Мексиканың сыртқы саясаты: шолу және эволюциясы

Кіріспе

Мексиканың сыртқы қатынастарына шолу Мексиканың сыртқы қатынастарын (Біріккен Мексика Штаттары) Мексиканың Біріккен Штаттарының Президенті басқарады және бұл жарты шар мен әлемдік істердегі ең ықпалды тұлға болып табылады. Тәртіп орнатылғаннан кейін, оның сыртқы саясаты келесі онжылдықтарда жарты шарлық беделге негізделді. АҚШ-тан тәуелсіздігін көрсеткен Мексика, 1960 жылдардың басында құрылған Куба үкіметін, 1970 жылдардың соңында Никарагуадағы Сандинист революциясын және 1980 жылдары Сальвадордағы солшыл революциялық топтарды қолдады. 2000 жылдары бұрынғы Президент Висенте Фокс халықаралық қауымдастықтың сынына ашық болу және қабылдау, Мексиканың сыртқы істерге қатысуын арттыру, сондай-ақ солтүстік көршілерімен одан әрі интеграция жасауға шақыратын жаңа сыртқы саясатты қабылдады. Президент Фелипе Кальдеронның басшылығымен Латын Америкасы мен Кариб аймағына көбірек мән берілді. Америка мемлекеттері ұйымы, Ибероамерика мемлекеттері ұйымы, OPANAL және Рио тобы. Мексика ұзақ жылдар бойы Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты бюджетіне ең көп үлес қосушы елдердің бірі болды, 2008 жылы ұйымға 40 миллион доллардан астам қаражат бөлді. Бұл аймақтық держава 1988 жылы ресми түрде құрылған. Сыртқы саясаттың бағыты Мемлекет басшысы – Президенттің құзырында болады. Мәтінде Президенттің өкілеттіктері мен міндеттері былай көрсетілген:
X. Сыртқы саясатты жүргізу және халықаралық шарттар жасасу, сондай-ақ оларды тоқтату, денонсациялау, күшін жою, өзгерту, түзету, резервтерді алып тастау және олар туралы түсіндірмелер жасау, оларды Сенаттың ратификациясына ұсыну. Осы саясатты жүргізу кезінде Атқарушы биліктің басшысы келесі негізгі қағидаларды сақтайды: халықтардың өзін-өзі анықтау құқығы, араласпау, дауларды бейбіт жолмен шешу, халықаралық қатынастарда күш қолдану немесе күш қолдану қаупін тудыруға тыйым салу, мемлекеттердің теңдігі, даму үшін халықаралық ынтымақтастық және халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау. Конституциямен бекітілген осы қағидалардан басқа, сыртқы саясат кейбір доктриналарға негізделген. Эстрада доктринасы осы саладағы ең ықпалды және маңызды құрал болып табылады, ол 1930 жылдардың басында жарияланды және 2000 жылға дейін қатаң сақталды. Бұл саясаттың негізінде араласпау, дауларды бейбіт жолмен шешу және барлық ұлттардың өзін-өзі анықтау құқығы тұрды. Ұлттық әрекет партиясының алғашқы президенті кезінде Висенте Фокс Хорхе Кастаньеданы Сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Кастаньеда бірден Эстрада доктринасынан бас тартып, сыншылардың пікірінше "Кастаньеда доктринасы" деп аталған жаңа бағытты ұсынды. Жаңа сыртқы саясат халықаралық қауымдастықтың сынына ашық болуға, қабылдауға және Мексиканың сыртқы істерге қатысуын арттыруға шақырады. 2006 жылдың 28 қарашасында бұрынғы Президент Фелипе Кальдерон Патрисия Эспиносаның 2006 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Сыртқы істер министрі болып тағайындалатынын мәлімдеді. Ол басымдықтардың арасында Мексика-АҚШ күн тәртібін кеңейтуді, иммиграция және қауіпсіздік мәселелеріне баса назар аударуды, сондай-ақ Фокс әкімшілігі кезінде шиеленіскен Куба және Венесуэламен дипломатиялық қатынастарды жақсартуды, Латын Америкасы мен Кариб мемлекеттеріне көбірек мән беруді атап көрсетті.

