Сельма: Тарихы мен құқықтар үшін күрес жолы

Кіріспе

АҚШ, Алабама штаты, Далас округіне қарасты қала

Сельма – Далас округінің орталығы. Халықтың шамамен 80 пайызы афроамерикалықтарды құрайды. Сельма Оңтүстікте "Мақта Королі" дәуірінде сауда және базар орталығы болған. Азамат соғысы кезінде Конфедерация үшін қару-жарақ өндірісі және темір кеме құрылысының маңызды орталығы болды, шақырымдаған жер қоршауларымен қоршалған. Конфедерация әскерлері соғыстың соңғы айында Сельма шайқасында жеңіліске ұшырады. Қазіргі кезде Сельма 1960-шы жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысымен және 1965 жылғы наурызда "Қанды жексенбі" оқиғасынан бастау алған Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулермен әйгілі. Осы күні қарусыз бейбіт наразылар округтік және штаттық жол полициясы тарапынан шабуылға ұшырады. 1965 жылғы наурыз айының соңына қарай Монтгомериге сайлау құқығын талап ету үшін шамамен 25 000 адам келді. Бұл әрекет әлеуметтік әділет мәселесіне жалпыхалықтық назар аударуға ықпал етті. Сол жазда Конгресс 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдады, ол барлық американдық азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғау және сақтауға бағытталды. Ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіптің төмендеуіне байланысты Сельма 1960-шы жылдардан бері халық санының үштен бірін жоғалтты. Қала азаматтық құқықтар мен сегрегацияны жоюдағы рөлін нығайту мақсатында мұралық туризмге баса назар аударуда. Сельма – Алабама штатының ең кедей қалаларының бірі, орташа табысы 35 500 доллар, бұл штат бойынша орташа көрсеткіштен 30 пайызға төмен. Сельма тұрғындарының әр үшіншісі штаттың кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді.

Тарих

Осы жерді ашудан және қоныстанғанға дейін, қазіргі Сельма аймағында мыңдаған жылдар бойы әртүрлі соғысқан американдық тайпалар мекен еткен. Еуропалықтар бұл аймақта жүздеген жылдар бойы болған, Мускоги (Крик) тайпасының ежелгі халықтарымен кездесті. Француз саяхатшылары мен отарлаушылары бұл аймақты алғаш зерттеді. 1732 жылы олар қазіргі Сельма орнын Экор Бьенвилл деп белгіледі. Кейін англоамерикандықтар оны Мурс-Блафф поселенісі деп атады. Сельма 1820 жылы қала ретінде құрылды. Қаланың жоспарын жасап, Сельма деп атауын берген – Солтүстік Каролинадан шыққан саясаткер және плантатор Уильям Р. Кинг, болашақта АҚШ вице-президенті болған тұлға. Бұл атау "жоғары орын" немесе "тақ" деген мағынаны білдіреді, және ол Оссианның "Сельма әндері" поэмасынан алынған.

Азамат соғысы кезінде Сельма

Азамат соғысы кезінде Сельма Оңтүстіктің маңызды әскери өндіріс орталықтарының бірі болды, көптеген жабдықтар мен оқ-дәрілер шығарды, сондай-ақ "Теннесси" сияқты Конфедерацияның соғыс кемелерін құрастырды. Жасы Уильям Кехо оқ-дәрілер жасаған Сельма темір және құю зауыты, Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Тредегар темір зауытынан кейін Оңтүстік үшін екінші ең маңызды қару-жарақ көзі саналды. Өндірістік мүмкіндіктердің осы стратегиялық шоғырлануы салдарынан Сельма Азамат соғысының соңында Алабамаға жасалған одақтың шабуылдарының нысанына айналды.

