Кіріспе

Тау жотасы, Брекон-Биконс, Уэльс-тың батысында Уэльстің оңтүстік-шығысындағы және Херефордширдегі тау жотасы Қара тау (Y Mynydd Du) - Оңтүстік, Орта және Батыс Уэльстегі тау жотасы, Кармартеншир мен Поуис арасындағы әкімшілік шекараны (сонымен қатар Кармартеншир мен Брекнокшир арасындағы округтің шекарасы) және Брекон-Биконс ұлттық паркінің батыс жотасын құрайды. Оның ең биік нүктесі - 802 метр биіктіктегі Фан Брайхейниог. Қара тау сонымен қатар Ффорест Фавр геопаркіне кіреді.

Атауы

Қара тауды Ұлттық паркінің шығысындағы Қара таулармен, сондай-ақ Қара таулардағы Black Mountain деп аталатын таумен шатастыруға болмайды. Блэк Монтайнды сипаттауда антиквари Джон Лиланд Кармартен мен Монмут аралығында орналасқан массивті атап өтті. Яғни қазіргі кезде бұл терминнің кең заманауи мағынасында Брекон маяктары деп саналады, сондықтан сонымен қатар Қара таулар мен Ффорест Фаврдың аралас жоғарғы жері. "Кармартен фандары" (Уэльс тілінде Бануа Сэр Гар) термині кейде осы массивтің бүкіл бөлігін сипаттау үшін дұрыс қолданылмайды, ал ол Кармартенширдің солтүстік жартасындағы шыңдарға ғана шектелуі керек (Фан Брайхиниогтың шыңы шығысқа қарай Брекнокширдің шекарасынан өтеді). "Кармартен жанкүйерлеріне" Фан Фол, Пикс Дю және Уон Лефрит жатады. "Кармартен фендерінің" ең биік нүктесі және Кармартенширдің ең биік нүктесі - Фан Фолдың кіші шыңы.

Геология

Алқасы оңтүстік-батыстағы Амманфордтан солтүстік-шығыстағы Сеннибриджге дейін созылады. Бұл төбелердің үлкен бөлігі Ескі қызыл құмтастан қалыптасқан, бірақ көміртекті әк тас және Трч құмтастан (немесе Миллстон Грит) құралған топтар эрозияға үлкен төзімділігімен байланысты тау-кеннің оңтүстігінде және батысында маңызды ландшафтты құрайтын тау жыныстары болып табылады. Ең берік тау жыныстары - бұл тау жыныстары, олар тау жыныстарының басым бөлігінде қорғаныш қақпағын құрайды. Олар жардың шетінен төменгі жағында жартасты жартастар да құрайды. Тау жыныстары девонға жатады, олардың шығысында Брекон маяктарының серігі болып табылады. Бұл аймақ мұз дәуірінде мұздыққа айналған және айтарлықтай көп сандаған жаңа мореналар тау жиегінің солтүстік-шығысындағы, әсіресе Фан-Хирдің төменгі бөлігіндегі, солтүстік пен шығысқа қараған құмтасты жартастар астында кездеседі. Ваун Лефрит пен Пикус Ду жарларының астында кішігірім мореналар орналасқан. Llyn y Fan Fawr және Llyn y Fan Fach жарлықтарының астындағы көлдер де мұздықтардың әсерінен қалған, олар басқа мореналар арқылы пайда болды.

