Кіріспе

Тодос субулат (Todus subulatus) - Тодилер тұқымдасына жататын құс түрі. Тодос түрі - тар құс түрімен бірге, Испания аралында кездесетін екі Тодос түрінің бірі. Олар кішкентай жәндік жейтін құстар, олардың ашық жасыл қауырсыны, қызғылт бүйірлері және қызыл мойынтірігі бар. Олар 1700 метрден төмен биіктікте кездеседі және ылғалды жаңбырлы ормандардан құрғақ мекендерді артық көреді. Кең жапырақты құс көшіп кетпейді және өте кішкентай аумақтарды алып тұрады. Бұл құстар көбінесе жапырақтардың арасынан ұзын құйрықтарымен жәндіктерді іздеп, ұяшықтап ұшып жүретінін көруге болады. Кең қанатлы құстар екі негізгі дауыстылықтарға ие, біріншісі - жалпы дауыстылық, ол сыбызғы сияқты естіледі, ал екіншісі - жыртқышқа тап болған кезде, көбірек триллийлік дыбыс шығарады. Олар желдің қауырсындары арқылы желдің соғатын шуын да шығарады. Олардың көбейту кезеңі сәуірден шілдеге дейін созылады, онда әйел бірден төрт жұмыртқадан тұратын бір топ жұмыртқа салады. Жас құс балапандары үш аптада жетіліп, өз аумағын құрып, ұшып кетеді. Кең қанатлы торғайлар қатерлі жануарлар түріне жатпайды, сондықтан олар Халықаралық табиғат қорғау одағына (IUNC) ең аз алаңдатады.

Таксономия және жүйелеу

Кең қазықты тоди - Todus тұқымдасының бес түрінің бірі, ол Todidae монотиптік отбасының жалғыз тұқымы. Бұрынғы қосқұйрықтылардың ата-бабалары аралға 2-3 миллион жыл бұрын көшіп келген, яғни олар әрқашан бөлек түр болған. Оның денесі 11,5 сантиметр биіктікте, салмағы шамамен 7,5 грамм, бұл Todus тұқымдасының ең үлкен құсы. Бұл жағдайда кең жапырақты тоди жер бетінен 5,2 метр биіктікте азық табады. Бұл кең қанатлы тодилер ашық шатырларға ұшып, үлкен жемтіктерді ұстап алады, сонымен қатар қысқа, соққылы қозғалыстардан гөрі, жемтікті ұстауға кең және көлденең маневрлерді қолданады.

Анатомия және ұшу

Кең қанатлы құстың қанаттары қысқа және дөңгелек, сондықтан ұзақ қашықтыққа ұша алмайды. Алайда, олтыраушы өмір салтының, тамақтанудың және аумағының шағын болуына байланысты, күрделі қанаттар қажет емес. Олардың қанатының ұзындығы 5,0 сантиметр, орташа ұшу қашықтығы 2,2 метр, бұл оларға ең үлкен қанатты ұзындығы және барлық тодилердің ең ұзақ ұшу қашықтығын береді, өйткені олар жерден жоғары, ашық шатырларда азық табады. Осы артықшылыққа қарамастан, олар барлық тірі ағзалардың ішіндегі ең белсендісі болып табылады. Кең таңбалы құс өте сирек ұшады, оның орнына қозғалыс үшін қанаттарын бір-екі рет шапалақпен шауып, денесімен жер бетінен көтеріледі. Бұл әдіс энергия шығыны жағынан ең арзан. Сонымен қатар, кең құйрықты құстар жерді сирек көреді, егер олар жерді жаяу жүріп көруге тырысса, жерді бойлай секіріп жүруге ұнайды. Оның тіршілігінің басым бөлігін шұңқырлар арасында секіріп жүретіндіктен, кішкентай аяқтары ең жұқа бұтақтарды да ұстап алады. Тамақ іздеу кезінде кең қанатлы құс әр маневрде 1,5 метрден аз ұшады, содан кейін қайта ұшып көтерілу алдында бірнеше секунд отыруға тура келеді.

Қалыптануы мен сақталуы

IUCN Қызыл тізіміне сәйкес, кең бұрышты тоди ең аз алаңдаушылық тудыратын түр ретінде саналады. Бұл түрдің аумағы үлкен, оның көлемі 121 мың шаршы шақырым деп есептелген. Оның үстіне, популяция азайып бара жатқан сияқты, бірақ қауіп төндірген деп санауға жеткілікті жылдамдықпен емес. Адамның дамуы кең қанатлы құрғаққұсқа кейбір жағынан көмектесті, арықтар мен жолдардың қабырғалары құрғаққұстар ұяларын қазуды артық көретін, сондай-ақ кең қанатлы құрғаққұсқа көбірек баспана мен азық беретін шатырлар астында өсірілген кофе плантацияларының өсуі. Алайда, кофе корпорациялары кофеді тікелей күн астында өсірудің экономикалық, бірақ сапасы төмен өнім беретінін түсінді, бұл жергілікті қонақ үй курорттарында пестицидтерді қолданумен бірге кең таралған тодилердің тіршілік ортасын жоюды жеделдетті. Бұл түрді қорғау үшін орманды мекендерді қорғау және орманның бұдан әрі жойылуын болдырмау үшін күш салу қажет. Ақырында, орманды жерлерде халық санының өсуін ынталандыру қарапайым болар еді, тек қана қанақ астындағы кофе плантацияларына оралу және өсімдіктердің көбеюіне ықпал ететін адам жасаған бөгеттермен қамтамасыз ету қажет.