Кіріспе
Неміс Холокостты жоққа шығарушы (1939–2017)
Эрнст Кристоф Фридрих Зюндель (24 сәуір 1939 – 5 тамыз 2017) – неміс неонацистік баспагер және Холокостты жоққа шығару әдебиетінің жарияланушысы. Ол бірнеше рет түрмеге қамалды: Канадада "анықталған топқа қарсы жеккөрушілікке ұлтас әдебиеттерді таратуы" үшін және ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіргені үшін; АҚШ-та визасының мерзімі өткені үшін; Германияда "расалық жеккөрушілікке қоздыру" айыбымен. Ол 1958 жылдан 2000 жылға дейін Канадада тұрды. 1977 жылы Зюндель Samisdat Publishers деп аталатын шағын баспа үйін құрды, ол оның бірлескен авторы болған "The Hitler We Loved and Why" және Ричард Верралдың "Did Six Million Really Die? The Truth At Last" сияқты неонацистік памфлеттерді шығарды. Бұл екеуі де Холокостты жоққа шығару қозғалысы үшін маңызды құжаттар болды. Верралдың памфлетін Барбара Кулацканың "Did Six Million Really Die? Report on the Evidence in the Canadian "False News" Trial of Ernst Zündel, 1988" кітабымен шатастыруға болмайды. 2003 жылдың 5 ақпанында Эрнст Зюндель АҚШ-та жергілікті полициясымен ұсталды және Канадаға депортацияланды, онда ол екі жыл бойы қауіпсіздік сертификаты бойынша ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретін шетелдік азамат ретінде ұсталды, сертификаттың жарамдылығы туралы сот шешімін күтіп. Сертификат күшіне енгеннен кейін, ол Германияға депортацияланды және Мангеймдегі сотта 1990-шы жылдардың басында Холокостты жоққа шығаруға қоздыру туралы ескі айыптаулар бойынша сотталды. 2007 жылдың 15 ақпанында ол кінәлі деп танылып, ең жоғары мерзімде – бес жылға бас бостандығынан айырылды. Барлық осы тұтқындаулар мен қудалаулар анықталған топқа қарсы жеккөрушілікке қоздыру үшін жасалды. Ол 2010 жылдың 1 наурызында босатылды.
Өмірбаян
Зюндель 1939 жылы Германияның Баден-Вюртемберг жерінде, Кальмбах қаласында (қазір Бад-Вайлдбадтың бір бөлігі) дүниеге келді. Эрнст туғаннан кейін көп ұзамай оның әкесі Фриц, ағаш кесуші, Германия армиясына шақырылып, Шығыс майданында санитар болып қызмет етті. Әкесі тұтқынға алынып, соғыс тұтқыны ретінде ұсталды және 1947 жылға дейін үйіне оралмады, сол кезде ол алкоголизмге ұшырады. Эрнст алты баланың төртіншісі болды – бір ағасы, кейін АҚШ-та заңгер болған, және төрт апасы. Ол 1957 жылы кәсіптік училищені бітіріп, графиканы оқыды, ал 1958 жылы, 19 жасында, Германия әскеріне шақырудан қашу үшін Канадаға эмиграциялады. 1960 жылы ол Торонтода тіл курсында танысқан француз канадасы Жаник Ларушқа үйленді, олармен Пьер және Ханс есімді ұлдары болды. Кәсіби тұрғыда Зюндель график-суретші, фотограф, фоторетүші және баспагер болып жұмыс істеді. Ол өзін "жағымсыз кандидат" деп сипаттап, "иммигранттар құқығы" платформасымен сайлауға түсті. Ол өзінің кандидатурасын немісге қарсы көзқарасқа қарсы науқан жүргізу үшін пайдаланды. Сайлауға дейін ол сайлаудан бас тартты, бірақ конвенцияда сайлауалды сөйлемін жасады. Фридрих псевдонимімен Савитри Девидің "Жылтқыр мен күн" атты нацистік эзотерикалық кітабына алғы сөз жазды. Зюндель 1970-ші жылдары неміс тегіндес ата-аналардың алаңдаған тобының өкілі ретінде танымал болды. Бұл топ неміс канадалықтары мен олардың балалары бұқаралық ақпарат құралдарында неміске қарсы стереотиптерге байланысты кемсітуге ұшырап жатыр деп мәлімдеді. 