Селма шайқасы

1865 жылдың 30 наурызында Одақ генералы Джеймс Х. Уилсон генерал Джон Т. Крокстонның бригадасын Таскалузадағы Конфедерацияның барлық мүлігін жоюға жіберді. Уилсонның әскерлері Конфедерацияның курьерін ұстады, ол Конфедерацияның генерал-майтабалы Нейтан Бедфорд Форестің шашыраған әскерлерін сипаттайтын хаттарды алып бара жатқаны анықталды. Уилсон Центревиллдегі Кахаба өзенінің арғы жағындағы көпірді жою үшін бригада жіберді, бұл Форресттің күшейткіштерінің көпшілігін аймаққа жетуден тоқтатты. Ол Форрест әскерлерімен шайқас бастады, ол Сельма түскеннен кейін ғана аяқталды. 1 сәуірдің түстен кейін соғыстың соңғы толық айын ашып, таңертеңгі шайқас-керістен кейін Уилсонның алдыңғы қарулы Эбенезер шіркеуінде Форресттің шайқас шебіне соқтығысты, онда Рэндольф жолы Сельмаға қарайтын басты жолмен қиылысты. Форрест өзінің барлық күшін Уилсонға қарсы қолдануға үміттенген. Су тасқынынан туындаған кешігулер және жаумен бұрынғы байланыс Форресттің 2000 адамнан аспайтын күшін жинауына себеп болды, олардың көпшілігі соғыс ардагерлері емес, қарттар мен жастардан құралған жергілікті жасақ болды. Конфедерация әскерлері санда және қару-жарақта кемдікке тап болды, бір сағаттан астам уақыт бойы шайқасты, ал Одақтың атты әскері мен артиллериясы күштерін орналастырды. Форресттің сабырлы капитаны сабырлы болды, оны Форрест өз револьверімен атып өлтірді. Соңында, Одақтың атты әскері Конфедерация жасақтарын жеңіп, Форресттің оң жағынан айналып өтті. Ол кері шегінуге мәжбүр болды. Келесі күні таңертең Форрест Сельмаға жетіп, генерал Ричард Тейлорға қаладан кетуді кеңес берді. Тейлор Форрестке қорғанысты басқаруды тапсырғаннан кейін бұл кеңеске көнді. Сельма қаланың көп бөлігін қоршап тұрған бекіністермен қорғалған; оны солтүстік және оңтүстік жағынан Алабама өзені қорғады. Қабырға биік және терең болды, оның айналасын ор және қоршау қоршап тұрды. Артиллерия отымен қоршау үшін жерге қамалдар салынған. Форресттің қорғаушылары оның Теннессидегі сүйемелдеу ротасынан, Маккалоудың Миссури полкінен, Крослендтің Кентукки бригадасынан, Роддейдің Алабама бригадасынан, Фрэнк Армстронгтың Миссисипи бригадасынан, генерал Дэниел У. Адамстың мемлекеттік резервтерінен және Селма азаматтарынан құралды. Бұл күштің саны 4000-ға жетпеді. Сельма бекіністері 20 000 адамды қорғауға арналғандықтан, Форрест әскерлері құрылыстарды жабу үшін 4 метр қашықтықта тұруға мәжбүр болды. Уилсонның әскері сағат 14:00-де Сельма бекіністерінің алдына келді. Ол генерал Илай Лонгтың дивизиясын Саммерфилд жолының арғы жағына орналастырды, оны қолдауға Чикаго сауда батареясы келді. Генерал Эмори Аптонның дивизиясы Range Line Road арқылы I батареямен, 4-ші АҚШ артиллериясының қолдауымен орналастырылды. Уилсонның шабуылға 9000 әскері дайын болды. Федералды қолбасшының жоспары Уптонға түн түсе 300 адамнан тұратын жасақ жіберіп, оң жақтан Конфедерация батпағын кесіп өтуді, бекіністерге еніп, бекіністер желісі бойымен орталыққа қарай фланг қозғалысын бастауды көздеді. Уптонның артиллериясының бір ғана пулеметінің атылуы бүкіл федералды корпустың шабуылға шығуына белгі береді. Алайда, кешкі сағат 5-те генерал Илай Лонгтың оқ-дәріге арналған пойызына Сельмаға жақындап келе жатқан Форресттің шашыраған күштерінің алдын ала элементтері шабуыл жасады. Лонг пен Аптон осындай оқиғаға дайындық үшін артқы жақтарында әскерлерін орналастырған. Бірақ Лонг Сельма бекіністеріне шабуыл жасап, артындағы жаудың шабуылдарын тежеуді шешті. Лонгтың әскерлері үш негізгі желіде бір қатарда шабуыл жасап, Спенсердің карабинелерін түсіріп, өздерінің артиллерия отына сүйеніп атқылады. Конфедерация әскерлері ауыр қарумен және артиллериямен жауап берді. Оңтүстік артиллериясының қолда бар қару-жарағы тек қатты оқ болды, ал жақын жерде тонналап канистра, аса тиімді жеке құрамға қарсы оқ-дәрі өндіретін арсенал болды. Федералистер көптеген зардап шекті (соның ішінде генерал Лонг), бірақ шабуылдарын жалғастырды. Одақ әскері жұмыстарға жеткенде, қолға-қол соғыс болды. Көптеген сарбаздар мылтықпен шабуылға ұшырады, бірақ олар жұмыс орындарына өздерінің санымен ағылып жатты. 30 минуттан аз уақыт ішінде Лонгтың адамдары Саммерфилд жолын қорғайтын құрылыстарды басып алды. Сол арада генерал Аптон Лонгтің табысын көріп, өзінің дивизиясын алға бұйырды. Олар қорғанысты басып алуға үлгерді және көп ұзамай Range Line Road-тен Summerfield Road-ке дейінгі жұмыстардың үстінде АҚШ туларын желбіретуді көруге болады. Сыртқы жұмыстар түскеннен кейін генерал Уилсон 4-ші АҚШ атты әскер полкін Range Line Road бойымен аяқталмаған ішкі бекіністерге қарай шабуыл жасады. Кері шегінетін Конфедерация әскерлері ішкі бекіністерге жеткенде бірігіп, шабуылдаған колоннаға қайталап атып, шабуылды тоқтатты және генерал Уилсонды жаралы жылқысы құлағанда жерге құлатты. Ол жылдам жылқысына қайта мініп, бірнеше полктермен десанттық шабуылға бұйрық берді. Конфедерация әскерлерінің аралас бөлімдері Сельма теміржол станциясын және теміржол төсегінің жанындағы Планерсвилл жолының (қазіргі Брод-стрит) жанында тұруға дайын болды. Мұндағы шайқас ауыр болды, бірақ сағат 19:00-ге дейін Одақ әскерлерінің көптігі Оңтүстік позицияларын айналып өтті. Конфедерациялықтар станцияны, сондай-ақ ішкі бекіністерді тастап кетті. Қараңғыда Одақ әскерлері жүздеген тұтқынды ұстады, бірақ жүздегені Бёрнсвилл жолымен, оның ішінде Форрест, Армстронг және Роддей қашып кетті. Батысқа қарай көптеген Конфедерация сарбаздары Valley Creek-ке дейін Одақ әскерін қуды. Олар Valley Creek-тің Алабама өзеніне құятын жерінен (қазіргі Сельма шайқасының қайта жандандырылуы өтетін жер) өзенді жүзіп өтіп, қараңғыда қашып кетті. Одақ әскерлері сол түні қаланы тонады және көптеген бизнес орындарын және жеке үйлерді өртеді. Олар келесі аптада арсеналды және кеме жасау зауыдын жоюға кетті. Олар Монтгомериге бағыт алды. Соғыс үш аптадан кейін аяқталғанда, олар Колумбус және Макон, Джорджияға жолда болды.