Археология

Бұл аймақта көптеген сақталған қалдықтар, әсіресе тарихқа дейінгі және римдік. Олардың ішінде Mynydd Bach Trecastell-дегі кастралар және Fforest Fawr арқылы өтетін римдік жол Sarn Helen. Онда көптеген менгирлер, дөңгелек күмбездер және бірнеше кішкентай тас шеңберлер бар. Әсіресе танымал шеңбер Фан-Хирден төменгі Таве өзенінің жағалауында кездеседі және ол Серриг Дуон немесе "қара тастар" деп аталады. Маен Маур деп аталатын дөңгелектің сыртында тұрған тас бар, екі кішігірім тас кішкентай даңғылға айналған. Сонымен қатар, адам қоныстары, қоралар мен ауыл шаруашылығының дәлелдері бар. Жақында Фан-Фольдағы тау-кен немесе дөңгелек күмбездің қазылған жері ерте қола дәуірінің (шамамен б.з.д. 2000 жыл) екендігін көрсетті және Пикс-Дуда өте ұқсас қазылған дөңгелек күмбез бар. Фан-Фольдегі қазба жұмыстары қола дәуірі Британиясында климаттың қазіргіден жылы болғанына байланысты, қоралы жердің орманды екендігін көрсетті. Қазіргі қоралы жердің көп бөлігі төменгі биіктіктегі еменмен қапталған. Қазіргі уақыттағы көпшілік британдықтар осыған ұқсас жағдайда болды, ал қола дәуірінің едәуір қалдықтары да табылды. Мысалға Дартмур, Эксмюр, Бодмин Мур, Пэнниннің жоғарғы жерлерінің көп бөлігі және елдің орта және солтүстігіндегі Уэльстің жоғарғы жерлері жатады. Мұндай шұңқырлардың барлығы өздерінің жоғарғы бөліктерінде, қазіргі субарктикалық күйінде ағаштардан аз.

Су бұру

Массивті оның негізгі жотасынан массивтің оңтүстік беткейінен ағып түсетін бірнеше өзендер құяды. Ал солтүстікке қарай ағып жатқан өзендер қысқа және тік болады. Тау жиегінің жоғарғы бөліктері негізінен шұңқырлы жерлер және торф балдырлармен жабылған, олардың кейбіреулері Ллин и Фан Фуар маңындағы торфтың ішінара қираған бөліктеріне қарағанда ластануда. Usk және Tawe өзендері таудың солтүстік және шығыс жағалауында, ал Loughor өзендері таудың батыс шетінде басталады. Таве өзенінің оң жағалауындағы Гидд және Афон Трч, сондай-ақ Лугордың саласы болған Амман өзені сияқты маңызды оң жағалауындағы суағарлар оңтүстікке бағытталған суағарлар болып табылады. Тови өзенінің екі сол жағалауындағы қоныстары - Кеннен және Афон Саудде - Қара таудың солтүстік-батыс беткейлерін құйып алады. Бұл тау жиегі өзінің екі үлкен мұздық көлдерімен ерекшеленеді, олар Pen y Fan төменгі жағында орналасқан ұқсас тектес кішкентай көлден әлдеқайда үлкен.

Ллин және Фан Фах

Llyn y Fan Fach (Welsh: 'кіші шың көлі') - Қара таудағы екі табиғи көлдің кішігірім және батысырақ. Ол мұз дәуірінде мұздықтардың әсерінен пайда болған тау жыныстары қуысының ішінде орналасқан. Оның ұзындығы 500 метр, ені 200 метр, ал шығыс батысқа қарай бағытталған. Оны Афон Савдде өзені құйып, мұздық моренаны кесіп өтеді, ол ішінара табиғи бөгет құрайды. 1930 жылдары Ланнеллидің сумен қамтамасыз етуін арттыру үшін оның кейбір суларын бұру үшін шағын жасанды бөгет салынды. Llyn y Fan Fach көл ханымның аңызына байланысты. Көлге Лланддеусант маңындағы су бортына кіретін жолдағы көлік тұрағынан жаяу жетуге болады, бірақ көлік тұрағына баратын жол нашар белгіленеді және көлікпен жүру үшін өте нашар жағдайда.

Іллин және Фан Фуар

Llyn y Fan Fawr көлі немесе үлкен шың көлі, ол таудың шығыс шетіне қарай Fan Brycheiniog-тан төмен орналасқан. Оның шығу тегі батыс көршісіне ұқсас, бірақ сәл үлкен. Оның ұзындығы 600 метр, ені 200 метр, шамамен солтүстікке қарай бағытталған. Оны суға Нант-и-Линь (Уэльс: 'көлдің ағысы') деп аталатын өзен құяды, оның суы Тау өзеніне құяды. Llyn y Fan Fawr жер беті теңіз деңгейінен шамамен 1980 фут немесе 605 м биіктікте орналасқан. Көлге жаяу жүру арқылы кішігірім Трекаслдан Аберкраф жолына дейін аралықта 1,7 миль (2,7 км) жүріп жетуге болады, онда көліктерге тұрақ үшін кішкентай орын бар. Көлге баратын тағы бір жаяу жүргінші жолының соңында сол жолдың жанында, оңтүстікке қарай қысқа қашықтықта тағы бір кішкентай көлік тұрағы бар.

