Клодетт Колвин: Азаматтық құқықтар қозғалысының пионері

Кіріспе

Афроамерикандық азаматтық құқық қорғаушы белсенді (туған 1939)

Клодетт Колвин (туған Клодетт Остин; 5 қыркүйек, 1939) – 1950 жылдардағы азаматтық құқық қозғалысының американдық пионері және зейнеткер медбике көмекшісі. 1955 жылдың 2 наурызында ол Монтгомериде (Алабама штаты) 15 жасында, толы, бөлінген автобуста ақ әйелге орын беруден бас тартқаны үшін тұтқындалды. Бұл оқиға, Роза Паркс, АҚШ-тың Ұлттық Жүздік Қаралар қауымдастығының (NAACP) жергілікті бөлімінің хатшысы, 1955 жылғы Монтгомери автобус бойкотын бастауға көмектескенге дейін тоғыз ай бұрын болды. Колвин азаматтық құқық қорғаушы адвокат Фред Грейдің 1956 жылдың 1 ақпанында Браудерге қарсы Гейл ісін қозғаған алғашқы федералдық сот ісінде төрт талапкердің бірі болды, бұл қаладағы автобустардағы бөлінуге наразылық білдірді. АҚШ округтік сотында Колвин бұл істі қараған үш судья алдында куәлік берді. 1956 жылдың 13 маусымында судьялар Алабама штатының автобустардағы бөлінуді талап ететін штаттық және жергілікті заңдары конституцияға қайшы екенін анықтады. Штаттың шағымы бойынша іс АҚШ Жоғарғы Сотына жолданды, ол 1956 жылдың 13 қарашасында округтік соттың шешімін растады. Бір айдан кейін Жоғарғы Сот Монтгомери мен Алабама штатына автобустардағы бөлінуді тоқтату туралы бұйрықты бекітті. Монтгомери автобус бойкоты бірнеше айдан кейін тоқтатылды. Сот кейіннен қоғамдық көліктегі барлық бөлінуді конституциялық емес деп жариялады. Көп жылдар бойы Монтгомеридің қара басшылары Колвиннің пионерлік еңбегін жарияламады. Ол былай деді: «Жастар Роза Паркс автобусқа отырып, бөлінуді жойды деп ойлайды, бірақ бұл мүлдем олай емес». Колвиннің ісі азаматтық құқық қорғаушылармен тоқтатылды, өйткені ол іс жүргізу кезінде үйленбеген және жүкті болған. Қазіргі таңда оның азаматтық құқық қорғаушылар тарапынан аккредиттеуден өтпегені кеңінен танылған. Роза Паркс былай деді: «Егер ақ баспасөз осы ақпаратты алса, олар қуанышқа бөленер еді. Олар оны жаман қыз деп атайды, ал оның ісінің сәті болмас еді». Колвиннің тұтқындалуы және қылмыстық іс бойынша сот шешімі 2021 жылы, 66 жылдан астам уақыт бұрын айыптамалар қойылған округтің прокурорының қолдауымен округтік сот тарапынан жойылды.

Claudette Colvin (born Claudette Austin; September 5, 1939) is an American pioneer of the 1950s civil rights movement and retired nurse aide. On March 2, 1955, she was arrested at the age of 15 in Montgomery, Alabama, for refusing to give up her seat to a white woman on a crowded, segregated bus. It occurred nine months before the similar, more widely known incident in which Rosa Parks, secretary of the local chapter of the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP), helped spark the 1955 Montgomery bus boycott. Colvin was one of four plaintiffs in the first federal court case filed by civil rights attorney Fred Gray on February 1, 1956 as Browder v. Gayle, to challenge bus segregation in the city. In a United States district court, Colvin testified before the three judge panel that heard the case. On June 13, 1956, the judges determined that the state and local laws requiring bus segregation in Alabama were unconstitutional. The case went to the United States Supreme Court on appeal by the state, which upheld the district court's ruling on November 13, 1956. One month later, the Supreme Court affirmed the order to Montgomery and the state of Alabama to end bus segregation. The Montgomery bus boycott was then called off after a few months. The court subsequently declared all segregation on public transportation unconstitutional. For many years, Montgomery's black leaders did not publicize Colvin's pioneering effort. She has said, "Young people think Rosa Parks just sat down on a bus and ended segregation, but that wasn't the case at all." Colvin's case was dropped by civil rights campaigners because she was unmarried and pregnant during the proceedings. It is now widely accepted that she was not accredited by civil rights campaigners due to her circumstances. Rosa Parks said: "If the white press got ahold of that information, they would have [had] a field day. They'd call her a bad girl, and her case wouldn't have a chance." The record of Colvin's arrest and adjudication of delinquency was expunged by the district court in 2021, with the support of the district attorney for the county where the charges were brought more than 66 years earlier.