On March 30, 1865, Union General James H. Wilson detached Gen. John T. Croxton's brigade to destroy all Confederate property at Tuscaloosa. Wilson's forces captured a Confederate courier, who was found to be carrying dispatches from Confederate General Nathan Bedford Forrest describing his scattered forces. Wilson sent a brigade to destroy the bridge across the Cahaba River at Centreville, which cut off most of Forrest's reinforcements from reaching the area. He began a running fight with Forrest's forces that did not end until after the fall of Selma. On the afternoon of April 1, opening what would be the final full month of the war, and after skirmishing all morning, Wilson's advanced guard ran into Forrest's line of battle at Ebenezer Church, where the Randolph Road intersected the main Selma road. Forrest had hoped to bring his entire force to bear on Wilson. Delays caused by flooding, plus earlier contact with the enemy, resulted in Forrest's mustering fewer than 2,000 men, many of whom were not war veterans but home militia consisting of old men and young boys. The outnumbered and outgunned Confederates fought for more than an hour as reinforcements of Union cavalry and artillery were deployed. Forrest was wounded by a saber wielding Union captain, whom he shot and killed with his revolver. Finally, a Union cavalry charge broke the Confederate militia, causing Forrest to be flanked on his right. He was forced to retreat. Early the next morning, Forrest reached Selma; he advised Gen. Richard Taylor, departmental commander, to leave the city. Taylor did so after giving Forrest command of the defense. Selma was protected by fortifications that circled much of the city; it was protected on the north and south by the Alabama River. The wall was high and deep, surrounded by a ditch and picket fence. Earthen forts were built to cover the grounds with artillery fire. Forrest's defenders consisted of his Tennessee escort company, McCullough's Missouri Regiment, Crossland's Kentucky Brigade, Roddey's Alabama Brigade, Frank Armstrong's Mississippi Brigade, General Daniel W. Adams' state reserves, and the citizens of Selma who were "volunteered" to man the works. Altogether this force numbered less than 4,000. As the Selma fortifications were built to be defended by 20,000 men, Forrest's soldiers had to stand 10 to 12 feet (4 m) apart to try to cover the works. Wilson's force arrived in front of the Selma fortifications at 2 pm. He had placed Gen. Eli Long's Division across the Summerfield Road with the Chicago Board of Trade Battery in support. Gen. Emory Upton's Division was placed across the Range Line Road with Battery I, 4th US Artillery in support. Altogether Wilson had 9,000 troops available for the assault. The Federal commander's plan was for Upton to send in a 300 man detachment after dark to cross the swamp on the Confederate right; enter the works, and begin a flanking movement toward the center moving along the line of fortifications. A single gun from Upton's artillery would signal the attack to be undertaken by the entire Federal Corps. At 5 pm, however, Gen. Eli Long's ammunition train in the rear was attacked by advance elements of Forrest's scattered forces approaching Selma. Both Long and Upton had positioned significant numbers of troops in their rear for just such an event. But, Long decided to begin his assault against the Selma fortifications to neutralize the enemy attack in his rear. Long's troops attacked in a single rank in three main lines, dismounted and shooting their Spencer's carbines, supported by their own artillery fire. The Confederates replied with heavy small arms and artillery fire. The Southern artillery had only solid shot on hand, while a short distance away was an arsenal which produced tons of canister, a highly effective anti personnel ammunition. The Federals suffered many casualties (including General Long) but continued their attack. Once the Union Army reached the works, there was vicious hand to hand fighting. Many soldiers were struck down with clubbed muskets, but they kept pouring into the works with their greater numbers. In less than 30 minutes, Long's men had captured the works protecting the Summerfield Road. Meanwhile, General Upton, observing Long's success, ordered his division forward. They succeeded in overmounting the defenses and soon U. S. flags could be seen waving over the works from Range Line Road to Summerfield Road. After the outer works fell, General Wilson led the 4th U. S. Cavalry Regiment in a mounted charge down the Range Line Road toward the unfinished inner line of works. The retreating Confederate forces, upon reaching the inner works, united and fired repeatedly together into the charging column. This broke up the charge and sent General Wilson sprawling to the ground when his favorite horse was wounded. He quickly remounted his stricken horse and ordered a dismounted assault by several regiments. Mixed units of Confederate troops had also occupied the Selma railroad depot and the adjoining banks of the railroad bed to make a stand next to the Plantersville Road (present day Broad Street). The fighting there was heavy, but by 7 p. m. the superior numbers of Union troops had managed to flank the Southern positions. The Confederates abandoned the depot as well as the inner line of works. In the darkness, the Federals rounded up hundreds of prisoners, but hundreds more escaped down the Burnsville Road, including generals Forrest, Armstrong, and Roddey. To the west, many Confederate soldiers fought the pursuing Union Army all the way down to the eastern side of Valley Creek. They escaped in the darkness by swimming across the Alabama River near the mouth of Valley Creek (where the present day Battle of Selma Reenactment is held.) The Union troops looted the city that night and burned many businesses and private residences. They spent the next week destroying the arsenal and naval foundry. They left Selma heading to Montgomery. When the war ended three weeks later, they were en route to Columbus and Macon, Georgia.