Қол жеткізу

Массивтің кейбір бөліктері жақын жердегі қоғамдық жолдан 5 км-ден немесе 3 мильден астам қашықтықта орналасқан. Шын мәнінде, бұл жолдар көбінесе өте кішігірім, бірнеше жолды қамтитын, ал алтаудың ортасына кіру мүмкін емес. Өзен сағасын кесіп өтетін шағын жолдарда бірнеше шағын автокөлік тұрақтары бар, ал Лланддеусант ауылынан Ллин и Фан Фахқа дейінгі кірме жолдың басына дейінгі кіші жолда үлкен автокөлік тұрағы бар. Барлық массивтер ашық ел ретінде картаға түсірілген және сондықтан 2000 жылғы "Ауылдық жерлер және жол құқығы туралы" заңға сәйкес халыққа жаяу жүру мүмкіндігі бар жерлерден тұрады. Сонымен қатар, тау жиегі солтүстіктен оңтүстікке қарай көптеген ұзын ескі жолдармен қиылысады, оларды тау велосипедшілері мен атшылар пайдалана алады, бірақ олардың ұзын бөліктері өте дөрекі және анық емес. Биконс жолы тау жиегін шамамен шығыстан батысқа қарай аралайды. Соңғы жылдары жолдың кейбір бөліктерін жаяу жүргіншілер көбірек пайдалануы эрозияның жеделдетуіне әкелді, бұл проблема кейде жұқа, қиыршық топырақ пен жауын-шашынның көп болуымен асқынған және Брекон Биконс ұлттық паркі басқармасының жөндеу жұмыстарын жүргізуге мәжбүр етті. Биіктік пен ортаңғы жерде көптеген торфтар бар, бірақ кейбіреулері тас таспен көпірленген. Жақсы бағаланған тас баспалдақ бар, ол Ллин мен Фан Фордан алып Фан Брайхиниогқа дейін алып барады.

Жабайы табиғат

Бұл аймақта құстардың көптеген түрлері бар, олардың ішінде қызыл желкен, қарақұйрық, қарақұйрық, қарақұйрық, қарақұйрық және көкқұйрық бар. Қызыл желкен бұрын Оңтүстік Уэльстегі Мюнд Маллеен сияқты және оған іргелес аудандарда, елдің қалған бөлігіндегі аңшылар қуғын-сүргініне байланысты шектелген, бірақ содан бері Ұлыбританияның оңтүстігінде, мысалы, Чилтерндерде кеңінен таныстырылды. Бұл аймақта құсқұйрық пен құсқұйрық кең таралған, ал қарға тек биік тауларда ғана кездеседі. Мұнда далалық құстар, қызыл түлкілер мен барс, сондай-ақ көптеген әнші құстар сияқты сүтқоректілер кең таралған. Аспанша биязылар негізгі шыңдардың астында орналасқан кең, шұңқыр жайылымның арқасында мол, бұл түрдің жер бетінде ұя салуына мүмкіндік береді. Бұл құс төбеден ағып жатқан өзендер мен бұлақтарда жиі кездеседі.

Мәдени бірлестіктер

Қара тау, әдетте, Уэльстің ең жабайы аймақтарының бірі болып саналады және Артурдың көлдегі әйелдің және Трх Трюит аңыздары сияқты көптеген аңыздармен байланысты. Соңғы оқиғалар проза мен өлеңдермен еске алынады, мысалы, 1904 жылы мамыр айында осы бау-бақшада болған қайғылы оқиғадан кейін жазылған "Бұлыстан көкке дейін". Оның оңтүстік-шығыс шетіндегі Крибарт кейде жергілікті тұрғындарда ұйықтап жатқан алып деп аталады, өйткені оның бейіні Cwm Tawe-ден оңтүстікке қарай пайда болады.