1970 жылдардың аяғында Зюндель, топтың өкілі ретінде, NBC-нің "Холокост" мини-сериалының бейнелеуіне наразылық білдіріп, баспасөз хабарламаларын жариялады. 1970 жылдардың соңында журналист Марк Бонокоски Зюндельдің Кристоф Фридрих псевдонимімен "Біз сүйген Гитлер" және "Неліктен" сияқты неонацистік және антисемиттік жалақпараттарды жариялағанын ашты, осылайша оның сенімді БАҚ өкілі ретіндегі мансабын аяқтады. 1994 жылы Зюндель Канадада "Шиндлер тізімі" фильмін "жек көру сөйлеуі" деп айыптап, оны тыйым салуға шақырып, Малайзияда және Ливан мен Иорданияда фильмдің тиімді түрде тыйым салынғанын атап өтті. 1995 жылдың 8 мамырында оның Торонтодағы үйіне өрт қойылды, салдарынан 400 000 долларлық зиян келтірілді. Өзін "Еврей қарулы қарсылық қозғалысы" деп атаған топ өртке шабуылға жауапкершілікті өз мойнына алды; Торонто Sun газетінің мәліметінше, топтың Еврей қорғаныс лигасы мен Кахане Хай сияқты экстремистік ұйымдармен байланысы болған. Өрттен кейін бірнеше апта өткен соң Зюндельге Торонто полициясының бомба жасағы тарапынан күшін жойған бомба бар парцель жіберілді. Парцельге жасалған шабуылды тергеу Британдық Колумбияда тұратын жануарлар құқығын қорғаушы Дэвид Барбарашқа қарсы қылмыстық іс қозғауға әкелді, бірақ ол кейіннен тоқтатылды.
Холокостты жоққа шығару
Оның баспа компаниясы Samisdat Publishers нео-нацистік әдебиеттерді, соның ішінде Зюндельдің «Біз жақсы көрген Гитлер және неге», Ричард Верралдың «Алты миллион адам шынымен өлді ме?» және Малкольм Росс еңбектерін таратып жатты. 1980 жылдардың басында Samisdat Publishers нацистік және нео-нацистік плакаттарды, аудиожазбаларды және естелік заттарды, сондай-ақ Холокостты жоққа шығаруға арналған жарнамалық парақшалар мен кітаптарды, оның үстіне оның мәлімдемелерінше Одақтастар мен Израильдің соғыс қылмыстарын бүкіл әлем бойынша таратқан ірі дистрибьюторға айналды. Оның тек АҚШ-та 29 000 мекенжайдан тұратын тізімі болған деген хабар бар. Samisdat Publishers-тің жарнамалық орындары белгілі американдық журналдарда, тіпті комикс кітаптарында да қолданылды. Батыс Германия да тағы бір ірі нарыққа айналды, ол Батыс Германияның Volksverhetzung (халықты қоздыру) заңдарын бұзып, Холокостты жоққа шығару мен нацистік және нео-нацистік материалдарды таратуға қарсы тұрды, тіпті Samisdat Батыс Германия Бундестагының (парламент) барлық мүшелеріне жаппай хаттар жіберді. 1980 жылдың желтоқсан айында Батыс Германияның Федералды Қаржы министрлігі Бундестагқа 1978 жылдың қаңтарынан 1979 жылдың желтоқсанына дейін «200 оңшыл мазмұнды, соның ішінде кітаптар, мерзімдік басылымдар, символдар, әшекейлер, фильмдер, кассеталар және пластинкалар» Батыс Германияға әкелінгенде тоқтатылғанын хабарлады; бұл жүктің көп бөлігі «Канададан келген». 1981 жылдың 23 сәуірінде Батыс Германия үкіметі Канадалық еврей конгресіне хат жіберіп, материалдың көзі Samisdat Publishers екенін растады. 1981 жылдан 1982 жылға дейін Зюндельдің пошта арқылы жіберу құқығы Канада үкіметі тарапынан тоқтатылды, себебі ол пошта арқылы жеккөрушілік үгіт таратып, Канада заңдары бойынша қылмыстық құқық бұзушылық жасады. Зюндель содан кейін 1983 жылдың қаңтарында Канададағы пошта арқылы жіберуге тыйым салынғанша Нью-Йорк штатының Ниагара водоспасындағы пошта жәшігінен хаттар жіберді.