Соғыстан кейінгі кезең

Сельма 1866 жылы Даллас округінің орталығы болды және округтік сот ғимараты сонда салынды. Соғыстан кейін плантаторлар мен басқа құл иелері босатылған құлдармен қалай қарым-қатынас жасау мәселесімен күресті. Көтерілісшілер бостандыққа шыққандарға қарағанда ақтардың үстемдігін сақтауға тырысты, ал көптеген ақтар бұрынғы құлдарға дауыс беру құқығын беруге наразылық білдірді. Басқа оңтүстік штаттарындағыдай, ақ демократтар 1870-ші жылдардың ортасында зорлық-зомбылық пен алаяқтық арқылы қаралардың дауыс беруін шектегеннен кейін саяси билікті қайта алды. Қайта құру ресми түрде 1877 жылы федералды әскерлердің шығарылуымен аяқталды. Ақ демократтардан құралған штаттық заң шығарушы орган қоғамдық орындарда және ақтардың үстемдігін сақтаудың басқа да жолдары арқылы нәсілдік сегрегацияны бекіткен Джим Кроу заңдарын қабылдады. Қала өз полиция күшін құрды. Округтік құқық қорғау органдары сайланған округтік шерифтің басқаруында болды, оның құзыретіне округтік сот ғимаратының аумағы да кірді. Округтік сот және түрме афроамерикандықтарды көптеп дарға асу оқиғаларына куә болды, себебі кейде халық тұтқындарды түрмеден алып, сотқа дейін-ақ дарға асып тастайтын. 1892 жылдың ақпан айында Уилли Уэбб полиция оны Уэйнсвиллде тұтқындағаннан кейін Сельма түрмесіне қамалды. Полиция Уэббті жергілікті линчтен құтқаруды көздеген, бірақ халық Уэббті түрмеден ұрлап алып, өлтірді. 1893 жылдың маусым айында 100 адамнан тұратын линч тобы "Сельма түрмесінен Дэниел Эдвардс есімді қараңғы терілі ер адамды ұстап алып, ағашқа іліп, денесіне көптеген оқтар атты", оның ақ әйелмен жақын қарым-қатынаста болған деген айып тағылды. 20-шы ғасырда афроамерикандықтар еңбек ұйымдастыру қызметі үшін де дарға асылды. 1935 жылы Джо Спиннер Джонсон, 1931 жылдан 1936 жылға дейін ақ плантаторлардан жақсы жалақы мен қарым-қатынас алу үшін жұмыс істеген Алабама шаруалар одағының жетекшісі, өз егістігінің жанында халықтың шабуылына ұшырады, Сельма түрмесіне жеткізіліп, одан әрі зорланды; оның денесі Гринсборо маңындағы егістікте табылған.

ХХ ғасыр

1901 жылы штат заң шығарушы органы сайлау ережелерін, мысалы, сайлау салығы мен сауаттылық тестілерін енгізді, бұл нәсілділердің көп бөлігін және ондаған мыңдаған кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды, оларды үкіметте өкілсіз қалдырып, қазылар алқасына қатысудан және азаматтықтың басқа да нысандарынан мәлімдеді. Сельма, Даллас округі және басқа да билік аймақтары штат қабылдаған сегрегация заңдарын іске асырды. Әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін NAACP-тің Оңтүстіктегі кемсітуші заңдарға қарсы заңдық шаралары нәсілділерге азаматтар ретінде конституциялық құқықтарын еркін пайдалануға жағдай жасады.