Overview of the foreign relations of Mexico

The foreign relations of Mexico (United Mexican States) are directed by the President of the United Mexican States and the most powerful actor in hemispheric and world affairs. Once the order was reestablished, its foreign policy was built under hemispheric prestige in subsequent decades. Demonstrating independence from the U. S., Mexico supported the Cuban government since its establishment in the early 1960s, the Sandinista revolution in Nicaragua during the late 1970s, and leftist revolutionary groups in El Salvador during the 1980s. In the 2000s, former President Vicente Fox adopted a new foreign policy that calls for an openness and an acceptance of criticism from the international community and the increase of Mexican involvement in foreign affairs, as well as a further integration towards its northern neighbors. A greater priority to Latin America and the Caribbean was given during the administration of President Felipe Calderón. the Organization of American States, the Organization of Ibero American States, the OPANAL and the Rio Group. For a long time, Mexico has been one of the largest contributors to the United Nations regular budget, in 2008 over 40 million dollars were given to the organization. a regional power which were officially incorporated in 1988. The direction that the foreign policy will take lies on the President, as the head of state, Textually, the article establishes that:
The powers and duties of the President are the following:
X. To direct the foreign policy and conclude international treaties, as well as end, denounce, suspend, modify, emend, retire reserves and formulate interpretative declarations about the formers, submitting them to the ratification of the Senate. In the conducting of this policy, the Head of the Executive Power will observe the following standard principles: the self determination of peoples, the non intervention, the peaceful resolution of disputes, the proscription of threat or the use of force in the international relations, the legal equality of states, the international cooperation for development, and the struggle for international peace and security. Aside from these principles constitutionally recognized, the foreign policy has been based on some doctrines. The Estrada Doctrine as the most influential and representative instrument in this field, proclaimed in the early 1930s and strictly applied until 2000, This policy was said to be based on the principles of non intervention, peaceful resolution of disputes and self determination of all nations. During the first presidency of the National Action Party, Vicente Fox appointed Jorge Castañeda to be his Secretary of Foreign Affairs. Castañeda immediately broke with the Estrada Doctrine, promoting what was called by critics the "Castañeda Doctrine". The new foreign policy called for an openness and an acceptance of criticism from the international community, and the increase of Mexican involvement in foreign affairs. On November 28, 2006, former President Felipe Calderón announced that Patricia Espinosa would serve as his Secretary of Foreign Affairs starting on December 1, 2006. He declared priorities include the diversification of the Mexico–United States agenda, heavily concentrated on immigration and security issues, and the rebuilding of diplomatic relations with Cuba and Venezuela, which were heavily strained during the Fox administration, as well as giving greater priority to Latin America and the Caribbean states.

Дипломатиялық қатынастар

Мексиканың сыртқы қызметі ресми түрде 1822 жылы, ел тәуелсіздігінің басталуын белгілеген Кордова шарты қол қойылғаннан кейін бір жыл өткен соң басталды. 1831 жылы Еуропа мен Американың басқа мемлекеттерімен дипломатиялық өкілдіктер құруға негіз болған заң қабылданды. Дамып келе жатқан нарық ретінде Мексика әлемдік аренада маңызды орынға ие. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, Сыртқы істер министрлігінің шетелде 150-ден астам өкілдігі бар, олардың ішінде:
79 елшілік.
68 консулдық.
8 тұрақты миссия.
1970 жылдардың басында Мексика Қытай Халық Республикасын Қытайдың жалғыз және заңды үкіметі деп мойындады, сондықтан Қытай Республикасы (Тайвань) мәселелері Гонконг және Макао арнайы әкімшілік аймақтарындағы Мексика Бас консулдығының құзыретіндегі Консулдық байланыс кеңсесі арқылы шешіледі. Сонымен қатар, Мексика Косовоны тәуелсіз мемлекет ретінде танымайды. Тарихи тұрғыдан Мексика халықаралық қақтығыстарда бейтараптығын сақтап келген. Алайда, соңғы жылдары кейбір саяси партиялар Мексика армиясының, әуе күштерінің немесе теңіз күштерінің Біріккен Ұлттар Ұйымымен бейбітшілік сақтау миссияларында ынтымақтасуына немесе ресми түрде сұраған елдерге әскери көмек көрсетуіне мүмкіндік беру үшін Конституцияға түзету енгізуді ұсынды.

Еркін сауда келісімдері

Мексика әртүрлі елдермен 60-тан астам еркін сауда келісіміне қол қойды. Күніне қарай, олардың арасында мыналар бар:

Бір халық ретінде кірді

1994 ж. Солтүстік Америка еркін сауда келісімі. АҚШ-тың Мексика-Канада келісімімен ауыстырылды (2018). 1995 ж.: G3 еркін сауда келісімі (2010 жылы Мексика-Колумбия еркін сауда келісімі деп қайта аталды). 1995 ж.: Боливиямен еркін сауда туралы келісім (2010 жылы тоқтатылды). 1995 ж.: Коста-Рикамен еркін сауда туралы келісім. 1998 ж.: Никарагуамен еркін сауда туралы келісім. 1999 ж.: Чилимен еркін сауда туралы келісім. 2000 ж.: Еуропалық Одақпен еркін сауда туралы келісім. 2000 ж.: Израильмен еркін сауда туралы келісім. 2001 ж.: Солтүстік Үшбұрышпен еркін сауда туралы келісім. 2001 ж.: Еуропалық еркін сауда қауымдастығымен еркін сауда туралы келісім. 2004 ж.: Уругваймен еркін сауда туралы келісім. 2005 ж.: Жапониямен экономикалық әріптестікті нығайту туралы келісім. 2011 ж.: Орталық Америкамен бірыңғай еркін сауда келісімі (Коста-Рика, Никарагуа және Солтүстік Үшбұрыш елдерімен қолданыстағы келісімдерді біріктірді). 2012 ж.: Перумен еркін сауда туралы келісім. 2014 ж.: Тынық мұхит альянсы. 2014 ж.: Панамамен еркін сауда туралы келісім. 2018 ж.: Транс-Тынық мұхит серіктестігі туралы жан-жақты және прогрессивті келісім (2016 жылғы жойылған Транс-Тынық мұхит серіктестігі туралы келісімнің орнын басады). 2020 ж.: Ұлыбританиямен сауданы жалғастыру туралы келісім.

1994: North American Free Trade Agreement. Replaced by the United States Mexico Canada Agreement (2018). 1995: G3 Free Trade Agreement (renamed to Mexico Colombia Free Trade Agreement in 2010). 1995: Free Trade Agreement with Bolivia (terminated in 2010).1
1995: Free Trade Agreement with Costa Rica. 1998: Free Trade Agreement with Nicaragua. 1999: Free Trade Agreement with Chile. 2000: Free Trade Agreement with the European Union. 2000: Free Trade Agreement with Israel. 2001: Free Trade Agreement with the Northern Triangle. 2001: Free Trade Agreement with the European Free Trade Association. 2004: Free Trade Agreement with Uruguay. 2005: Agreement for the Strengthening of the Economic Partnership with Japan. 2011: Unifying Free Trade Agreement with Central America (unified existing treaties with Costa Rica, Nicaragua, and the Northern Triangle countries). 2012: Free Trade Agreement with Peru. 2014: Pacific Alliance. 2014: Free Trade Agreement with Panama. 2018: Comprehensive and Progressive Agreement for Trans Pacific Partnership (replaced cancelled Trans Pacific Partnership agreement from 2016). 2020: Trade Continuity Agreement with the United Kingdom.2
1:The Bolivian government denounced the Mexico Bolivia Free Trade Agreement's provisions on investments, services, intellectual property, and government purchases as incompatible with its 2009 constitution on June 7, 2010. In order to maintain free movement of goods between Mexico and Bolivia, the governments of the two countries agreed to replace the free trade agreement with an Economic Complementation Agreement effective on the same date. 2: The United Kingdom left the European Union on January 31, 2020. Under the terms of the Brexit withdrawal agreement, trade relations between Mexico and the UK continued to be bound by the terms of the Mexico EU trade agreement for the duration of the UK's withdrawal transition period. On December 15, 2020, in preparation for the UK's final EU withdrawal on December 31, the UK and Mexico signed a temporary Trade Continuity Agreement in order to maintain free trade between the two countries. Negotiations between Mexico and the UK for a new free trade agreement to replace the existing continuity agreement began in July 2022.

1: Боливия үкіметі Мексика-Боливия еркін сауда келісімінің инвестициялар, қызметтер, зияткерлік меншік және мемлекеттік сатып алулар туралы ережелерін 2009 жылғы конституциясына қайшы деп таныды. Мексика мен Боливия арасындағы тауарлардың еркін қозғалысын сақтау үшін екі елдің үкіметтері еркін сауда келісімін сол күні күшіне енетін экономикалық толықтыру туралы келісіммен ауыстыруға келісті. 2: Ұлыбритания 2020 жылдың 31 қаңтарында Еуропалық Одақтан шықты. Брексит келісімінің шарттарына сәйкес, Мексика мен Ұлыбритания арасындағы сауда қатынастары Ұлыбританияның ЕО-дан шығуының ауыспалы кезеңіне дейін Мексика мен Еуропалық Одақ арасындағы сауда келісімінің шарттарымен реттелді. 2020 жылдың 15 желтоқсанында Ұлыбританияның 31 желтоқсанда ЕО-дан толық шығуына дайындық ретінде Ұлыбритания мен Мексика екі ел арасындағы еркін сауданы сақтау мақсатында уақытша сауданы жалғастыру туралы келісімге қол қойды. Мексика мен Ұлыбритания арасындағы жаңа еркін сауда келісімін жасау бойынша келіссөздер 2022 жылдың шілдесінде басталды.

Сауда блогының құрамында кірген

2022: Тынық мұхитының альянсы мен Сингапур арасындағы еркін сауда келісімі (2022).