1980-ші жылдары Холокостты жоққа шығару туралы сот
1983 жылы Холокосттан аман қалған және Канадалық Холокост естелік қауымдастығының негізін қалаушы Сабина Ситрон Зюндельге қарсы Канаданың Адам құқықтары жөніндегі трибуналына жеке шағым түсірді. 1984 жылы Онтарио үкіметі Ситронның шағымына сүйене отырып, Зюндельге қарсы қылмыстық іс қозғады. Зюндельге Қылмыстық кодекстің 181-бабы бойынша «Алты миллион адам шынымен де өлді ме? Соңғы шындық» кітабын басып шығу арқылы жалған ақпарат тарату айыбы тағылды. Зюндель 1985 және 1988 жылдары екі рет қылмыстық сотқа тартылды. Зюндельге тағылған айыпқа сәйкес, ол «Алты миллион адам шынымен де өлді ме?» деген мақаланы жариялаған, бұл әлеуметтік және нәсілдік төзімділікке қатысты қоғамдық мүддеге зиян келтіруі мүмкін және Қылмыстық кодекске қайшы келеді. 1985 жылы көпшілік назарына ілінген сот процесінен кейін Зюндель кінәлі деп танылды. Прокуратура куәгерлерінің бірі, Аушвицтен аман қалған және Торонтода Холокост туралы білім беруші Арнольд Фридман «түрмеден пешке қарай кеткен тұтқындар ешқашан қайтып оралмады» деп куәлік берді, ал Зюндельдің адвокаты Даг Кристи «егер жоғалғандар жақын жердегі қақпадан шығарылмаса» деп жауап берді. Кейіннен сот шешімі жойылып, 1988 жылы екінші сот процесі өтті. Зюндельді екі қазылар алқасы кінәлі деп тапты, бірақ 1992 жылы Канаданың Жоғарғы соты 181-бапты (бұрынғы 177-бап) Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясы бойынша сөз бостандығының кепілдігін бұзу деп шешіп, оның айыбын жойды. 1988 жылғы сот процесінде Холокостты жоққа шығарушылар Дэвид Ирвинг пен өзін-өзі оқытқан өлім жазасын орындаушы Фред А. Лейхтердің куәліктері пайдаланылды. Лейхтердің сарапшы куә ретінде берген куәлігі қабылданды, бірақ оның инженерлік білімі болмағандықтан, оның Лейхтер есебі соттан алынып тасталды. 1985 жылы Зюндельдің Холокостты жоққа шығаруына қарсы маңызды сарапшылық куәлікті Холокост тарихшысы Рауль Хилберг ұзақ бойға берді, бірақ ол 1988 жылы Зюндельдің сот процесінде куәлік беруден бас тартты. Зюндель 1988 жылы кінәлі деп танылып, Онтарио соты оны 15 айға бас бостандығынан айырды; алайда 1992 жылы R v Zundel ісінде оның айыбы Канаданың Жоғарғы соты оны айыптаған заңның конституциялық емес екенін анықтағаннан кейін жойылды.