Сельмадағы дауыс беру құқығы қозғалысы

Сельма мектептер мен басқа да мекемелерді бөліп сақтады, кинотеатрлар сияқты жаңа кәсіпорындарда штат заңын күштеңдіре отырып. Джим Кроу заңдары мен салт-дәстүрлер зорлық-зомбылықпен сақталды. 1960 жылдары шекараны бұзуға тырысқан қара нәсілділер – «ақтар ғана» тамақтанатын асханаларда тамақтануға немесе кинотеатрлардың «ақтарға» арналған бөліміне отыруға әрекеттенгендер ұрып-сапаланып, тұтқындалды. Сельма тұрғындарының шамамен жартысы қара нәсілді болғанымен, ғасыр басынан бері қолданылып келе жатқан шектеулі сайлау заңдары мен тәжірибелерінің салдарынан, олардың тек бір пайызы ғана дауыс беруге тіркелген, бұл олардың сотқа қатысуына немесе жергілікті билікте қызмет етуіне кедергі келтірді. Қалалық кеңестің барлық мүшелері жалпы дауыс беру арқылы сайланды. Қара нәсілділерге сайлауға тіркелуге мүмкіндік берілмеді, оларға субъективті түрде жүргізілетін сауаттылық тестілері мен азаматтық құқықтарды қорғауға бағытталған белсенділікке жауап ретінде Ақ азаматтар кеңесі ұйымдастырған экономикалық қысым көрсетілді, сондай-ақ Ку-Клукс-Кланның зорлық-зомбылығы мен полицияның қуғын-сүргіні де орын алды. Жоғарғы соттың Смит және Оллрайт ісі (1944) Демократиялық партияның ақтарға арналған алдын ала сайлауын тоқтатқаннан кейін, Алабама штатының заң шығарушы органы дауыс беруге тіркелушілерді сауаттылық тестілеу бойынша сынауға көбірек құқық беретін заң қабылдады. Сельмада округтік тіркеу комиссиясы тіркеуге айына екі күн ғана есігін ашып, кеш келді және ұзақ үзіліс жасады. 1963 жылдың басында Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) Бернард Лафайетт және Колия Лафайетт, жергілікті азаматтық құқықтар көшбасшылары Сэм, Амелия және Брюс Бойнтон, Табернакл баптистік шіркеуінің пасторы Л. Л. Андерсон, Сельманың алғашқы қара нәсілді адвокаты Дж. Л. Каштан, SCLC азаматтық мектебінің мұғалімі Мари Фостер, мемлекеттік мектеп мұғалімі Мари Мур, Фредерик Д. Риз және Даллас округі сайлаушылар лигасының (DCVL) белсенді мүшелері Сельмада ұйымдастыру жұмыстарын бастады. 1963 жылы Патрисия Свифт Блэлоктың басшылығымен Сельма-Даллас округінің қоғамдық кітапханасы біріктірілді. Даллас округінің шерифі Джим Кларк пен оның еріктілер тобының қатал қарсылығына қарамастан, қара нәсілділер дауыс беруге тіркелу және сегрегацияны жою жұмыстарын жалғастырды, бұл 1963 және 1964 жылдың басында кеңейді. Қорқыту, экономикалық қысым, тұтқындау, жұмыстан шығару және ұрып-сапалауға қарамастан, Даллас округінің қара нәсілді халқының саны үнемі өсіп, дауыс беруге тіркелуге тырысты, бірақ ақ нәсілділер жүргізетін субъективті жүйеде олардың көбісіне мұңкіндік болмады. 1964 жылдың жазында жергілікті судья Джеймс Харрдің шығарған кең ауқымды бұйрығы SNCC, SCLC немесе DCVL демеушілігімен немесе 41 азаматтық құқықтар көшбасшысының қатысуымен үш немесе одан көп адамның жиналуына тыйым салды. Бұл бұйрық азаматтық құқықтар қозғалысын уақытша тоқтатты, бірақ доктор Мартин Лютер Кинг 1965 жылдың 2 қаңтарында Браун-Чапел AME шіркеуінде көпшілік алдында сөйлеген кезде оған қарсы шықты. Жергілікті көшбасшылар оны өздерінің қозғалысына көмектесуге шақырған. 1965 жылдың қаңтарынан бастап SCLC және SNCC Алабамадағы, әсіресе Сельмадағы қара нәсілділердің дауыс беру құқығын жүйелі түрде жоққа шығару мәселесіне ұлттық назар аудару мақсатында қайта жаңғыртылған дауыс беру құқығы науқанын бастады. Келесі апталарда 3000-нан астам афроамерикандықтар тұтқындалды және полиция зорлық-зомбылығы мен экономикалық қысымға ұшырады. Джимми Ли Джексон, қарусыз болған, жақын маңдағы Марион қаласындағы кафеде штат полициясы бейбіт наразылық акциясын таратып жібергеннен кейін қаза тапты. Белсенділер өздерінің мүдделерін жариялау үшін Сельмадан штатының астанасы Монтгомериге үлкен, көпшілікке танымал шеру ұйымдастыруды жоспарлады. Бұл шеруді бастамашы және ұйымдастырушы – Джеймс Бевел, SCLC-нің тікелей іс-қимыл директоры, ол SCLC-нің Сельма қозғалысына басшылық етті. Бұл шеру қазіргі азаматтық құқықтар қозғалысының саяси және эмоционалдық шыңының бірі болды. 1965 жылдың 7 наурызында шамамен 600 азаматтық құқықтар жақтасы Сельмадан 80-ші АҚШ тас жолымен шығысқа қарай астанаға қарай бет алды. Олар Эдмунд Петтус көпірінің ең биік нүктесінен өтіп, қала шегінен шыққаннан кейін округтік шериф орынбасарлары мен штаттық полицейлермен кездесті, олар оларға жас ағызу газы, жылқылар мен соққы таяқтарын қолданып шабуыл жасады және оларды көпірден кері қайтарды. Губернатор Джордж Уоллес шеруге рұқсат берілмейтінін мәлімдеді. 17 адам ауруханаға жеткізіліп, тағы 50-ге жуық адам жеңіл жарақат алды. Осы қатал шабуылдар «Қанды жексенбі» деп аталды. Бұл оқиға ұлттық баспасөз және теледидар жаңалықтарында көрсетілді, көптеген американдық және халықаралық үйлерге жетті. Бірінші шеруден екі күн өткен соң, 1965 жылдың 9 наурызында Мартин Лютер Кинг, кіші, көпірден символдық шеруге жетекшілік етті. Оған жергілікті белсенділер мен тұрғындар қосылып, елдің түкпір-түкпірінен келген жүздеген наразылар, соның ішінде көптеген дін қызметкерлері мен қарындастар қосылды. Шерушілердің үштен бірін ақ нәсілді адамдар құрады. Кинг шерушілерді округке кірмей және округтік және штаттық күштермен тағы бір қақтығысқа түспей кері қайтарды. Бірақ сол түні Бостон қаласынан келген ақ нәсілді пастор Джеймс Риб Сельмада ККК мүшелері тарапынан шабуылға ұшырап, қаза тапты. Кинг және басқа азаматтық құқықтар көшбасшылары Сельмадан Монтгомериге, штат астанасына үлкен ауқымды үшінші шеру үшін соттан қорғау сұрады. Кинг президент Линден Б. Джонсон әкімшілігімен де байланыста болды, ол тағы бір шеруге күзет ұйымдастырды. Аймақтық федералды округтік сот судьясы Фрэнк Минис Джонсон, бұйрықты қарап шығып, демонстрация жасаушылардың пайдасына шешім шығарды, былай деді:

Selma maintained segregated schools and other facilities, enforcing the state law in new enterprises such as movie theaters. The Jim Crow laws and customs were enforced with violence. In the 1960s, black people who pushed the boundaries, attempting to eat at "white only" lunch counters or sit in the downstairs "white" section of movie theaters, were still beaten and arrested. Nearly half of Selma's residents were black, but because of the restrictive electoral laws and practices in place since the turn of the century, only one percent were registered to vote, preventing them from serving on juries or serving in local office. All the members of the city council were elected by at large voting. Black people were prevented from registering to vote by means of a literacy test, administered in a subjective way, as well as through economic retaliation organized by the White Citizens' Council in response to civil rights activism, Ku Klux Klan violence and police repression. After the Supreme Court case Smith v. Allwright (1944) ended the use of white primaries by the Democratic Party, the Alabama state legislature passed a law giving voting registrars more authority to challenge prospective voters under the literacy test. In Selma, the county registration board opened doors for registration only two days a month, arrived late and took long lunches. In early 1963, Bernard Lafayette and Colia Lafayette of the Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC) began organizing in Selma alongside local civil rights leaders Sam, Amelia and Bruce Boynton, Rev. L. L. Anderson of Tabernacle Baptist Church, J. L. Chestnut (Selma's first black attorney), SCLC Citizenship School teacher Marie Foster, public school teacher Marie Moore, Frederick D. Reese and others active with the Dallas County Voters League (DCVL). In 1963, under the leadership of Patricia Swift Blalock, the public library of Selma Dallas County was integrated. Against fierce opposition from Dallas County Sheriff Jim Clark and his volunteer posse, black people continued their voter registration and desegregation efforts, which expanded during 1963 and the first part of 1964. Defying intimidation, economic retaliation, arrests, firings and beatings, an ever increasing number of Dallas County blacks tried to register to vote, but few were able to do so under the subjective system administered by whites. In the summer of 1964, a sweeping injunction issued by local judge James Hare barred any gathering of three or more people under sponsorship of SNCC, SCLC or DCVL, or with the involvement of 41 named civil rights leaders. This injunction temporarily halted civil rights activity until Dr. Martin Luther King Jr. defied it by speaking to a crowd about the struggle at Brown Chapel AME Church on January 2, 1965. He had been invited by local leaders to help their movement. Beginning in January 1965, SCLC and SNCC initiated a revived voting rights campaign designed to focus national attention on the systematic denial of black voting rights in Alabama, and particularly in Selma. Over the next weeks, more than 3,000 African Americans were arrested, and they suffered police violence and economic retaliation. Jimmie Lee Jackson, who was unarmed, was killed in a café in nearby Marion after state police broke up a peaceful protest in the town. Activists planned a larger, more public march from Selma to the state capital of Montgomery to publicize their cause. It was initiated and organized by James Bevel, SCLC's Director of Direct Action, who was directing SCLC's Selma Movement. This march represented one of the political and emotional peaks of the modern civil rights movement. On March 7, 1965, approximately 600 civil rights marchers departed Selma on U. S. Highway 80, heading east to the capital. After they passed over the crest of the Edmund Pettus Bridge and left the boundaries of the city, they were confronted by county sheriff's deputies and state troopers, who attacked them using tear gas, horses and billy clubs, and drove them back across the bridge. Governor George Wallace had vowed that the march would not be permitted. Seventeen marchers were hospitalized and 50 more were treated for lesser injuries. Because of the brutal attacks, this became known as "Bloody Sunday." It was covered by national press and television news, reaching many American and international homes. Two days after the first march, on March 9, 1965, Martin Luther King, Jr. led a symbolic march over the bridge. By then local activists and residents had been joined by hundreds of protesters from across the country, including numerous clergy and nuns. White people made up one third of the marchers. King pulled the marchers back from entering the county and having another confrontation with county and state forces. But that night, white minister James Reeb, who had traveled to the city from Boston, was attacked and killed in Selma by members of the KKK. King and other civil rights leaders filed for court protection for a third, larger scale march from Selma to Montgomery, the state capital. King was also in touch with the administration of President Lyndon B. Johnson, who arranged for protection for another march. Frank Minis Johnson, Jr., the federal district court judge for the area who reviewed the injunction, decided in favor of the demonstrators, saying:

Заң бойынша, өзінің үкіметіне шағымдану үшін петиция жасау құқығын үлкен топтарда жүзеге асыруға болады және осы құқықтарды тас жолдарда шеру жасау арқылы жүзеге асыруға болады. | Фрэнк Джонсон

1965 жылдың 21 наурызында, жексенбі күні, шамамен 3200 шеруші Монтгомериге аттанды. Шерудің алдыңғы қатарында Кингпен бірге пастор Ральф Абернати, раввин Авраам Джошуа Хешел, грек православтық әке Иаков (кейін АҚШ-тың Иаков архиепископы) және римдік католик қарындастары болды. Олар күніне шамамен 12 шақырым жол жүріп, жақын жердегі далаларда демалды. Федералдық үкімет Ұлттық гвардия және әскери әскерлермен қорғауды қамтамасыз етті. Жол бойы мыңдаған адамдар шеруге қосылды. Төрт күннен кейін, 25 наурызда, шерушілер астанаға жеткен кезде олардың қатары 25000-ға жуық адамға дейін өсті. Олардың моральдық науқаны елдің түкпір-түкпірінен мыңдаған адамдарды қызықтырды. Сельмадағы оқиғалар мақсатқа қолдау көрсетуді арттырды, содан кейін АҚШ Конгресі 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдады, бұл заң президент Линден Б. Джонсон тарапынан ұсынылып, қолдалып, бекітілді. Бұл заң этникалық азшылықтар сияқты белгілі бір топтарға қатысты кемсітушілік көрсетілген штаттардағы немесе юрисдикциялардағы дауыс беру құқығын федералдық бақылау және күзеумен қамтамасыз етті. 1966 жылдың наурыз айына қарай, Сельмадан Монтгомериге шеру жасағаннан бір жыл өткен соң, Сельмада шамамен 11000 қара нәсілді адам дауыс беруге тіркелді, ал 12000 ақ нәсілді адам тіркелген. Ноябрь айында тіркелу саны артып, Уилсон Бейкер округтік шерифтік лауазымына атышулы Джим Кларкты алмастырды. Бірақ жеті жылдан кейін қара нәсілділер қалалық кеңеске өздері қалаған үміткерді сайлай алмады. Кеңес мүшелері бүкіл қала бойынша жалпы дауыс беру арқылы сайланды және ақ нәсілді көпшілік сайлауды бақылауға қабілетті болды. Дауыс беру құқығы туралы заң бойынша сотқа шақырылғандықтан, кеңес өздерінің он мүшесін жеке округтерден сайлау жүйесін қабылдауға дауыс берді. Өзгерістен кейін бес афроамерикандық демократ, соның ішінде белсенді Фредерик Дуглас Риз қалалық кеңеске сайланды, ол қаладағы маңызды тұлғаға айналды, сондай-ақ бес ақ нәсілді адам да кеңеске сайланды.

