Кіріспе

Ұшқыштар туысы Scathophagidae - бұл Muscoidea тұқымдасының шағын туысы, олар көбінесе саз құс деп аталады, бірақ бұл атау Scathophaga тұқымдасының бірнеше түрін қоспағанда, орынды емес, олар шынымен де жануарлардың саздықтарында личинка кезеңдерін өтеді. Бұл атау, бәлкім, сары көңдер құсы (Scathophaga stercoraria) - Солтүстік жарты шардың көптеген бөліктерінде ең көп таралған және барлық жерде кездесетін құстардың бірі.

Сипаттама

Терминдер үшін Диптерлердің морфологиясын қараңыз. Scathophagidae - дене ұзындығы 3,0-12,0 мм орта немесе өте кішкентай ұшқыштар. Денесі жұқа, әсіресе еркектерде, әдетте ұзын, цилиндр тәрізді құрсақпен. Көптеген скатофагидтер тығыз пубресценциядан кейін мықты болып көрінеді. Дененің түсі сарыдан қараға дейін болады; кейбір түрлері жылтыр, бірақ ешқашан металл жылтырмен емес. Кейбір түрлері екі түсті. Еркектер мен әйелдердің көздері еркектер мен әйелдердің маңдайларына кеңінен орналасқан. Басы, кеудесі мен аяқтарының қылдары жақсы дамыған. Омыртқаның тұмсығы әдетте ақшыл, ұзын түкті болады. Аристаның шашы ашық. Алдыңғы бет аралық қылшық жоқ. Қанаты әдетте ашық, бірақ кейбір түрлерде ұшында немесе арқан жасушалары бойымен айқын белгілер немесе қараңғылық бар. Анальды вена ұзын және әдетте қанаттың шетіне дейін жетеді. Миронның артқы жиегі, артқы спиракулдың жанында қылшықтары жоқ.

Биология

Бұл отбасының личинка биологиясы өте әртүрлі, оның ішінде өсімдіктермен қоректенушілер (жапырақ өндірушілер, сабақ бұрғылаушылар немесе тұқымдық капсулаларда қоректенушілер), су жануарлары және ылғалды жағдайларда басқа жәндік личинкалары, мысалы, шіріп бара жатқан көкөніс материясы, теңіз шөптері немесе көңiл. Ересектер басқа кішкентай жәндіктерді жыртқыштар ретінде пайдаланады. Олар гүлде жиі кездеседі, бірақ олар тозаңдаушы ретінде емес, олжа іздеп жүр. Олар, шын мәнінде, соққышы құстардың жақсы жыртқыштарының бірі; сондықтан олар биологиялық бақылаудың пайдалы агенттері болып табылады. Кейбір түрлер ірі мөлшерде саңырауқұлақты сүйеді. Бұл тұқымдастың ең танымал түрлерінің бірі сары көңдер құсы (Scathophaga stercoraria) (Линней, 1758). Бұл түрдің алтын сары, тығыз піллі еркектері ірі қара малының көмірін жинап алады және оның таралу аймағының кейбір бөліктерінде жылдың барлық мезгілінде байқалуы мүмкін. Әлемде 66 туысқа 500-ге жуық сипатталған түрлер жатады. Олардың басым көпшілігі Палеарктика және Неарктика аймақтарында кездеседі және отбасы Солтүстік жарты шарда ғана кездеседі, Оңтүстік жарты шарда қазірге дейін бес түрі ғана белгілі (олардың екеуі - Scathophaga-ның жалпы солтүстік түрлері, олар, мүмкін, Оңтүстік Африка мен Бразилияға малмен әкелінген). Ең көп түрлі жануарлар дүниесі Ресейдің Қиыр Шығысында кездеседі, соңғы онжылдықта осы аймақтан көптеген жаңа түрлер сипатталды. Көптеген түрлердің солтүстікке таралуының арқасында, тіпті Холарктиканың ішінде, Вокерот (1987) бұл барлық ұш отбасыларының ең солтүстікке таралған деп сипаттады. Оның айтуынша, Канадада тіркелген 150 түрдің 25-і Арктиканың тундрасында ғана кездеседі. Қазіргі уақытта 54 түрі тек Британ аралдарында тіркелген және олардың барлығы дерлік Холарктика таралған.