Кіріспе

Молекулалық емес сутегінің қосылуы Химияда трансферттік сутектендіру - молекулалық H2 емес басқа көзден сутегінің қосылуын қамтитын химиялық реакция. Ол зертханалық және өнеркәсіптік органикалық синтезде органикалық қосылыстарды қанықтырып, кетондарды спирттерге, аминдерді аминдерге дейін азайтуға қолданылады. Бұл жоғары қысымды молекулалық Н2 қажеттілігін болдырмайды, ол әдеттегі сутектілік процесінде қолданылады. Трансферлік гидрогенациялау әдетте жеңіл температура мен қысым жағдайында органикалық немесе органометалл катализаторларды қолдана отырып жүргізіледі, олардың көпшілігі хиралды, тиімді асимметриялық синтезді қамтамасыз етеді. Ол құрамында қышқыл, изопропанол немесе дигидроантрацен сияқты сутек донорлары бар, оларды сутексіздендіріп, сәйкесінше СО2, ацетон немесе антраценге айналдырады. Жиі донор молекулалары реакция үшін еріткіш ретінде де қызмет етеді. Трансферттік гидрогенациялаудың кең ауқымды қолдануы - тетралин сияқты "донорлық еріткіштерді" пайдалана отырып, көмірді сұйыту.

Металлдан бос жолдар

Каталитикалық гидрогенациялауды әзірлеуге дейін қанықпаған субстраттарды гидрогенациялау үшін көптеген әдістер әзірленді. Бұл әдістердің көбі тек тарихи және педагогикалық қызығушылыққа ие. Бір танымал трансферлік гидрогенациялау агенті - димид немесе (NH) 2, диазен деп те аталады. Бұл өте тұрақты N2 окистендіріледі: Димид гидразиннен немесе басқа да органикалық прекурсорлардан алынады. Сутегін донор ретінде пайдалана алатын екі көмірсутек циклогексен немесе циклогексадиен болып табылады. Бұл жағдайда бензолмен бірге алкан пайда болады. Бензол пайда болған кезде ароматты тұрақтандыру энергиясының пайда болуы реакцияның қозғаушы күші болып табылады. Pd катализатор ретінде қолданылуы мүмкін және 100 °C температура қолданылады. Көбірек экзотикалық трансферлік гидрогенациялар, соның ішінде осы молекулааралық гидрогенациялар туралы хабарланған: Көптеген реакциялар спирт немесе аминдермен протон донорлары ретінде, ал алкальды металдар электрон донорлары ретінде жүреді. Арендерді (ароматты көмірсутектердің басқа атауы) натрий металл арқылы құралатын Бёрк редукциясы тұрақты құндылыққа ие. Қазіргі уақытта эфирлерді Бувеао Бланк редукциясы маңызды емес. Магний мен метанолдың комбинациясы алкенді редукциялауда, мысалы, асенапин синтезінде қолданылады: