Кіріспе

Техрик и Талибанның негізін қалаушы және алғашқы басшысы (2009 жылы қайтыс болған) Байтулла Мехсуд (пашту/; 1970 жылы 5 тамыз 2009 жылы) - Пакистанның Вазиристанда ТТП-ның негізін қалаушылардың бірі және жетекші мүшесі және Техрик и Талибанның басшысы. 2007 жылдың желтоқсан айында ол 5 әскери топтың бірігуінен ТТП-ны құрды. АҚШ әскери сарапшылары оның орынбасары Факир Мохаммед сияқты 5000-ға жуық жауынгерге қолбасшылық еткен деп санайды. Кейін Техрик и Талибанның Пәкістанның қолбасшысы Хакимулла Мехсуд ТТП-ның бұрынғы мәлімдемесін жоққа шығарып, Мехсудтің денсаулығы жақсы екенін айтты. ISPR өкілі генерал-майор Атар Аббас пен Ақ үйдің Роберт Гиббс оның өлімі расталмағанын айтты, АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Джеймс Л. Джонс сонымен қатар Байтулла Мехсудті өлтіргенін дәлелдейтін "қалай да сенімді" дәлелдер бар екенін және ол 90% сенімді екенін мәлімдеді. 2009 жылдың 23 тамызында Хакимулла Мехсуд пен Валиур Рехман BBC-ге телефон арқылы Бейтулла Мехсудтің 2009 жылдың 23 тамызында 5 тамыздағы шабуыл кезінде алған жарақаттарынан қайтыс болғанын айтты. Сайед Салим Шахзад Asia Times газетінде Байтулла Мехсудті қант диабетімен ауырған кішкентай адам ретінде сипаттады.

Ерте өмір

Байтулла Мехсуд 1970 жылы Пакистанның Хайбер-Пахтунхва провинциясының Банну округінің Ланди-Дхок ауылында дүниеге келді. Бұл ауыл Оңтүстік Вазиристан агенттігінің Мехсуд тайпасының базасынан біраз қашықтықта орналасқан. Оның туған ауылы Ладда бөлімшесінің Дуатой ауылы болып табылады. Паштун ұлтынан шыққан ол Мехсуд тайпасының Шаби Кхел кланының Бруми Кхел тобынан шыққан. Ол бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудармай, діни сенімін ұстану үшін суретке түсуден бас тартты. Ол мектепте оқымаған немесе діни медреседе оқымаған деп айтылса да, 2004 жылы Нек Мұхаммед қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай ол ірі тайпа көшбасшысы ретінде танылды.

Басшылық дау

Нек Мұхаммедтің өлімінен кейін Абдулла Мехсуд пен Байтулла Мехсуд екеуі де Пәкістан Талибанның үстемдігі үшін күресті. Абдулла Пәкістанның қауіпсіздік күштері шабуылдаған кезде қаза тапқан, ал кейін оның орнын басушысы бомба жарылысынан қаза тапқанда, Қари Зайн мен Абдулланың басқа да мүшелері Байтулланың шабуылда рөл атқарғанын күдіктенді. Зейнуддин Абдулланың тобының басшылығын алғаннан кейін де бәсекелестік жалғасты.

Абдулла Мехсудпен қарым-қатынасы

Гуанатанодағы тұтқындар қатарынан азат етілген тұңғыш адам - талибанның басшысы Абдулла Мехсуд Байтулланың ағасы деп сипатталған. Басқа деректерде олар клан мүшелері немесе жай ғана серіктестер болған деп айтылған. Ислам онлайн сайты Байтулла Абдулланың қос агенттікке қатысып жатқанын болжаған.