Канадалық адам құқықтары жөніндегі комиссия; Канададан алғашқы сапар
1997 жылы Зундelдің екінші әйелі Ирен Маркареллимен некесі 18 айдан соң аяқталды. Ол кейін 1990 жылдардың соңында оған қарсы куәлік берді, ол веб-сайты арқылы еврейлерге қарсы жеккөрушілікті таратуы үшін Канаданың Адам құқықтары жөніндегі комиссиясымен тергелді. 2000 жылдың қаңтар айында комиссия тыңдауларын аяқтамас бұрын, ол Канададан АҚШ-тың Теннесси штатындағы Севьевиль қаласына көшіп, үшінші әйелі Ингрид Римландқа үйленді.
Құрама Штаттардан депортация
2003 жылы Зюндель иммиграциялық ережелерді бұзғаны үшін АҚШ үкіметімен тұтқындалды, атап айтқанда визасыз шектен тыс уақыт өткізгені үшін, ол бұл айыптың жасалма екенін мәлімдеді. Екі аптадан кейін ол Канадаға депортацияланды, онда бірден түрмеге қамалды. Сол жылы Германияда, ол азаматтығын сақтап қалғандықтан, оған Volksverhetzung (халықты арандату) қылмысы бойынша тұтқындау ордері шығарылды. Сотта Зюндель өзін "оңшылдардың Гандиі" деп сипаттады. 2003 жылдың 2 мамырында Канаданың азаматтық және иммиграция министрі Денис Кодерр мен Бас прокурор Уэйн Истер, Канаданың иммиграция және босқындарды қорғау туралы заңына сәйкес, Зюндельге қарсы "ұлттық қауіпсіздік туралы сертификат" шығарды, оның Канаданың ұлттық қауіпсіздігіне қауіп төндіретінін көрсетеді, себебі оның зорлықшыл неонацистік топтармен, соның ішінде Арийлік Ұлттар жетекшісі Ричард Гирнт Батлер, неонацист Христиан Ворх және бұрынғы Канадалық Арийлік Ұлттар жетекшісі Терри Лонг, сондай-ақ 1995 жылы Германияда қайтыс болғандардың естелігін қорлау және мемлекетке қарсы әрекеттер жасағаны үшін сотталған Эвальд Альтанспен байланысы бар еді. Зюндель екі рет Канада Федералды сотының судьясы Пьер Блестің "жаулық көрсетуі және куәгерді жалған айтуда" деп айыптауы және оған "ашық жаулық" танытуы үшін істен бас тартуын сұрады, сондай-ақ Онтарио және федералды соттарда екі конституциялық шағымдану жасады, бірақ екеуі де сәтсіз аяқталды. Сот барысында Зюндель өзінің позициясын "Кейде мен Ку-клукс-кланның жаңалықтары бойынша сотталған қара нәсілді адам сияқты сезінемін" деп сипаттады. Сонымен қатар, Зюндель сот процесі жалғасып жатқанда, өзінің жауапкершілігімен босатылуын сұрады. Оның адвокаты, Даг Кристи, "көзді жұртқа таңсық куә" ретінде Калифорниялық дәрігер Лоррейн Дейді ұсынды, ол баламалы қатерлі ісіктерге емдеу жасады. Ол Зюндельдің Торонтодағы Торонто-Вест қамау орталығындағы қамауда болуы оның көкірек ісігінің (сотқа бірнеше апта бұрын хабарланған) өсуіне және қан қысымының көтерілуіне себеп болды, қан қысымын бақылауға арналған дәрілер жүрек соғуының баяулауы және есте сақтау қабілетінің жоғалуы сияқты жанама әсерлерге әкелді, оған "жаттығу, таза ауа және стресстен арылу қажет болды. Мүмкіндігінше, оның жоғары қан қысымын дәрі-дәрмексіз бақылауға алуымыз керек". Түрмеде отырған кезінде канадалық оңшыл көшбасшы Пол Фромм Зюндельді қолдау үшін Онтариода да, Альбертада да көптеген митингтер ұйымдастыруға тырысты. Бұл митингтерге үлкен қарсылық болды, әсіресе Расизмге қарсы әрекет тобы, ол 2004 жылдың жазында Фроммның Зюндельді қолдау жұмысын күшейтті. Расизмге қарсы күштерге Торонтоның көптеген белсенді топтары мен жеке тұлғалары, соның ішінде Шейн Раттл Мартинес және Марселл Родден қатысты, және неонацистердің осындай жиналуларының алдын алуға сәттілікке жетті. Фромм ақырында Зюндельдің адвокаттары оның жақтастары мен қарсыластары арасындағы ашық қақтығыстар клиентінің ісіне көмектеспейтінін айтқаннан кейін өз күшін тоқтатты. 2005 жылдың 24 ақпанында судья Блейс Канаданың Зюндельді Германияға кез келген уақытта депортациялай алатынын шешті, ал 25 ақпанда Зюндельдің адвокаты Питер Линдсей оның клиенті депортацияға қарсы шағымданудан бас тартатынын және Канадада қалу үшін күресі аяқталғанын мәлімдеді. Шешімінде судья Блейс Зюндельдің 21 қаңтардағы шешімдегі айыптамаларға жауап беру мүмкіндігі болғанын, атап өткен экстремистермен байланыстарының сипатын түсіндіріп, немесе айыптаманы жоққа шығаратын куәгерлерді ұсынғанын, бірақ мұны істемегенін атап өтті. Блейс "Зюндель мырзаның әрекеттері Канаданың ұлттық қауіпсіздігіне ғана емес, сонымен қатар халықаралық қауымдастыққа да қауіп төндіреді" деп тапты. Зюндель 2005 жылдың 1 наурызында Германияға депортацияланды. Франкфурт әуежайына келгеннен кейін ол дереу тұтқындалып, Маннхайм түрмесіне қамалды, нәсілдік жеккөрушілікке ұлтасқандығы үшін сотталуын күтті. 2007 жылы Зюндельдің депортацияға қарсы БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетіне шағымы қабылданбады, өйткені ол өзінің жарғысында талап етілгендей, толыққанды қорғаныс арқылы барлық ішкі шараларды сақтамады, сондай-ақ комитет оның құқықтары бұзылғанын таппады.
Германиядағы сот және түрмеге қамау
2005 жылғы 19 шілдеде Германия прокуратурасы Цюндельді нәсілдік жекқұрылшылықты қоздырған 14 қылмыспен айыптады, ол Германияның қылмыстық кодексінің 130-бабының 2-тармағы, (3) тармағы (Халықты арандату) бойынша 5 жылға дейін бас бостандығынан айырумен жазаланады. Айыптамада Цюндель "ұлттық-социалистік билік иелері жоспарлаған еврейлерді жою тағдырын жоққа шығарды және мұны Аушвиц пен Треблинкадағы жаппай қырып-жою, басқалары еврейлердің ойлап тапқан өтірігі екенін айтып, неміс халқын қорқытып, қуғынға салуға қызмет еткенін" мәлімдеді. Оның соты 2005 жылғы 8 қарашада басталып, бес күнге жоспарланған, бірақ судья Ульрих Майнерзхаген 2004 жылы адвокаттық қызметтен шеттетілген, ал 2005 жылғы қаңтарда нәсілдік жекқұрылшылықты қоздырғаны үшін тоғыз айға бас бостандығынан айырылған Хорст Малердің қорғау тобына қатыса алмайтыны туралы шешім қабылдағаннан кейін кешіктірілді. Малер 1970-ші жылдары радикалды солшыл "Қызыл Армия фракциясымен" байланысты болған, бірақ кейіннен ашық оңшыл және антисемиттік топтардың жақтасына айналды. Цюндельдің мемлекеттік қорғаушысы Сильвия Стольц та сотқа ұсынған жазбаларында Малердің идеялары бар деген сылтаумен жұмыстан босатылды. 