Кіріспе

Жау әрекеттерін әскери бақылау – әскери барлау.

Әскери операциялар кезінде әскери барлау немесе скаутинг – әскери күштердің жау күштері, жер бедері және операциялар аймағындағы азаматтық қызмет туралы ақпарат алу мақсатымен аумақты зерттеуі. Әскери жаргон бойынша, барлау сөзі recce (британдық, канадалық, австралиялық ағылшын тілінде) және recon (американдық ағылшын тілінде) деп қысқартылады, екеуі де "reconnoitre" түбірінен шыққан. Барлау түрлеріне жергілікті операция аймағын аралау және ұзақ қашықтықтағы барлау тобының (патруль) жұмысы жатады, бұл міндеттер көбінесе Америка Құрама Штаттарында АҚШ армиясының рейнджерлері, кавалерия барлаушылары және әскери барлау мамандарымен орындалады, олар әскери кемелер мен су асты қайықтарын, барлау ұшақтарын, спутниктерді қолданып, бастапқы ақпарат жинауға және бақылау бекеттерін құруға жұмысты жасайды. Сонымен қатар, тыңшылық барлаудан өзгеше, себебі тыңшылар жау территориясында азаматтар ретінде жұмыс істейді.

Этимология

Бұл сөз орта француз тіліндегі "reconnaissance" сөзінен туындаған.

Шолу

Құрлық әскерлері жүргізетін барлау арнайы барлау, бронетехникалық барлау, десанттық барлау және азаматтық барлауды қамтиды. Әуе барлауы – барлық типтегі ұшақтармен (оның ішінде ауа шарымен және ұшқышсыз әуе кемелерімен) жүргізілетін барлау. Оның мақсаты – ауа райы жағдайын зерделеу, жер бедерін картаға түсіру, сондай-ақ жаудың нысандары, белгілі бір аймақтары мен күштерінің қозғалысын бақылау сияқты әскери мақсаттарды да қамтуы мүмкін. Әскери-теңіз күштері жау күштерін бақылау үшін әуе және спутниктік барлауды пайдаланады. Әскери-теңіз күштері гидрографиялық зерттеулер мен ақпарат жинау жұмыстарын да жүргізеді. Барлау спутниктері әскери қолбасшыларға жау әскерлерінің суреттерін және басқа да барлау ақпаратын ұсынады. Әскери күштер Жерді бақылау спутниктерінен географиялық және метеорологиялық мәліметтерді де қолданады.

Өртпен барлау

Өртпен барлау (немесе сынама атыс) – жаудың ықтимал орналасқан жерлеріне атыс жүргізу арқылы, жауды қозғалуға немесе атыспен жауап беруге мәжбүр етіп, олардың орнын анықтау.

Барлау-тарту

Шақыру тактикасы – полк және дивизия деңгейінде қолданылатын, жаудың әлсіз жақтарын анықтап, жылдам пайдалануға бағытталған әрекет. Бұл тактика қарсыластың орналасқан жерін анықтау және достық күштердің кедергілер мен бекіністерді айналып өту арқылы өте алатын, пайдалы олқылықтар жасау қабілетін білдіреді. Екінші дүниежүзілік соғыстағы Тинианға түсу кезінде АҚШ теңіз жаяу әскерлерінің V амфибиялық корпусына қарасты амфибиялық барлау батальоны қолданған шақыру тактикасының классикалық мысалы тіркелген. Әуе суреті және амфибиялық барлау взводтарының растауы бойынша, жапондықтар аралдың солтүстік жағалауларын көп назарсыз қалдырған, қорғаныс күштерінің басым бөлігін амфибиялық шабуылға ыңғайлырақ оңтүстік-батыс жағалауларына шоғырландырған. Американдық әскерлер жылдам түрде түсу орнын солтүстік жағалауларға өзгертіп, оңтүстік жағалауда шағын, асығыс "алдау" операциясын жоспарлады, бұл жапондықтарды толығымен жайылдырды. Нәтижесінде американдық күштер жапондықтармен құрлықта шайқасты, онда олар басымдыққа ие болды, бұл аз шығынға және салыстырмалы түрде қысқа, 9 күнге созылған шайқасқа әкелді.

Аумағы

Аймақты барлау – белгілі бір орын және оның төңірегіндегі аумақ туралы жүргізілетін бақылау және алынған мәліметтер. Ол жер сипаттамасына және/немесе қарсы күштерге бағытталған болуы мүмкін. Ең жақсы жағдайда, барлау взводы немесе тобы мақсатты нысан мен оның айналасындағы аумақты бақылау үшін бақылау немесе (тұрақты) бақылау пункттерін пайдаланады. Бұл әдіс негізінен күштерді белгілі бір аумаққа немесе оған жақын жерге жеткізу алдында қолданылады. Әскери қолбасшы өзінің барлау күштерін аймақты барлау үшін пайдаланып, қолайсыз жер жағдайларынан немесе, ең бастысы, күтпеген жау күштерінен жағадан қорғануға тырысады. Аймақ – қала, қырқа, орман немесе достық күштер басып алуға, өтуге немесе одан қашуға ниеттенетін кез келген нысан болуы мүмкін.

Бағыт

Маршрутты барлау белгілі бір маршрутқа (мысалы, жолға, темір жолға, су жолына; яғни, тар өткелге немесе шабуылдың бағытына) бағытталған, маршруттың жағдайы және оның бойындағы іс-әрекеттер туралы ақпарат беру мақсатында жүргізіледі. Әскери қолбасшы өзі анықтаған маршрут бойындағы нысандар туралы ақпаратқа сенеді: қайсысы жақсы жасыру мен қорғануға мүмкіндік береді; көпірлердің құрылыс түрі, өлшемдері және классы; сондай-ақ, қажет болған жағдайда тікұшақтарға қону немесе жиналу аймақтары. Барлаушы, өзі жұмыс істейтін елдің немесе халықтың тарихын, дәстүрін, дінін, әлеуметтік ғұрыптарын және сенімдерін білуі тиіс. Бұл елдің географиялық ерекшеліктерін, климатын және өнімдерін білумен бірдей маңызды. Кейбір адамдар белгілі бір жағдайларда міндетті түрде белгілі бір әрекеттерді жасайды, ал басқалары мүмкін болса да, оларды жасамайды. Жаудың ой-өрісін жақсы білуге тырысу қауіпсіз. Жауды бағаламау керек, сонымен қатар оған аса күш беруге де болмайды. Қорқыныш пен батылдық әр адамның ішінде болады, бірақ олар әртүрлі жағдайларда оянады.