Ерте өмір

Клодетт Колвин 1939 жылдың 5 қыркүйегінде Алабама штатының Монтгомери қаласында Мэри Джейн Гэдсон мен К. П. Остин отбасында Клодетт Остин болып дүниеге келді. Остин отбасын тастап кеткен соң, Гэдсон балаларын қаржылай күтіп бағуға шамасы келмеді. Колвин мен оның кіші қарындасы Дельфин үлкен тәтесі мен ағасы Мэри Энн мен Кью П. Колвинге тәрбиеге алынды, олардың қызы Велма бұрыннан көшіп кеткен еді. Колвиндер Клодеттті қабылдағанда Монтгомери округінің Пайн-Левел деген шағын қалашығында тұрды, дәл сол қалашықта Роза Паркс өскен. Колвин сегіз жасқа келгенде, Колвиндер Монтгомеридегі кедей қара нәсілділер тұратын Кинг Хилл ауданына көшіп, балалық шағының қалған бөлігін сонда өткізді. Колвиннің 13 жасқа толуына екі күн қалғанда Дельфин полиомиелиттен қайтыс болды. Одан көп ұзамай, 1952 жылдың қыркүйегінде Колвин Букер Т. Вашингтон орта мектебіне оқуға түсті. Ол жақсы оқушы болғанымен, қайғыға байланысты мектептегі достарымен тіл табысуы қиын болды.

Автобустағы оқиға

1955 жылы Колвин қаланың Букер Т. Вашингтон атындағы бөлек мектебінде оқыды. Ол мектепке барып-келу үшін қалалық автобустарға тәуелді болды, себебі оның отбасында жеке көлік болған жоқ. Автобус жүйесіндегі жолаушылардың көп бөлігі афроамерикалықтар еді, бірақ оларға бөлек отыру ережесі арқылы кемсітетін шаралар қолданылды. Колвин NAACP Жастар кеңесінің мүшесі болды және мектепте азаматтық құқықтар қозғалысы туралы білім алды. Бұл оқиға NAACP хатшысы Роза Паркс сол қылмыс үшін тұтқындалғаннан тоғыз ай бұрын болды. Кейін Колвин: «Анашым маған болғанды жасыруды айтты. Розаның осы мүмкіндікті пайдалануын қалады, өйткені ақ адамдар Розаға тиіспейді, олар оны жақсы көреді», – деді. Автобустан бас тартқанда, ол сол күні мектепке жазған мақаласын еске алды. Мақалада жергілікті әдет-ғұрыптарға сәйкес, қара нәсілді адамдарға киімдерді киіп көру үшін дүкендердегі киім-кешек бөлмелерін пайдалануға тыйым салынғаны туралы жазылған еді. Кейінгі сұхбатта ол: «Біз киімді сынап көруге мүмкіндік алмадық. Қоңыр қағаз қап алып, аяғымыздың сызбасын салып, дүкенге апаруға мәжбүрміз», – деді. Колвин еске алды: «Тарих мені өз орнымда ұстап тұрды. Мен Гарриет Табманның бір иығыма, ал Соджурнер Труттың екінші иығыма қолын тигізіп отырғанын сезіндім». Колвинге қолсағай тағылып, ұсталып, автобустан күшпен шығарылды. Ол конституциялық құқықтарының бұзылып жатқанын айқайлады. Оны министрі кепілдікке алып, ол оған Монтгомериге революция әкелгенін айтты. Кәмелетке толмағандар сотында оған тағылған үш айыптың барлығы да дәлелденді. 1955 жылдың 6 мамырында Колвиннің ісі Монтгомери округінің сотына шағымданылғанда, полиция қызметкеріне шабуыл жасағаны үшін оның айыбы күшінде қалды, бірақ бейбітшілікті бұзу және сегрегация заңдарын бұзу туралы айыптар алынып тасталды. Ривз ақ әйелмен жыныстық қатынаста болғаны анықталды, ол зорлыққа ұшырағанын мәлімдеді, бірақ Ривз олардың қарым-қатынасы өзара келісіммен болғанын айтты. Ол жасаған қылмыстар үшін өлім жазасына кесілді.