2005 жылғы 15 қарашада Майнержаген сот процесін жаңа адвокат дайындалу үшін қайта кестелеу керектігін хабарлады. Сот процесі 2006 жылғы 9 ақпанда бірнеше отырыстан кейін қайта басталды, бірақ 9 наурызда судья Стольц сот процесін бірнеше рет бұзғаны үшін Цюндельдің қорғаушысы ретінде шеттетуді сұрады, содан кейін ол екі сот орындаушысымен соттан шығарылды. Стольц сотқа "Хайл Гитлер" деп қол қойды, Холокостты "әлем тарихындағы ең үлкен өтірік" деп атады және судьяны "жауға көмектескені үшін" өлім жазасына лайық деп айқайлады. 2008 жылы Стольц үш жарым жылға бас бостандығынан айырылды және бес жылға заңгерлік қызметтен шеттетілді. Сот 2006 жылғы 9 маусымда қайта басталды және 2007 жылдың басына дейін үзілістермен жалғасты. Прокуратура 2007 жылғы 26 қаңтарда жазасын оқып, Цюндельге бес жылға бас бостандығынан айыру жазасын беруді сұрады, мемлекеттік прокурор Андреас Гроссман оны "саяси алаяқ" деп атап, неміс халқын қорғау қажеттігін мәлімдеді. Гроссман Цюндельдің Холокост туралы жазбаларынан кеңінен үзінді келтіргеннен кейін: "[Күн батыстан шығады деп те айтуға болады, бірақ Холокосттың дәлелденгенін өзгерте алмайсыз]" деді. 2007 жылғы 15 ақпанда Цюндель Германияның қылмыстық кодексіндегі халықтың азшылықтарына қарсы жекқұрылшылықты қоздыруға тыйым салатын Volksverhetzung заңын бұзғаны үшін бес жылға бас бостандығынан айырылды, оның Холокостты жоққа шығаруы Германияның федералды соты тарапынан осылай түсіндірілді. Оның Канадада сотқа дейін ұсталған уақыты ескерілмеді, тек 2005 жылдан бері Германиядағы екі жылдық мерзімі ғана ескерілді. Оның адвокаттарының бірі, Германияның NPD партиясының жетекші мүшесі Юрген Ригерге петицияларды дауыстап оқуға тыйым салынды және оларды жазбаша түрінде беруге бұйрық берілді; ол басқа адвокатқа оларды дауыстап оқып беруге рұқсат берді. Тағы бір адвокат өзінің қорытынды сөзінде "Менің күресім" кітабынан және нацистік нәсілдік заңнамадан үзінділер оқыды. Цюндель Холокосты зерттеу үшін сарапшылар комиссиясын құруды сұрады. Сот өзінің эмоционалды қорытынды сөзінде Цюндельді "қуаққа улаған және өрт сөндіруші, осы адамды жек көретін варвар Адольф Гитлердің құрметіне ие, ол туралы ол әзіл-қалжыңмен сөйлейді" деп атады. Холокостты жоққа шығарушылар Цюндельдің сотында Германияда сөз бостандығы шектелгенін, себебі ол спикердің идеологиясына байланысты екенін мәлімдеді.
Түрмеден босату
Зюндель Германияға қуылғаннан кейін бес жыл өткен соң, 2010 жылдың 1 наурызында босатылды. Түрмедегі мерзімі аяқталғаннан кейін Канаданың қоғамдық қауіпсіздік министрі Вик Тоус Зюндельге Канадаға қайта оралуға рұқсат берілмейтінін мәлімдеді. "2005 жылы Федералды сот судьясы Зюндельдің Канада қауіпсіздігіне қауіп келтіретіндігіне байланысты қауіпсіздік негіздері бойынша елге кіргізілмейтінін растады", - деді Тоус жазбаша мәлімдемесінде. "Бұл шешім Канада үкіметінің Канаданың ұлттық қауіпсіздігіне қатер төндіретін адамдар үшін бұл ел қауіпсіз пана бола алмайды деген позициясын бекітті" деп қосты. Зюндель 1990 жылдары анасы қайтыс болғаннан кейін бос тұрған Қара Ормандағы бала кезіндегі үйіне оралды және өмірінің соңына дейін сонда тұрды.