On Sunday, March 21, 1965, approximately 3,200 marchers departed for Montgomery. Marching in the front row with King were Rev. Ralph Abernathy, Rabbi Abraham Joshua Heschel, Greek Orthodox Father Iakovos (later Archbishop Iakovos of America) and Roman Catholic nuns. They walked approximately 12 miles a day and slept in nearby fields. The federal government provided protection in the form of National Guard and military troops. Thousands joined the march along the way. By the time the marchers reached the capital four days later, on March 25, their strength had swelled to around 25,000 people. Their moral campaign had attracted thousands from across the country. The events at Selma helped increase public support for the cause; later that year the U. S. Congress passed the Voting Rights Act of 1965, a bill introduced, supported and signed by President Lyndon B. Johnson. It provided for federal oversight and enforcement of voting rights for all citizens in state or jurisdictions where patterns of underrepresentation showed discrimination against certain populations such as ethnic minorities. By March 1966, a year after the Selma to Montgomery marches, nearly 11,000 black people had registered to vote in Selma, where 12,000 white people were registered. Registration increased by November, when Wilson Baker was elected as Dallas County Sheriff to replace the notorious Jim Clark. However, seven years later, black people had not been able to elect a candidate of their choice to the city council. The council's members were elected at large by the entire city, and the white majority had managed to control the elections. Threatened with a lawsuit under the Voting Rights Act, the council voted to adopt a system of electing its ten members from single member districts. After the change, five African American Democrats were elected to the city council, including activist Frederick Douglas Reese, who became a major power in the city; five white people were also elected to the council.

ХХІ ғасыр

2023 жылдың 12 қаңтарында Селма қаласын үлкен және қиратушы EF2 торнадосы шапты. Қала бойынша көптеген ғимараттар ауыр зақымдар алды, екі адам жарақаттанды.

2020 жылғы халық санағы

+Селма Растық құрамыРастық саны. Пайызбен. Ақ2,57314.32%Қара немесе африкалық америкалықтар14,75782.12%Жергілікті американдықтар260.14%Азиялықтар1070.6%Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары60.03%Басқа/Аралас3682.05%Испан немесе латиноамерикандықтар1340.75%
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 17 971 адам, 7 612 шаруашылық және 4 517 отбасы тұрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 20 756 адам тұрды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 80,3% қара немесе африкалық американдықтар, 18,0% ақтар, 0,20% жергілікті американдықтар, 0,60% азиялықтар, 0,1% басқа нәсілдер, 0,80% екі немесе одан көп нәсілдік топқа жататындар және кез келген нәсілдегі латын американдықтары немесе латындықтар халықтың 0,60% құрады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 20 512 адам, 8 196 үй шаруашылығы және 5 343 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 3832 шаршы километрге (1479,6 шаршы миль) тең болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 70,68% – қара немесе афроамерикалықтар, 28,77% – ақтар, 0,10% – американдық индейлер, 0,56% – азиялықтар, 0,01% – Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,22% – басқа нәсілдер және 0,66% – екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Барлығы 9 264 тұрғын үй болды, олардың 30,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды; 34,2%-ы – бірге тұратын жұбайлар, 27,2%-ы – күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 34,8%-ы – отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 32,6%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 14,6%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,44 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,10 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 27,3%-ы 18 жасқа дейінгілер, 9,7%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 24,9%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,8%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 16,3%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 78,2 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 72,0 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 21 261 доллар, ал отбасының орташа табысы 28 345 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 29 769 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 18 129 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 13 369 долларға тең. Отбасылардың 26,9%-ы және халықтың 31,7%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 41,8%-ы және 65 жастан асқандардың 28,0%-ы.

Экономика

Селмадағы өнеркәсіптерге Халықаралық қағаз, Буш-Хого (ауыл шаруашылығы техникасы), Плантациялық үлгілер, Америкалық киім және Теңдессіз насос компаниясы (Лабур), Ренасол және Hyundai кіреді. Қала мен аймақ экономикалық қиындықтарға тап болды, себебі ауыл шаруашылығы жеткілікті жұмыс орындарын ұсынып тұрған жоқ. 1960 жылдарға дейін жақсы дамыған өнеркәсіптің қайта құрылымдалуынан кейін төмендеу орын алды. Азаматтық құқықтар туризмі – бизнестің жаңа түріне айналды.

Өнер

Мәдени шаралар Сахналық өнер орталығында және Селма өнершілер гильдиясы галереясында өтеді.

