы жоғары шықты. 1930 жылдары және Ұлы депрессия кезінде Ли Миссисипи штатының Белзони қаласында баптистік қауымды басқарған уағыздаушы болуға шақыруды қабылдады. Қала Миссисипи дельтасының орталығында Хамфрис округінде орналасқан. Штаттағы қара нәсілділердің көпшілігі осы аймақта өмір сүрді және олардың басым көпшілігі ауыл шаруашылығы жұмысшылары ретінде өте кедей өмір сүрді. Ли өзін жетілдіру үшін жұмыс істеуді жалғастырды; ол жергілікті қара бизнес және қоғамдастық басшыларымен бірікті. Төрт шіркеуде пастор болып қызмет еткен ол кішкентай азық-түлік дүкенін де ашты. Ли екі мамандықты да афроамерикалық қауымға қызмет ету деп қарастырды. Ол әйелі Роузбудпен бірге үйінің артқы бөлмесінде шағын баспахана құрды. Бұл күш-жігер Лиге 1950 жылдардың басында азаматтық құқықтар үшін шайқасқа түсуге негіз бар деп сезінуге жеткілікті ресурстарды берді. NAACP құрамында Ли африкалық американдықтарды сайлауға тіркеуге тырысуда аянбай еңбек етті.

Өлім және тергеу

Оның әйгілі сөзінен бір ай өткен соң, Ли Миссисипи штатының Белзони қаласында көлікпен жүргенде атып өлтірілді. Белгісіз адам Лидің көлігінен үш рет атып, Лидің жауынын сындырып, көлігін жолдан шығарып жіберді. Ли жергілікті ауруханаға жетпей қайтыс болды. Аутопсиядан оның бетінен алынған қорғасын ұшалары оқпен жасалған екені анықталды. Бірнеше күн бұрын Лиге хат келіп түсті. Шериф Айк Шелтон оқиғаны жол-көлік оқиғасы деп жариялап, істі қысқартқысы келді. Ол оқ-дәрілердің құлап қалу салдарынан жұлынып қалған тіс пломбалары екенін айтты. Хауард, Эверс және басқалар мұқият тергеуді талап етті. Шериф пен губернатор олардың өтінішін қабылдамады, бірақ АҚШ-тың бас прокуроры Герберт Брауннелл І-ші әділет министрлігіне мәселені қарауға бұйрық берді. Лидің Белзонидегі жерлеу рәсімі үлкен қара газеттердің журналистерін тартты. Оның жесірі Роузбуд күйеуінің қаншалықты азап шеккенін көрсету үшін, оның табытын ашық ұстауға шешім қабылдады. Эметт Тиллдің анасы бірнеше айдан кейін, оның жасөспірім ұлы линчтелгеннен кейін, дәл солай істеді. Чикаголық Defender оқырмандары күйеуінің мәйітін суретке түсіріп, Роузбуд Лидің ашуын бөлісті. NAACP Белзониде еске алу рәсімін ұйымдастырды, оған 1000-нан астам адам қатысты. Бұл шағын ауылдық Дельта қалашығында жанжал жоғары болды, өйткені ақ адамдар қара көпшіліктен көптен бері құрмет күтті. Говард пен NAACP ұлттық президенті Рой Уилкинс Лидің жерлеу рәсіміне баяндама жасады. Говард кейбір қара нәсілділердің "әжелерін жарты долларға сататынын, бірақ Ли ақсақалдың ондай емес екенін" айтты. Азаматтық құқық қорғаушылар Delta-да қылмыскерлерді табу үшін дәлел іздеді. Медгар Эверс Ли ісі бойынша "тіс тістерін кескен" және үнемі баспасөзге ақпарат берген. Активистердің күш-жігеріне қарамастан, қызығушылық азая бастады, ал FBI тергеуін ақырында тоқтатты. Агенттер ақ нәсілді күдіктілерді анықтады, бірақ куәгерлер сөйлеуден қорқады. Лидің өліміне қатысты ешбір күдіктіге айып тағылмаған.

Мұра

Лидің өлімі ұлттық назарын аударып, Миссисипи Jim Crow-ның қысымшы табиғатын және қара нәсілді тұрғындар қарапайым құқықтарды жүзеге асыру үшін кездестірген зорлық-зомбылықты көрсетті. Лидің өлімі кейбір белсенділердің күш-жігерін күшейтуге түрткі болды. Ли азаматтық құқықтар үшін жетілген еркектер ретінде жұмыс істеу үшін бизнес жетістіктерін платформа құру үшін қолданған белсенділердің ұрпағының үлгісі болды. Ол Африка-Америка қауымдастығынан басқа да көшбасшылардың шығуына жол ашты, және дауыс берудің күшін атап өтті.