НЛО-ның тарихы
Зюндель 1970-ші жылдары Samisdat Publishers баспасын ашқанда, бұл тақырып әлемдік назардың ең шарықталу нүктесінде болған уфологияға қызығушылық танытты. Оның негізгі ұсыныстары – өзінің кітаптары болды, онда ұшқыш табақтардың Үшінші рейх жасаған құпия қару екендігі, ал қазір Антарктидада орналасқандығы айтылды. Кристоф Фридрих және Маттерн Фридрих аттарымен Зюндель НЛО-ның Жаңа Швабияға, Антарктидаға қашқан неміс ғалымдары жасаған құрылғылар деген идеяны насихаттайтын бірнеше жарияланым жазды. Осы атаулардың ішінде "Құпия нацистік полярлық экспедициялар" (1978) және "Гитлер Оңтүстік полюсте" (1979) кітаптары бар. Ол Антарктидадағы нацистік құпия базалар, нацистік НЛО, құпия полярлық базалар және Қуыс Жер теориясын жариялады. Чилидің Сантьяго қаласында тұратын неміс эмигранты Виллибальд Маттернмен бірге Зюндель "НЛО: нацистік құпия қару?" кітабын неміс тілінде жазып, ағылшыл тіліне аударды. Зюндельдің осы теорияларға шынымен сенгені ме, әлде олар тек болжамдық фантастикалық шығармалар ма, әлі белгісіз. 1978 жылғы Samisdat Publishers хабархатында Зюндель Антарктидаға экспедиция ұйымдастырып, осы базалар мен НЛО-ларды табуға шақырды. Қуыс Жерге кіретін полярлық кіреберісті табу үшін барлау тобына билеттің құны 9999 долларға бағаланды. Алайда, бұл экспедиция ешқашан өтпеді. АҚШ-тағы "Скептиктер қоғамының" мүшесі Фрэнк Майлдің сөзіне сәйкес, Зюндель оған "НЛО: нацистік құпия қару?" (бірнеше рет басылып, бестселлер атанған) кітабының Samisdat Publishers-тің жарнамасын жасайтын танымал әдебиет екенін айтқан. Милемен телефон арқылы сөйлескенде Зюндель: "Солтүстік американдықтардың білім алуға емес, көңіл көтеруге құштар екенін түсіндім. Кітап оқырмандарды ойынға салу үшін жазылған. Мұқабадағы Фюрердің суреті мен Антарктидадан шығатын ұшқыш табақтар радио мен телешоуларға қатысуға мүмкіндік берді. Сағаттық бағдарламаның 15 минутында мен осы эзотерикалық мәселелер туралы айтатынмын. Содан кейін концлагерьдегі еврей ғалымдары туралы, олардың осы құпия қарулардың үстінде жұмыс істегендері туралы айта бастадым. Міне, мен сөйлегім келген тақырып осы еді". "Егер солай болса, сіз әлі де НЛО кітабында жазғандарыңыздың қасындасыз ба?" - деп сұрадым. "Көресіз, кітаптың тақырыбының соңында сұрақ белгісі бар", - деп жауап берді ол. Зюндель бұл көзқарасын 2002 жылға дейін қорғады.
"I realized that North Americans were not interested in being educated. They want to be entertained. The book was for fun. With a picture of the Führer on the cover and flying saucers coming out of Antarctica it was a chance to get on radio and TV talk shows. For about 15 minutes of an hour program I'd talk about that esoteric stuff. Then I would start talking about all those Jewish scientists in concentration camps, working on these secret weapons. And that was my chance to talk about what I wanted to talk about." "In that case," I asked him, "do you still stand by what you wrote in the UFO book?" "Look," he replied, "it has a question mark at the end of the title." Zündel continued to defend these views as late as 2002.
Шығу тегі
Toronto Sun тілшісі Марк Бонокоскидің мәлімдемесінше, Зюндelдің анасы Гертруда Майер, Исадор мен Нагал Майердің қызы болған.
Өлім
Зюндель 2017 жылдың 5 тамызында Германиядағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның екі баласы және оның жесірі Ингрид Римланд бар еді, ол 2017 жылдың 12 қазанында қайтыс болды.