Кіріспе

Америкалық Холокостты жоққа шығарушы

Лейхтердің еңбегі Холокостты жоққа шығарушылар тарапынан Холокостты жоққа шығаруға ғылыми негізделген дәлел ретінде жиі ұсынылады, бірақ оның зерттеу әдістері мен қорытындылары ғылыми және тарихи тұрғыдан кеңінен жоққа шығарылған. Лейхтер және оның есебі Эррол Моррис түсірген 1999 жылғы толық метражды деректі фильмнің – «Мистер Өлім: Фред А. Лейхтердің өркендеуі мен құлдырауы» тақырыбында көтеріледі.

Білім және есеп беру алдындағы мансап

Леухтер 1943 жылдың 7 ақпанында Массачусетс штатының Малден қаласында Фред Артур Леухтер аға отбасында дүниеге келді. 1964 жылы Бостон университетін тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен аяқтады. Ол геодезиялық құрал және электронды секстантқа патенттерге ие.

Фред Лейхтер және оның серіктестері

1979 жылы Леухтер Fred Leuchter Associates компаниясын құрды, ол бірнеше штатқа өлім жазасын атқару үшін қолданылатын жабдықтарын күтуге, жақсартуға, құжаттауға және тиімділігін бағалауға көмектесетін қызметтер ұсынды. Ол алғашқыда Теннесси штатында электр орындықтарымен жұмыс істеді. Оның кеңінен таратқан мәлімдемесі бойынша, осы саладағы жұмысы гуманитарлық сипатта, ол күзетшілерге де, өлім жазасына кесілгендерге де құрметпен қарауды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, ол қызметтерін үнемді бағамен ұсынғанын айтады: тікелей өндірістен алынған бөлшектер, еңбекақы және 20% пайда. Оның өзінің сөзіне сүйенсек, әртүрлі мемлекеттік мекемелер арасында кеңес беру арқылы оның есімі Теннессиден басқа штаттарға танылды және одан әрі тапсырмалар келіп түсті. Леухтер "көрермендерді тарту үшін белсенді әрекет етті", ал 1985 жылы Нью-Джерси штаты оның өлім жазасын инъекция арқылы орындау жүйесін жасау туралы ұсынысын 30 000 долларға сатып алды.

Зюндельдің соты мен Аушвицтегі тергеу

1988 жылы Лейхтерді Холокостты жоққа шығаратын еңбектерін жариялағаны үшін Канадада сотталған Эрнст Зюндель 30 000 доллар төлеп, оны тергеп, сотта сарапшы куәгер ретінде куәлік беруге жалдады. Лейхтерді Зюндельге Миссури штатының Джефферсон қаласындағы Миссури мемлекеттік түрмесінің бастығы Билл Армтраут ұсынды. Армтраут түрме бастығы ретінде цианид газын қолдану арқылы өлім жазасын орындауға жеке жауапты болды. 1988 жылы, есеп дайындауға дейін, Лейхтер газ камералары деп белгіленген бірнеше нысандарға барды, онда ол рұқсатсыз қабырғалардан, төбелерден және едендерден үлгілер алды, кескіш пен балғамен тас бөлшектерін қашап жинады. Ол қабаттасу жоспарлары мен орналасуы туралы көптеген жазбалар жасады, оның барлық әрекеттерін оператор бейнеге түсірді. (Сапарға бір ай бұрын үйленген Лейхтер әйеліне Аушвиц-Биркенауға сапарлары олардың бал айы екенін айтты. Лейхтер сондай-ақ Циклон B тек құрттарды жою үшін қолданылды деген пікірін түсіндірмеді, өйткені ол бұл заттың желдету және залалсыздандыру кезінде техникалық қиындықтар тудыратынын, сондықтан оны газ камерасында пайдаланудың қиын екенін ойлады. Сондай-ақ, ол киімдерді құрттардан тазарту үшін мұндай үлкен бөлмелердің қажеттілігін түсіндірмеді. Лейхтер Циклон B-мен дезинфекцияланған бөлмені ауамен толтыруға 20-30 сағат кетеді деп жаңылысты. Адамдарды газдау үшін, құрттарды жоюға қажетті концентрациядан әлдеқайда төмен концентрация қажет болғандықтан, бөлмені желдетуге 20-30 минут жұмсалады; демек, қолданылатын күшті желдету жүйелері газ камераларын орындаушыларға қауіпсіздікпен жұмыс істеуге жеткілікті болар еді. Лейхтердің есебі крематорийлердің сыйымдылығы туралы да мәлімдемелер жасады, бірақ ол кремация технологиясымен тәжірибесі жоқ екенін мойындады. Сотта жауап бергенде Лейхтер крематорийлер салынып жатқан кезде Waffen SS командирі берген құрылыс құжатын ешқашан көрмегенін мойындады, онда олардың тәуліктік сыйымдылығы 4756 адам деп көрсетілген, бұл Лейхтердің 156 адамдық бағасынан 30 еседен астам.

