Кіріспе

Солтүстік Македонияның муниципалитеті Шуто Оризари (; Балқан рома: Shuto Orizari;), көбінесе Шутка (Шутка) деп қысқартылады, Солтүстік Македония Республикасының астанасы Скопье қаласын құрайтын он муниципалитеттің бірі. Халықаралық көмек арқасында жер сілкінісінен кейін қайта құру жұмыстары тез басталды. Жергілікті билік Скопьеді функционалды және заманауи қала ретінде қайта құруға мүмкіндік алды, бұл үлкен пәтерлерді артықшылыққа бөліп, Скопьеді арнайы мақсаттарға арналған аймақтарға бөліп берді. Сонымен қатар, олар үлкен рома азшылығы үшін жаңа тұрғын үйлер салуға мәжбүр болғандықтан, олар қайта құруды алдымен оларды ассимиляциялаудың және жұмыссыздық пен осы халықты алаңдататын санитарлық проблемаларды шешудің жолы ретінде қарастырды. Мұсылман цыган халқының көпшілігі жаңа ғимараттарда тұрудан бас тартты, сондықтан билік оларға өздері қалаған үйлерді салатын нақты бір ауданды беруді шешті. және кейбір ауыл шаруашылығы жерлерін қамтиды. Оңтүстікке қарай Шуто Оризари Скопьедің тағы бір муниципалитеті Бутельмен шектеседі. Солтүстікке қарай, ол Čučer Sandevo ауылдық муниципалитетімен шектеседі. Муниципалитет үш бөлек елді мекенді қамтиды: Штуто Оризари, Долно Оризари және Горно Оризари. Біріншісі - қала бірлігінің құрамына кіретін және Скопье айналма жолының ішінде орналасқан қалалық аудан. Екіншісі - 2002 жылы 454 тұрғыны бар шағын ауыл. Ол айналма жолдың солтүстігінде орналасқан. Горно Оризари Шуто Оризари мен қаланың қалған бөлігі арасында орналасқан. Муниципалитет Скопье қаласының қалған бөлігінен Серва, Вардар өзенінің шағын саласы, Словения бульвары және Скопье Приштина темір жолымен бөлінеді. Ең жақын теміржол станциясы - Бутель қаласында орналасқан Скопье Север ("Скопье-Север"). Батысында Шуто Оризариді Визбегово ауылы, ал шығысында Скопьедегі ең үлкен Бутель зираты қоршап тұрады.

Демография

Шуто Оризари - бұл елдегі жалғыз муниципалитет, онда мұсылмандық ромалардың кіші тобы халықтың көпшілігін құрайды. 2002 жылғы санақ бойынша 17 357 адамнан 13 311 адам (76,6%) Арлие ұлтына жататын. Басқа елеулі этникалық топтарға албандар (2 594 немесе 14,9%) және македониялықтар (962 немесе 5,5%) жатады. Соңғы кездегі Косоводағы қақтығыстар кезінде көптеген рома босқындары мұнда баспана тапты. Тұрғындардың басым көпшілігі мұсылман. Арлидегі мұсылмандық рома халқының көпшілігі 1963 жылғы Скопье жер сілкінісінен кейін отбасылардың көшіруінен шыққан. Кейіннен олардың қатарына Скопьеден және Солтүстік Македонияның басқа қалаларынан келген көптеген отбасылар қосылды. Рома тілінде көптеген диалекттер бар, олардың бірнешеуі Скопьеде қатар өмір сүреді. Олар әдетте бір аймаққа сәйкес келеді (Топанли, Баручи, Гиланска, Приштивачия және т.б.). Бірақ Шуткада рома халқының көпшілігі соңғы уақытта және көптеген аудандардан келгендіктен, онда бірнеше диалект қолданылады және жиналуға бейім. 2021 жылғы санақ бойынша халықтың нақты құрамы 25 726 адам болды. 20022021No%No%TOTAL17,35710025,726100Roma13,31176.6911,26743.8Албандар2,59414,948,82834.32Македониялықтар9625.549063.52Торбеши Македония мұсылмандары2531.46//Босниялықтар1380.6990.38Түріктер550.32730.28 сербтер440.25220.09басқалар100.06460.18Адамдар туралы деректер әкімшілік дереккөздерден алынғанn/an/a4,48517.43

Саясат

Шуто Оризари муниципалитеті 1996 жылы жергілікті әкімшілік туралы заңға сәйкес құрылды. Рома муниципалитеті құрылуы Солтүстік Македония Республикасындағы рома халқының бостандықтарын арттыру және нығайту үшін жасалды. Бастапқыда көптеген тұрғындар жобаға күмәнданып қарады, өйткені жергілікті бюджет муниципалитетті дұрыс басқару үшін тым аз болады деп қорықты. Бірінші мэр Нездет Мустафа өзінің кеңесімен бірге 1996 жылдың күзінде сайланды және муниципалитет 1997 жылдың қаңтарында күшіне енді. Солтүстік Македония Республикасындағыдай, македон тілі ресми тіл болып табылады. Этникалық азшылық халықтың 20% -дан астамын құрағандықтан, оның тілі муниципалитетте де ресми болып табылады, сондықтан Балқандық рома және македон тілдері де Шуто Оризариде ресми тіл болып табылады. Албания тілінде де сөйлейді, бірақ ресми тіл емес. Муниципалитет әкімі Курто Дудуш - мұсылман рома. 2009 жылы Солтүстік Македония Республикасының Үкіметі ромаларды білім беру процесіне қосуды кеңейту үшін қосымша шаралар қабылдады. 2009 жылдың 10 ақпанында Šuto Orizari үшін мемлекеттік қаржыландырылатын орта мектептің іргетасы салынды, бұл 1,6 миллион евро инвестиция.

Мәдениет

Солтүстік Македониядағы ең ірі рома қонысы болғандықтан, Шуто Оризариде мұсылман ромаларына арналған бірнеше мәдени мекемелер орналасқан. Мысалы, кинотеатр және әуесқой театр труппасы бар, "Театр Рома". Сонымен қатар, 1970 жылы құрылған және 1990 жылы Германияға көшіп кетер алдында рома театрының ізашарсы болған Фралип театры компаниясының үйі болды. Шуто Оризари - екі фильмнің түсірілім орны: Эмир Кустурицаның "Цыган уақыты" (1988) және Александр Маниктің "Шутка рекордтар кітабы" (2005).