Кіріспе

Глиалдық жасушалар желісі бойынша алынған нейротрофтық фактор (GDNF) - адамдарда GDNF генінің кодтауындағы белок. GDNF - бұл көптеген нейрон түрлерінің тіршілігін күшейтетін кішкентай белок. Ол GFRα рецепторлары арқылы, әсіресе GFRα1 арқылы, сигнал береді. Сонымен қатар, ол сперматогонияны бастапқы сперматоциттерге бөлу үшін жауапты, яғни оны RET протоонкогені (RET) қабылдайды және SCF- мен градиент құрау арқылы сперматогонияны екі жасушаға бөледі. Нәтижесінде сперматогония сақталады және сперматоциттер түзіледі.

GDNF лигандтар отбасы (GFL)

GDNF 1991 жылы ашылды және ол GDNF лигандтар (GFL) отбасының алғашқы мүшесі болып табылады.

Функция

GDNF перифериялық және орталық жүйке жүйесінде кең таралған. Ол астроциттер, олигодендроциттер, Шванн жасушалары, моторлы нейрондар және скелет бұлшық еттері арқылы нейрондар мен басқа да шеткі жасушалардың дамуы мен өсуі кезінде бөлінеді. Алдын ала тізбектілік ақуызды секреция үшін эндоплазмалық ретикулумға жеткізеді. Секреция кезінде ақуыздың прекурсоры сульфид сульфид байланысы арқылы бүленеді және димеризацияланады. Содан кейін ақуызды Н- байланысты гликозилдеу арқылы Голги аппаратында қаптау және дайындау кезінде өзгертеді. Ақырында, белок прекурсоры оның С-оң жақ шетіндегі протеолитикалық консенсус реттілігі нәтижесінде протеолизге ұшырайды және 134 амин қышқылына бөлініп бөлінеді. Белгінің пісіп-жетілген түрі RET (трансфекция кезінде қайта ұйымдастырылған) протоонкогенінің өнімінің лиганды болып табылады. GDNF-ті кодтайтын транскрипттен басқа, астроциттерден алынған трофикалық факторлар деп аталатын, ерекше ақуыздарды кодтайтын екі қосымша баламалы транскрипті сипатталған. Бұл геннің мутациясы Хиршшпрунг ауруымен байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар, ол GFRα1 рецепторы арқылы Src отбасылық киназаларды белсендіре алады. GDNF-нің ең көрнекті ерекшелігі - оның дофаминергиялық және моторлы нейрондардың тіршілігін қолдау қабілеті. Ол даму кезінде моторлы нейрондардың апоптозын болдырмайды, даму кезінде нейрондардың жалпы жоғалуын азайтады, клеткаларды аксотомиядан болатын өлімнен құтқарады және созылмалы дегенерацияның алдын алады. GDNF сондай-ақ, түкшелер түзілуін және қабықтың жарақаттануын ынталандырады.

Құрылымы

GDNF құрылымы TGF бета 2 және GDNF отбасылық рецептор alfa 1- ге ұқсас. GDNF белсенділігі, сондай- ақ басқа GFL- лар RET рецепторы тирозинкиназаның көмегімен жүзеге асады. Рецептордың GDNF белсенділігін модуляциялау үшін GDNF GFRα1-ге де байлануы керек.

Терапиялық құрал ретінде әлеуетті

GDNF Паркинсон ауруын емдеу ретінде зерттелді, бірақ алғашқы зерттеулер маңызды әсерін көрсетпеді. D витамині GDNF экспрессиясын күшті түрде тудырады. 2012 жылы Бристоль университеті Паркинсон ауруымен ауыратын науқастарда бес жылдық клиникалық сынақ жүргізді. Бұл сынақ барысында хирургтар 41 қатысушының бас сүйегіне есірткіді тікелей зақымдалған жасушаларға жеткізу үшін есірткіге арналған портты енгізді. Екі рет соқыр зерттеу нәтижелері бойынша қатысушылардың жартысына GDNF инфузиясы, ал екінші жартысына плацебо инфузиясы тұрақты түрде берілді, белсенді емделуші топ пен плацебо алғандар арасында статистикалық мәнді айырмашылықтар байқалмады, бірақ мидың зақымдалған жасушаларына әсерін растады. Сынақты Паркинсонның Ұлыбританиясы қаржыландырып, оған The Cure Parkinson's Trust қосқан, оның негізін қалаушы Том Айзекс қатысушылардың бірі болды.

Нейропсихофармакология

Африкалық галлюциноген ибогаинді қолдану GDNF экспрессиясын көбейтеді. Бұл алкалоидтың тәуелділікке қарсы әсерінің механизмі. Бұл қосылыстың психоделикалық емес аналогының кеміргіштердегі модельдері GDNF экспрессиясын ибогаиннің жақсы құжатталған галлюциногендік немесе кардиотоксикалық әсерлерісіз ынталандыруда уәде береді. Gdnf - алкогольге бейім генінің қысқа мерзімді алкогольді қабылдау кезінде жоғары реттелетіндігі, ал алкогольді шамадан тыс қабылдаудан бас тарту кезінде төмен реттелетіндігі туралы дәлелдер бар. Бір зерттеуде алкогольді ішімдіктерді тастау Gdnf экспрессиясын өзгертетіндігі анықталды.