Заңсыз есірткілер

Мексика кокаин өндіретін емес, транзиттік ел болып қала береді. Метамфетамин мен марихуана өндірісі Мексикада жүзеге асырылады және АҚШ көшелеріндегі метамфетаминнің шамамен 80 пайызын қамтамасыз етеді, ал Мексикадан жыл сайын 1100 тонна марихуана контрабанда арқылы тасымалданады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметтері бойынша, 1990 жылы АҚШ-қа импортталған кокаиннің жартысынан астамы Мексика арқылы келсе, 2007 жылы бұл көрсеткіш 90 процентке жетті. Соғыс басталғанға дейін есірткі картельдері арасындағы зорлық-зомбылық ұзақ жылдар бойы жалғасқанмен, үкімет 1990-шы жылдары және 21-ші ғасырдың басында полиция күштерін тиімсіз пайдаланды. Бұл 2006 жылдың 11 желтоқсанында өзгерді, сол кезде жаңадан сайланған президент Фелипе Кальдерон Мичоакан штатына 6500 әскер жіберіп, ондағы есірткі қылмыстарын тоқтатуға тырысты. Бұл әрекет картельдерге қарсы жасалған алғашқы маңызды соққы ретінде қарастырылады және үкімет пен есірткі картельдері арасындағы соғыстың басталуы деп есептеледі. Уақыт өте келе Кальдерон есірткіге қарсы күресін күшейтті, қазіргі таңда оған 25000-нан астам әскер қатысуда. 2006 жылы есірткіге байланысты 2000-ға жуық, 2007 жылы 2300, ал 2008 жылдың соңына қарай 6200-нан астам адам қаза тапты. Қаза болғандардың көп бөлігі қарсыластары немесе үкімет тарапынан өлтірілген бандиттердің мүшелері болды, ал кейбіреулері жай ғана куәгерлер еді. Есірткі трафигі АҚШ пен Мексиканың бірлескен шараларын қажет ететін ортақ жауапкершілікке ие мәселе ретінде мойындалады. 2009 жылдың наурызында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Хиллари Клинтон Мексика қаласына ресми сапармен келген кезде былай деді:
"Біздің заңсыз есірткіге деген шексіз сұранысымыз есірткі саудасын қоздырады. Шекара арқылы қарудың заңсыз тасымалдануын тоқтатуға нашарлығымыз полиция қызметкерлерінің, әскерилердің және бейбіт азаматтардың өліміне себеп болады."

Заңсыз көші-қон

АҚШ-тағы барлық иммигранттардың шамамен үштен бірі Мексикада туған, ол елге жыл сайын келіп жатқан рұқсатталған (20%) және рұқсатсыз (56%) көшіп келушілердің ең көп санының көзі болып табылады. 1990 жылдардың басынан бері мексикалық иммигранттар енді тек Калифорния, Оңтүстік-Батыс және Иллинойс штаттарына шоғырланбайды, сонымен қатар Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Джорджия, Невада және Вашингтон округі сияқты жаңа қабылдау штаттарына саны артып келеді. Бұған қоса, Amnesty International заңсыз иммигранттарға қатысты болатын, соның ішінде ұрып-соғу, сексуалдық шабуыл, медициналық көмек көрсетуден бас тарту, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы тамақ, су және жылудан айыру сияқты шамадан тыс қатыгездікке алаңдаушылық білдірді. Көп жылдар бойы Мексика үкіметі бұл мәселелерге шектеулі қызығушылық танытты. Алайда, бұрынғы президент Висенте Фокс иммигранттардың АҚШ және Мексикаға қосқан үлесін мойындауға және АҚШ үкіметімен екіжақты көші-қон келісіміне қол жеткізуге белсенді түрде тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Қазіргі әкімшілік Мексикада жұмыс орындарын құруға, шекара қауіпсіздігін арттыруға және шетелде тұратын мексикалық азаматтарды қорғауға баса назар аударуда. Дәстүрлі түрде Мексика классикалық пана беруші ел ретінде танымал, Испания және басқа да Еуропа елдерінен келген босқындарға қатысты көзқарасы әртүрлі болды – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және одан кейін, 1970 жылдары Латын Америкасының Оңтүстік конусынан және 1980 жылдардың басынан бері Орталық Америкадан келген босқындарға. Алайда, соңғы жылдары пана сұраған босқындар көбінесе тек иммигранттар ретінде қарастырылады, олармен ауқымды әкімшілік рәсімдер жүргізіледі. Ұлттық Адам Құқықтары Комиссиясының төрағасы Хосе Луис Соберанес Мексика үкіметінің елдің оңтүстік шекарасын кесіп өтетін заңсыз иммигранттарға қарсы жүргізіп жатқан репрессивті саясатын айыптады. Президент Кальдерон "Халық туралы жалпы заңды" өзгертіп, иммигранттарға қатысты айыптарды, мысалы, түрмеге қамауды жойды, оның орнына заңсыз көшіп келгендерге 500 АҚШ долларына дейін айыппұл салды.