Музейлер мен қызықты жерлер

Қаладағы мұражайларға Sturdivant Hall, Ұлттық дауыс беру құқығы мұражайы, Тарихи Су даңғылы, Мартин Лютер Кинг, кіші, Көшесінің тарихи жаяу серуені, Ескі Депо мұражайы, Джо Колтон Бейтс балалар білім беру және тарих мұражайы, Воган Смитгерман мұражайы және Мұралық ауыл кіреді. Сельма штаттағы ең үлкен үздіксіз тарихи ауданмен мақтанады, онда 1250-ден астам құрылыстар маңызды деп танылған. Аймақтың танымал орындары: Ескі қала тарихи ауданы, Ескі Live Oak зираты, Пол М. Грист мемлекеттік паркі және Ескі Кахауба археологиялық паркі. Осы күрделі тарих атаулар мен ескерткіштерде де көрініс береді. Сельма арқылы шығыстан батысқа және кері бағытта өтетін 80-ші тас жол, сондай-ақ штаттың ішіндегі атаулардың үлгісінде бұл көрініс тапқан. 1920 жылы шығыс-батыс 80-ші тас жол Джефферсон Дэвис еске алу тас жолының бөлігі деп белгіленді. 1977 жылы US 80 ұзақ жылдар бойы қызмет еткен штат сенаторы Уолтер С. Гиванның құрметіне Гиван Парквей деп аталды, ол өмірінің соңына дейін сегрегацияны қолдады. 1996 жылы президент Билл Клинтон оны «Ұлттық азаматтық құқықтар жолының» бөлігі деп жариялады және оны Ұлттық саябақтар қызметі басқарады. 2000 жылы Сельмаға келетін 80-ші тас жолдың бөліктері Сельмадағы дауыс беру құқығы үшін күрескен көшбасшылардың құрметіне қайта аталды: Ф.Д. Риз, Мари Фостер және Амелия Бойнтон. Ол 2012 жылы бұзылып, оның айналасындағы дау-дамайлардың жалғасуын көрсетті. 2012 жылдың тамызында вандализмге төзімді жаңа, үлкен ескерткіш салу жоспары жарияланды, бірақ көптеген афроамерикандықтар оған қарсы шықты, себебі ол соғыстан кейінгі кезеңде ККК-нің жетекшісі ретінде танымал болды және бұрын Форт-Пиллоудағы қара нәсілді одақтың әскерлеріне жасалған қырғынға қатысқан.

Кітапхана

Сельма Даллас округі қоғамдық кітапханасы қала мен аймаққа 76 751 томдық кітап қорымен қызмет көрсетеді. Ол 1904 жылы Карнеги кітапханасы ретінде құрылған, соның салдарынан құрылысқа қаржылай көмек бөлінген. Кітапхана Сельма қаласының орталық бөлігінде орналасқан.

Үкімет

Селма қаласының әкімшілігі мэрден және бір мүшелі округтерден сайланған тоғыз мүшелі қалалық кеңестен тұрады. Қазіргі мэр – Джеймс Перкинс кіші. Қалалық кеңес мүшелері: Уильям Уоррен Янг, Қалалық кеңес төрағасы; Трой Харвилл, 1-ауданы; Кристи Томас, 2-ауданы; Клей Кармайкл, 3-ауданы; Лесия Джеймс, 4-ауданы; Сэмюэл Л. Рэндольф, 5-ауданы; Аткин Джемисон, 6-ауданы; Дженни Томас, 7-ауданы; Майкл Джонсон, 8-ауданы.

Әуежайлар

Крейг өрісі (SEM), Сельма қаласының орталық бизнес ауданынан оңтүстік-шығысқа қарай төрт теңіз милі (4,6 миль, 7,4 км) қашықтықта орналасқан.

Колледждер мен университеттер

Сельмадағы колледждерге Сельма университеті және Алабама штатының Вали Гранде қаласының жанында орналасқан Сельманың Уоллес қоғамдық колледжі кіреді. 1922 жылдан 2018 жылға дейін Сельма қаласында жұмыс істеген жеке лютерандық университет – Конкордия колледжі Алабама. Африкалық методистік епископтық шіркеуінің білім беру мекемесі Дэниел Пэйн колледжі 1889 жылдан 1922 жылға дейін Сельмада қызмет етті.

Қоғамдық

Сельма қалалық мектептері қаланың мемлекеттік мектептерін басқарады. Мемлекеттік жоғары мектеп – Сельма жоғары мектебі. Орта мектептер қатарында Р. Б. Хадсон орта мектебі мен Discovery мектебі бар. Қалада сегіз бастауыш мектеп жұмыс істейді.

Жеке

Сельмада төрт жекеменшік K–12 мектебі бар: 1965 жылы құрылған Джон Т. Морган академиясы, Медоувью христиан мектебі, Эллвуд христиан академиясы және Кафедральдық христиан академиясы.

Медиа

Сельма қаласын Монтгомери-Сельма теледидарының белгіленген нарық аймағы (DMA) қамтиды. Charter Communications кабельдік теледидар қызметін ұсынады. DirecTV және Dish Network жергілікті және ұлттық арналардың ішінде, жерсеріктік теледидарды тікелей эфирде көрсетеді.

Спорт

Сельманың Блох паркі Оңтүстік-шығыс кәсіби бейсбол лигасының «Сельма Кловерлифс» клубының үйі болған.

Танымал мәдениетте

2014 жылы марапат алған "Селма" фильмінде "Қанды жексенбіде" болған 1965 жылғы Сельмадан Монтгомериге дейінгі шерулердегі оқиғалардың нағыз орында түсірілген қайта жаңғыртулары көрсетілген. "Селма" фильмі 1999 жылғы Disney телефильмі "Селма, Лорд, Селмада" "Қанды жексенбідегі" азаматтық құқықтар қозғалысындағы тарихи маңызымен ерекшеленді. 1968 жылғы "Жүрек жалғыз аңшы" фильмі Сельма қаласында түсірілді. "Көк аспан" фильмі қала шетінде орналасқан, бұрынғы Әскери-әуе базасы Крейг Филдте түсірілді. 1994 жылғы фильмге Сельма тұрғындарының көпшілігі массовка ретінде тартылды, оның ішінде жергілікті мектептердің марш-бандалары да болды. "Body Snatchers" фильмінің бір бөлігі Крейг Филдте түсірілді. Селма қаласы 1965 жылғы П. Ф. Слоанның "Қиямет алдында" ("Eve of Destruction") әнінде есімдері аталады. Чарльз Мингустың 1965 жылғы "Сельма, Алабамадағы жалғыз күн" ("It Was a Lonely Day in Selma, Alabama") атты композициясында да сөз етілген.