Кіріспе

Ойын теориясында нөлдік қимыл немесе пас - ойыншының қимыл жасамау туралы шешімі, бұл ойыншының кезегі келгенде. Көптеген ойындардың ережелеріне қайшы келетін болса да, бұл ойындарды талдау кезінде оларды қарастыру пайдалы. Бұған мысал ретінде зугцвангты (шахмат немесе басқа ойындардағы жағдай, егер оған рұқсат етілсе, нөлдік қимыл кез-келген басқа қимылдан жақсы болар еді) және ойын ағашын талдаудағы нөлдік қимыл эвристикасын (ойын ағаштарын кесу әдісі) қарастырып көрейік. нөлдік қимыл жасау және одан кейін төменгі тереңдікке іздеу). Шын мәнінде, тереңдікті азайтудың нөлдік қимылдың ойын ағашының альфа-бета іздеуін азайтуда тиімді болуының себебі тактикалық қауіптер бір немесе екі қимылда өте тез көрінеді. Егер қарсыластың нөлдік қимыл іздеу арқылы ашылған ешқандай тактикалық қауіптері болмаса, позициясы ағаштың басқа тармағында (яғни "бета") алынатын ең жақсы нәтижеден асып түсуі мүмкін, сондықтан ағымдағы тораптан одан әрі іздеудің қажеті жоқ, ал нөлдік қимылдан алынған нәтиже іздеу мәні ретінде қайтарылуы мүмкін. Егер нөлдік қозғалыс іздеу мәні бетадан аспаса да, қайтарылған мән қазіргі альфадан жоғары бағаны белгілеуі мүмкін, сондықтан позициядан туысқан бауырлас түйіндерде көбірек кесулер пайда болады. Негізгі болжам - түйіндегі ойыншыға қол жетімді ең аз дегенде кейбір заңды қимыл, ешқандай қимылдан гөрі жақсы. Егер ойыншы қозғалыс кезінде зугцвангта болса, бұл болжам жалған, ал нөлдік қозғалыс нәтижесі жарамсыз (осы жағдайда ол нақты позицияның бағасына шек қояды). Сондықтан, zugzwang мүмкін болатын ағаштағы түйіндерде нөлдік қозғалыстарды алып тастау үшін логика қажет. Шахматта зугцванг позициялары патша мен пештің соңғы ойынында, кейде басқа да фигураларды қамтитын соңғы ойындарда кездеседі.