2005 жылғы атысты тоқтату туралы келісім

2005 жылы 8 ақпанда Пакистан билігімен атысты тоқтату туралы келісімге қол қойды. Сарахорадағы кездесу барысында Пәкістан әскерлері Байтулланың бақылауындағы аймақтардан әскерлерін шығаруға келісті. Бұл жұмыстарға көбінесе пуштундардан тұратын жарым әскери шекара корпусы кірмеді. Алғашында Байтулланың шәкірттері үкімет қызметкерлеріне шабуыл жасамайды, даму жобаларына кедергі келтірмейді немесе шетелдік жауынгерлерге өз аумақтарында әрекет етуге рұқсат бермейді. 2005 жылдың шілдесінде атысты тоқтату туралы келісім аяқталды, өйткені үкімет келісімнен бас тартты деп айыптағаннан кейін, Байтулла қауіпсіздік күштеріне шабуыл жасады. 2007 жылдың қаңтар айында BBC Urdu қызметіне берген сұхбатында Байтулла шетелдіктерге қарсы джихадтың игілігін мадақтап, бұл күресті АҚШ пен Ұлыбританияға жеткізуді ұсынды. Шілдеде Лал Мәсжидті қоршаулағаннан кейін Байтулла өз күштерін Пәкістан мемлекетіне қарсы бұрды. Сәуір айында Байтулла пайғамбар өзінің ізбасарларына Пәкістанның ішінде бейбітшілік келіссөздері жүргізіліп жатқандықтан, шабуыл жасамауға бұйрық берген кітапша таратып жіберді. 2008 жылдың шілдесінде Байтулла мәлімдеме жасап, егер Хайбер-Пахтунхва үкіметі бес күн ішінде орнынан кетпесе, оған қарсы іс-қимыл жасалатынын ескертті. NWFP парламенттік басшылары дереу бас тартты.

2008 жылдың қыркүйек айында қайтыс болған деген хабарлар

Түрлі ақпарат көздері 2008 жылдың 30 қыркүйегінде Бәйтулла Мәһсудтің бүйрек жетіспеушілігіне байланысты 34 жасында қайтыс болғанын хабарлады. Оның көптеген жақын адамдары, оның ішінде оның көмекшісі, дәрігері және Талибанның өкілі, бұл хабарларды қатаң түрде жоққа шығарды. Оның айтуынша, Мехсуд "жақсы және сау". Сондай-ақ, оның дәрігері оның өлімі туралы хабарлар тарағаннан кейін онымен сөйлескенін айтты. Іш-аяқтардың жалған екені дәлелденді.

Екінші неке

2008 жылы қарашада Мехсуд екінші рет үйленді. Мехсудтің бірінші әйелі оның төрт қызын дүниеге әкелді және ол екінші әйелі, "бұғалай дін қызметкерінің қызы" Икрамуддин Мехсуд, оған ұл тудыруды үміттенген болуы мүмкін.

Басшылық даулары жалғасуда

2009 жылдың ақпан айында Талибанның жоғары лауазымды басшылары Байтулла Мехсуд, Хафиз Гүл Бахадур және Маульви Назир ортақ жауға қарсы қайтадан назар аудару үшін өздерінің айырмашылықтарын бір жағына қойды. Назир бұған дейін Байтулламен Оңтүстік Вазиристаннан қуып шығару үшін күрескен өзбек шабуылшыларын баспанаға бергені үшін қақтығысқан болатын. Екі топ та бір-бірінің басшыларына айып таққан кітапшаларды таратты. Қари Зайнуддин Байтулланың тобы джихадты жүзеге асырмағанын, өйткені исламда жанкешті шабуылдарға тыйым салынатынын айтты. Байтулланың парақшасында өлтірілген Абдулланың үкімет марионеткасы болғаны, ал Қари Зейнуддиннің исламға және Мехсуд тайпасына сатқын болғаны айтылған.

Бонус

2009 жылдың 28 маусымында Пәкістан үкіметі Байтулланың тірі немесе өлі ұсталуына көмектесетін ақпарат үшін 50 миллион рупия сыйлық жариялады. Бұл сыйлық АҚШ-тың 5 миллион доллар ұсынған бұрынғы ұсынысымен сәйкес келді.

2009 жылдың тамызында қайтыс болды

2009 жылдың 5 тамызында түнде ол екінші әйелімен бірге Зангарадағы қайын атасы үйінде тұрып жатқанда, АҚШ ұшқышысыз ұшағы ғимаратқа шабуыл жасады. Бұрынғы ЦРУ директоры Леон Панеттаның айтуынша, оны үйдің төбесінде байқап, киген ерекше шапаны арқылы анықтаған. "Таймс" газетінің хабарлауынша, оның өлімін ұлды болу қалауы себеп еткен болуы мүмкін. және оның бірнеше айдан бері ауырлап жатқанын немесе "жауынгерлік іспен айналысып жүргенін" айтады. Хакимулла өзінің мәлімдемесін растайтын видеотасма жуырда жарияланатынын айтты. 18 тамызда тұтқындалғаннан кейін М. Омар өзінің бұрынғы мәлімдемесін қайтарып, Байтулланың ракеталық соққыдан қаза тапқанын растады. 20 тамызда АҚШ президенті Барак Обама радио арқылы сөйлеген сөзінде "Біз [Байтулла] Мехсудті жойдық" деп мәлімдеді. 25 тамызда Хакимулла Мехсуд пен Валиур Рехман BBC және AP тілшілеріне Байтулла 23 тамызда зымыран соққысынан алған жарақаттарынан қайтыс болғанын растады. Бұл шабуыл АҚШ Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) аймақтағы арнайы іс-қимылдар бөлімінің ұшқышсыз ұшақтарды қолдану науқанының бір бөлігі болып табылады. АҚШ-тың Оңтүстік Вазиристандағы Мехсуд аумағын нысанаға алған зымыран соққылары 2009 жылдың маусым айынан кейін жиілей түсті, өйткені Пәкістан зымыран соққыларын жариялы түрде сынға алғанмен, Мехсудке қарсы әскери шабуыл жариялады.