Браудер Гейлге қарсы

Аурелия С. Браудермен, Сюзи Макдональдпен, Мэри Луиза Смитпен және Жанета Ризбен бірге Колвин «Браудер Гейлге қарсы» сот ісінде бес талапкердің бірі болды. Жанета Риз кейін істен бас тартты. Азаматтық құқықтарды қорғаушы адвокат Фред Грей ұйымдастырып, федералды сотқа жүгінген бұл іс Монтгомери қалалық автобустарындағы сегрегацияның конституцияға қайшы екенін дәлелдеді. Сот барысында Колвин тұтқындалуын былай деп еске алды: "Мен қайта-қайта: "Оның ешқандай азаматтық құқығы жоқ, бұл – менің конституциялық құқығым, сіздің мұны жасауға құқығыңыз жоқ" дедім. Мен тоқтамай сөйлеп, бірде-бір сөзді үнсіз қалдырмадым. Бұл ұрлық жасаудан да жаман, әсіресе ақ адамға қарсы сөйлегеніңізбен".

Активизмнен кейінгі өмірі

1956 жылдың наурыз айында Колвиннің Реймонд есімді ұлы дүниеге келді. Колвин 1958 жылы Монтгомериден Нью-Йорк қаласына көшті, ал Клодет 1969 жылы Манхэттендегі зейнеткерлер үйінде медбике көмекшісі болып жұмыс істеуге кірісті. Ол онда 35 жыл жұмыс істеп, 2004 жылы зейнетке шықты. Реймонд Колвин 1993 жылы Нью-Йоркте 37 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның ұлы Рэнди Атлантада бухгалтер болып жұмыс істейді және Колвиннің төрт немересінің әкесі. Колвин – азаматтық құқықтар қозғалысында тарих кітаптарына енбеген жалғыз әйел емес. Оңтүстіктегі көшбасшылардың басым көпшілігі ер адамдардан құралды. Бұл жартылай NAACP ұйымының көрсеткісі келген имиджімен, жартылай әйелдердің жұмысын жоғалту қорқынысымен байланысты, олар көбінесе мемлекеттік мектептерде жұмыс істеді. 2005 жылы Колвин Монтгомери Advertiser газетіне автобуста отыру туралы шешімін өзгертпегенін айтты: "Мен жасаған ісіме қатты-қатты мақтан тұтамын", - деді ол. "Менің ісім оқиғаны бастап берді деп ойлаймын, ол жұртқа тарады". "Мен өкінуші емеспін. Роза Паркс бойкотқа шақыруға лайықты адам екенін жұртқа жеткізіңдер. Бірақ сонымен қатар, адвокаттар сегрегацияны тоқтатуға әкелген заңға наразылық білдіру үшін тағы төрт әйелді Жоғарғы Сотқа апарғанын да айтыңыздар". 2018 жылдың 20 мамырында конгрессмен Джо Кроули Колвиннің қоғамдық қызметке өмір бойы берген уәдесі үшін Конгресс куәлігімен және Америка туымен құрметтеді.