Leuchter баяндамасының сынақтарын қайталау

1990 жылдың ақпан айында Краков қаласының сот-медициналық институтының директоры, профессор Ян Маркевич талдауды қайта жасады. Маркевич прус көк сынағының сенімсіз екенін, себебі ол газ камераларында төмен болатын ортаның қышқылдығына байланысты екенін анықтады. Маркевич және оның командасы микродиффузия әдістерін қолданып, Аушвицтің газ камераларынан, дезинфекция камераларынан және тұрғын үйлерден алынған үлгілерде цианидтің болуын тексерді. Тұрғын үйлерден алынған бақылау үлгілері теріс нәтиже көрсетті, ал дезинфекция камераларында да, газ камераларында да цианид қалдықтары табылды. Табылған цианид мөлшерінің айырмашылығы жоғары болды, бұл 50 жыл бойы әртүрлі дәрежеде элементтерге ұшыраудың нәтижесі болуы мүмкін, бірақ одан да маңыздысы, нақты нәтижелер газ камераларында да, дезинфекция қондырғыларында да цианид күтілген жерден табылса, тұрғын үйлерде табылған жоқ. Бұл газ камералары дезинфекция қондырғылары сияқты цианидтің жоғары деңгейіне, ал тұрғын үйлер сияқты күнделікті дезинфекция үшін қолданылатын төмен деңгейге емес, ұшырағанын көрсетеді.

Лейхтер баяндамасынан кейінгі өмірі мен мансабы

Канададағы сот үйінің сыртында және Массачусетс штатының Малден қаласында Лейхтердің үйінің жанында наразылық акциялары ұйымдастырылды. Жаман даңққа қарамастан, ол 1990 жылға дейін өлім жазасы саласындағы кеңесші ретінде жұмыс істеді, содан кейін оның біліктілігінің жетіспеуі анықталды. 1980 жылдардың соңында Эрнст Зюндель ісінен кейін ол The Atlantic Monthly және Primetime Live басылымдарында өлім жазасы туралы материалдарда есімдері тілінген, бірақ ешқайсысы Зюндельмен байланысын атап көрсетпеді. Зюндель ісіне қатысқаннан кейін Лейхтер Холокостты жоққа шығаратын топтарға, мысалы, Тарихи шолу институтына (IHR) өз зерттеулері мен сотта куәлік еткен тұжырымдарына сенімді екенін айта отырып, лекция оқуға кірісті. 1992 жылдың қазан айында өткен XI IHR конференциясында ол былай деді:

«Бұл жағдайда мен өзімді постмортемге жатқызамын – ал мәйіт өлмеген! Менің жазалаушыларымның наразылығына қарамастан, өлім жазасы нашар орындалғандықтан, мен сіздердің алдарыңызда тұрып шындықты айтуға және әлемге Холокост оқиғасы емес, мен өлгенін хабарлауға мүмкіндік алдым. Мен тағы да мәлімдеймін: мені Аушвиц, Биркенау, Майданек, Дахау, Маутхаузен немесе Хартхаймде газ камералары болмағаны үшін айыптады. Бұл айыптауға ешқандай дәлел жоқ, тек ым-ишаралар, жалғандықтар және жартылай шындықтар ғана бар. Роберт Фориссон, Эрнст Зюндель және басқалар бұл туралы бірінші болып айтқан. Олар да қазаға ұшырағандардың құрбандары ретінде өмір сүреді, бірақ шындықты айтуға еркін, күшейіп келе жатқан дауыста қайталайды: Газ камералары жоқ, газ камералары жоқ, қарақандай газ камералары жоқ! Мен сол кезде біраз наив болғандықтан, куәлік бергеніммен ұйымдасқан еврей қауымдастығын ренжітетінімді білмедім. Немістердің соғыс кезіндегі лагерьлерде геноцидтік мақсаттар үшін пайдаланған газ камералары болмағанын нақты дәлелдеу арқылы мен Холокост оқиғасының шындыққа сай келмейтінін анықтадым. Бірақ мен мұндай сенім білдірген адамның ең үлкен жалғанның шындығын ойлап айту қылмысы үшін жазаланатынын білмедім. Мен Торонтода әділдікті айтқанда, мені жою жоспары жасалды. Егер мені жойып, беделіме нұқсан келтірсе, менің кәсіби қорытындыларымды ешкім қабылдамайды, қаншалықты шындық болса да. Ол Массачусетс штатының бас прокуроры ұсынылған жабдықты сату заңсыз емес деп шешкен кезде штаттар оның біліктілігінің жетіспеуіне байланысты оның келісімшарттарын қабылдаудан бас тарта бастады. Осы кезеңде оның әйелі де одан ажырасты. Ішкі істер министрлігі оған елге кіруге тыйым салғандықтан, оның елге кіруі және онда болуы заңсыз болды. Лейхтер АҚШ консулдығының қызметкерлері оған көмек көрсетуден бас тартқанын мәлімдеді. Ол Дэвид Ирвингтің шақыруымен сөз сөйлеп жатқанда үзіліске ұшырады; оның сөзінен кейін Роберт Фориссон сөз сөйледі. Лейхтер өзінің жұмысына қатысты сынды «мені әділетсіз шабуылдап, құқықтарымды бұзған халықаралық тайпаға» жабалайды – Кларсфельдтерге, Шапироларға және Канға». Тарихи шолу институтының мәліметінше, Лейхтер кейіннен телемаркетинг саласында жұмыс істеді. «Нью-Йорк Таймс» газетінің хабарлауынша, Лейхтер өлім жазасын орындау жабдығын сатудан бұрын әскери бақылау жабдығын сатумен айналысқан. 1990 жылдың 24 қазанында «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «өзін өлім жазасы саласындағы сарапшы және өлімге әкелетін құралдарды жасаушы деп жариялады». Норт-Вестерн университетінің медицина мектебінің анестезия бөлімінің төрағасы Эдвард А. Брюннер Лейхтердің өлімге ұшырату жүйесінің Павулонмен сотталған қылмыскерді параличке түсіретінін, бірақ бұл адамгершілікке жатпайтынын, паралич тұтқынды «қатаң күйдіру сезімі түріндегі қатты ауырсыну» кезінде қаққылаудан ғана тоқтататынын айтты. Қалий хлориді әдетте өлім жазасын орындау кезінде өлімге әкелетін инъекция арқылы қолданылады.