Байтулла Мехсудке қатысты айқын оқиғалар

2007 жылдың қыркүйегіндегі БҰҰ-ның есебінде Ауғанстандағы жанкешті бомбалаулардың 80%-ы Байтуллаға тиесілі деп көрсетілген. Пәкістандық шенеуніктер 2007-2009 жылдар аралығында Пәкістандағы жанкешті және жанкешті шабуылдардың 90% -ын оның Оңтүстік Вазиристан бекінісіне дейін іздестірді.

2007 жылғы қыркүйектегі Равалпиндидегі бомбалаулар

2007 жылғы қыркүйекте Равалпиндиде болған бомбалау оқиғасына қатысты алдын ала тергеулер Мехсудті шабуылдардың басты күдіктіні деп есептейді. 2005 жылғы 18 желтоқсандағы хабарламада Байтулла Мехсуд, Абдулла Мехсуд және Яльдешев адам аулаудың нысанасы болған деп жазылған. Билік өкілдері шабуылшылардың оқ-дәрілері жетпей қалғандықтан, олар жақын арада тұтқындалады деп сенді.

Беназир Бхуттоның қазасы

2007 жылғы 28 желтоқсанда Пәкістан үкіметі 2007 жылғы 27 желтоқсанда бұрынғы премьер-министр Беназир Бхуттоны өлтірудің артында тұрған адам ретінде Байтулла Мехсудке қатысты айқын дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Пәкістан үкіметі Байтулла Мешуд пен Маульви Сахиб (сөзбе-сөз "Мистер Клирик") арасындағы әңгімеден алынған деп мәлімдеген жазбаны жариялады. Маульви Сахиб шабуыл үшін жауапкершілікті өз мойнына алған, Байтулла Мехсуд оны кім жасағанын сұраған, оған "Сәид бар еді, екіншісі Бадаруала Билал және Икрамулла да сол жерде болды" деген жауап берілген. Agence France Presse басылымының аудармасы Associated Press басылымының аудармасынан сәл өзгеше болды. Мехсудтің өкілі: "Мен бұл жағдайды қатаң түрде жоққа шығарамын. Ал тайпалардың өз әдет-ғұрыптары бар. Біз әйелдерді ұрып-соқпаймыз". 2008 жылы 2 қаңтарда Пәкістан президенті Первез Мүшәрраф ел алдында сөйлеген сөзінде М. Фазлулла мен Б. Мехсудтің Бхуттоны өлтірудегі басты күдіктілер екеніне сенетінін айтты. 2008 жылдың 18 қаңтарында The Washington Post газеті Бхуттоны өлтірудің артында Мехсуд тұрғанын ЦРУ анықтады деп хабарлады. "АҚШ-тың құпия қызмет қызметкерінің ең нақты бағасын ұсынған Майкл В. Хейден Бхуттоны Аль-Каиданың террористік желісінің қолдауымен, Пәкістанның солтүстік-батысындағы тайпа жетекшісі Мехсудпен одақтасқан жауынгерлер өлтіргенін айтты". АҚШ президенті Джордж Буш кейін Мехсуд мырзаны "Конституция құпия деп таныған әскери басшылардың тізіміне" қосты. А. және американдық коммандостарға тұтқындауға немесе өлтіруге рұқсат берілді".

2009 жылғы наурыз Лахор полиция академиясына шабуыл

Телефон арқылы сұхбаттасқанда Мехсуд 2009 жылы 30 наурызда Лахордағы полиция академиясына жасалған шабуылға жауапты екенін мәлімдеді. Ол Би-Би-Сиге шабуыл американдық ұшқыштардың зымыранмен соққылауын, ал Пакистан үкіметі жауапкершілікті бөліскенін айтты. Сол сұхбатта Мехсуд тағы екі шабуыл жасалғанын мәлімдеді: 25 наурызда Исламабад полиция бекетіне және 30 наурызда Банну маңындағы әскери конвойға жасалған жанкешті шабуыл.