Тану

Колвин көбірек танылу алмағаны үшін ашуланбайтынын жиі айтады; керісінше, ол көңілі қалған. Ол өзінің «Рождествоны 25-і емес, қаңтарда тойлағанын» айтты. Менің ойымша, тарихқа енуге көп орын жоқ. Тарихта белгілі бір мөлшерде ғана иконаларға орын бар екенін ойлаймын – сіз білесіз, қанша икона таңдауға болады? Сондықтан тарихты салыстыру керек, көптеген тарихшылар Колумб Американы ашқан дейді, бірақ ол жерде бұрыннан адамдар болған. Бірақ олар Колумб Американы ашқан демейді, олар еуропалықтар үшін, яғни жаңа әлемді ашқан деуі керек. Клаудетт Колвин және оның отбасы оның ісін мойындау үшін күресіп келеді. 2016 жылы Смитсон институты мен Африкалық американдық тарих және мәдениет ұлттық мұражайына (NMAAHC) Колвин мен оның отбасы шағымданып, Колвинге азаматтық құқықтар қозғалысы тарихында ерекше орын беруді сұрады. NMAAHC-де Роза Парксқа арналған бөлім бар, оны Колвин алып тастағысы келмейді, бірақ отбасының мақсаты – тарихи шындықты қалпына келтіру және ресми тұлғалардың Колвиннің тарихқа енуін қамтамасыз ету. Колвин мұражайдың салтанатты ашылуына ресми түрде шақырылмады, ол 2016 жылдың қыркүйегінде жұртшылыққа ашылды. «Бізге тек шындық керек, неге тарих оны дұрыс көрсетпейді?» – деді Колвиннің әпкесі Глория Лэстер. «Егер Клодетт Колвин, Аурелия Браудер, Сюзи Макдональд және Мэри Луиза Смит болмаса, Тюргуд Маршалл, Мартин Лютер Кинг немесе Роза Паркс болмас еді». 2010 жылы Колвин жас кезінде тұрған көше оның құрметіне Клодетт Колвин Драйв деп аталды. Ол Монтгомери, Алабама штатында Верхний Веттумпка жолынан жақын жерде орналасқан. Пастор Джозеф Ремберт: «Егер бұрын ешкім Клодетт Колвин үшін ештеңе жасаса, неге біз қазір оның үшін бірдеңе жасамасақ?» деді. Ол Монтгомери кеңесінің мүшелері Трейси Ларкинмен (1955 жылы Колвин тұтқындалған кезде оның әпкесі автобуста болған) және Чарльз Джинрайтпен байланысқа түсті. 2017 жылы Кеңес Колвинге құрмет көрсету туралы жариялау қабылдады. 2 наурыз Монтгомериде Клодетт Колвин күні деп белгіленді. Қала әкімі Тодд Стрэндж жариялауды табыс етті және Колвин туралы айтқанда: «Ол біздің азаматтық құқықтар күресінің ерте сарбазы болды, және біз осы мүмкіндікті 2 наурызды Клодетт Колвин күні деп жарияламай өткізбеуге тырыстық, қазіргі заманғы азаматтық құқықтар қозғалысындағы оның көшбасшылығы үшін оған алғыс айту үшін». Ремберт: «Мен оның есімін бұрын да естігенмін, бірақ оны тойлау үшін бір күнді белгілеуіміз керек деп ойладым», - деді. Колвин денсаулығына байланысты жариялау рәсіміне қатыса алмады. 2019 жылы Алабама штатының Монтгомери қаласында Роза Паркстың мүсіні ашылды, сондай-ақ сол күні мүсіннің жанында Браудер Гейлге қарсы істе төрт талапкерді, соның ішінде Колвиннің құрметіне төрт граниттік тақта ашылды. 2021 жылы Колвин Алабама штатының Монтгомери округіндегі отбасылық сотқа өзінің кәмелетке толмағандар тізілімін жою туралы өтініш берді. Округ прокуроры Дарил Бейли оның өтінішін қолдап былай деді: «1955 жылдың наурыз айындағы оның әрекеттері қылмыстық емес, ар-ұждандық болды; заңсыз емес, шабыттандырды; олар айыптауға емес, мақтауға әкелуі керек еді». Сот 2021 жылдың желтоқсанында кәмелетке толмағандар туралы жазбаны жоюға және жоюға бұйрық берді, Колвиннің наразылығы «оның және зардап шеккен адамдар қауымдастығының атынан батыл әрекет ретінде танылды» деді. Сондай-ақ 2021 жылы Алабама штатының Монтгомери қаласында Клодетт Колвин Драйв бойында Колвиннің құрметіне қабырғалық сурет ашылды.

Colvin has often said she is not angry that she did not get more recognition; rather, she is disappointed. She said she felt as if she was "getting [her] Christmas in January rather than the 25th." I don’t think there’s room for many more icons. I think that history only has room enough for certain—you know, how many icons can you choose? So, you know, I think you compare history, like—most historians say Columbus discovered America, and it was already populated. But they don’t say that Columbus discovered America; they should say, for the European people, that is, you know, their discovery of the new world.| Claudette Colvin