Сотқа адал емес келдік деген айыптар

1990 жылы Newsweek журналы Алабама штатының көмекші бас прокуроры Эд Карнстың Лейхтердің газ камерасы туралы пікірлерін «әдеттен тыс» деп бағалағанын және «Лейхтер өлім жазасын күтіп отырғандарды ақшаға сатып алу схемасын жүргізді: егер штат Лейхтердің қызметтерін сатып алмаса, ол сотталуға тиіс адам үшін штаттың өлім камерасы бұрыс жұмыс істеуі мүмкін екенін соңғы сәтте куәлік ететін» деп мәлімдегенін жазды. Associated Press агенттігі Карнстың Лейхтер «екі тараптан да пайда тапқан» деген сөзін келтірді. Карнс өлім жазасын қолданатын штаттарға жолдаған хатында Флорида және Вирджиниядағы федералды соттар Лейхтердің куәлігін сенімсіз деп танығанын атап өтті. Флоридадағы сот Лейхтер маңызды антта жазылған мәлімдемелерді «бұрмалап келтіргенін» және өзінің қорытындысының негізгі қағидасын «дұрыс болжамағанын» анықтады. Вирджинияда Лейхтер өлім жазасын күтіп отырған сотталушының адвокатына электр орындығының істен шығуын куәландыратын ант берді. Вирджиния соты Лейхтердің ант берген мәлімдемесіне сенудің мүмкіндігі шектеулі деп шешті, себебі Лейхтер «Вирджиниядағы электродтарды ауыстыруға конкурсқа қатысып, бас тартылған мердігер» болған.

Лицензиясыз жұмыс істегені үшін айыппұлдар

1991 жылы Лейхтерге Массачусетс штатының заңын бұза отырып, кәсіби инженерлерді реттейтін Кәсіптік инженерлер мен жер зерттеушілерді тіркеу жөніндегі кеңес берген лицензиясыз инженерлік қызметпен айналысу айыптары тағылды. Ол прокурорлармен екі жылдық сынақ мерзіміне келісіп, өзін инженер ретінде таныстырған құжаттарды, соның ішінде Лейхтер есебін таратуды тоқтатуға міндеттенді. Бір жылдан астам уақыт өткен соң сөйлеген сөзінде Лейхтер былай деді: "Массачусетс сотында маған қарсы негіссіз қылмыстық шағым қойылды, мақсаты – үш айға түрмеге жауып, менің беделімді жою болды. Шындығында, Массачусетс штатында немесе басқа штатта да инженер ғимараттар құрылысына қатыспаса және техникалық талаптарға сәйкестігін растамаса, лицензия қажет емес. Сондай-ақ, заң бойынша халықпен тікелей жұмыс істемейтін инженерлерге де ерекшелік қарастырылған. Бұл айыптаудың негіссіз екенін көрсету үшін, Массачусетс штатында елу мыңнан астам инженер бар екенін айту жеткілікті, олардың тек бес мыңы ғана лицензияланған. Штаттың лицензиялау заңы 1940 жылдан бері күшінде болғанымен, осы қылмыс үшін сотқа берілгендердің ешбір дерегі жоқ. Лейхтер оған қарсы реттеуші кеңестің шараларын еврей ұйымдарының қысымына байланысты деп есептейді.

Деректі фильм

Леухтер Эррол Моррис түсірген 1999 жылғы "Мистер Өлім: Фред А. Леухтердің өркендеуі мен құлдырауы" деген деректі фильмнің басты кейіпкері болды.

Шығармалары

Фред А. Лёхтер, Лёхтердің есебі: Аушвицтің алғашқы сот-медициналық сараптамасы. Фред Лёхтер және Роберт Фориссон, Екінші Лёхтер есебі, Тарихи шолу журналы, 10-том, № 3, күз, 1990 жыл. Фред Лёхтер, Үшінші Лёхтер баяндамасы: Миссисипи штатының Парчман түрмесіндегі жазалау газына арналған камера туралы техникалық баяндама, Миссисипи, Торонто, Samisdat Publishers (Эрнст Зундель баспасы). Фред А. Лёхтер кіші, Төртінші Лёхтер баяндамасы: Жан-Клод Прессактың «Аушвиц: Газ камераларының техникасы және жұмыс істеуі» кітабына жасалған инженерлік бағалау, Гамильтон, Онтарио, History Buff Books and Video. Фред А. Лёхтер, Роберт Фориссон, Гермар Рудольф, Лёхтер есептері: Сыни басылым, Чикаго, Тезистер мен диссертациялар баспасы, 2005 (Гермар Рудольфтің баспасы).