Colvin and her family have been fighting for recognition for her action. In 2016, the Smithsonian Institution and its National Museum of African American History and Culture (NMAAHC) were challenged by Colvin and her family, who asked that Colvin be given a more prominent mention in the history of the civil rights movement. The NMAAHC has a section dedicated to Rosa Parks, which Colvin does not want taken away, but her family's goal is to get the historical record right, and for officials to include Colvin's part of history. Colvin was not invited officially for the formal dedication of the museum, which opened to the public in September 2016. "All we want is the truth, why does history fail to get it right?" Colvin's sister, Gloria Laster, said. "Had it not been for Claudette Colvin, Aurelia Browder, Susie McDonald, and Mary Louise Smith, there may not have been a Thurgood Marshall, a Martin Luther King or a Rosa Parks." In 2010, the street Colvin lived on when she was a young girl was named Claudette Colvin Drive in her honor. It is located off Upper Wetumpka Road in Montgomery, Alabama. Rev. Joseph Rembert said, "If nobody did anything for Claudette Colvin in the past why don't we do something for her right now?" He contacted Montgomery Councilmen Tracy Larkin (whose sister was on the bus in 1955 when Colvin was arrested) and Charles Jinright, and in 2017, the Council passed a resolution for a proclamation honoring Colvin. March 2 was named Claudette Colvin Day in Montgomery. Mayor Todd Strange presented the proclamation and, when speaking of Colvin, said, "She was an early foot soldier in our civil rights, and we did not want this opportunity to go by without declaring March 2 as Claudette Colvin Day to thank her for her leadership in the modern day civil rights movement." Rembert said, "I know people have heard her name before, but I just thought we should have a day to celebrate her." Colvin could not attend the proclamation due to health concerns. In 2019, a statue of Rosa Parks was unveiled in Montgomery, Alabama, and four granite markers were also unveiled near the statue on the same day to honor the four plaintiffs in Browder v. Gayle, including Colvin. In 2021 Colvin applied to the family court in Montgomery County, Alabama to have her juvenile record expunged. Daryl Bailey, the District Attorney for the county, supported her motion, stating: "Her actions back in March of 1955 were conscientious, not criminal; inspired, not illegal; they should have led to praise and not prosecution". The judge ordered that the juvenile record be expunged and destroyed in December 2021, stating that Colvin's refusal had "been recognized as a courageous act on her behalf and on behalf of a community of affected people". Also in 2021, a mural honoring Colvin was unveiled, along Claudette Colvin Drive, in Montgomery, Alabama.

Мәдениетте

АҚШ-тың бұрынғы ақыны Рита Доув Колвинді өзінің 1999 жылғы «Роза Паркспен автобуста» кітабында жарияланған «Клодетт Колвин жұмысқа барады» өлеңінде еске алды; халық әншісі Джон Маккаччон бұл өлеңді әнге айналдырды, ол алғаш рет 2006 жылы Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласындағы Парамаунт театрында орындалды. 2009 жылы Филипп Хуздың «Клодетт Колвин: Әділетке екі рет» атты кітабы жарық көрді және Жастар әдебиеті саласындағы Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Колвиннің қарсылығы 2014 жылы Монтгомери, Алабама туралы комедиялық телесериалдың «Ашулы тарих» эпизодында бейнеленді. Оны Мария Иман Уилсон сомдады. HBO телеарнасының драмалық сериясы «Жаңалықтар бюросы»ның екінші маусымында (2013) басты кейіпкер Уилл МакАвой (Джефф Дэниелс ойнады) Колвиннің сегрегацияға бағынбауын «бір ғана нәрсе» қалай баршаның өмірін өзгерте алатынының мысалы ретінде келтіреді. Ол ACLU-ның сегіз айдан кейін Роза Паркстің азаматтық белгісіздігін емес, оның азаматтық белгісіздігін сегрегацияның әділетсіздігін көрсету үшін пайдаланғанын айтады. Бұл жағдайда, Мартин Лютер Кинг есімді жас дін қызметкері ешқашан ұлттық назар аудармауы мүмкін еді, ал Америка Азаматтық құқықтар қозғалысы үшін оның дауысын естімеуі мүмкін еді. Каушай мен Спенсер Фордтың балаларға арналған сурет кітабы «Көпке белгісіз батырлар: Клодетт Колвин» 2021 жылы жарық көрді. 2022 жылы Ниццоле Р. Леви жазған және Энтони Макки режиссерлік еткен Колвиннің «Спарк» атты өмірбаяны жарыққа шықты.