Кіріспе

Ұяшық сыртындағы матрицаның бөлінген гликопротеіні Anosmin 1 - бұл адамдарда және басқа да организмдерде кездесетін, қалыпты дамуға жауапты, секрецияланатын, EM- мен байланысты гликопротеин, ол мида, омыртқа миы мен бүйректе экспрессияланады. Белгінің болмауы немесе зақымдануы адамда Калман синдромын тудырады, ол иіс сезу түйіршіктерінің жоғалуымен және GnRH секрециясымен сипатталады, бұл аносмияға және гипоталамустық гипогонадотроптық гипогонадизмге әкеледі. Аносмин 1 Х хромосомасында орналасқан KAL 1 генінің кодымен кодталады. Аносмин 1 100 килодальтоннан тұрады және жасушалардың сыртында экспрессияланады. Осыған байланысты және жүйке жасушаларының қалыпты көшіп-қонуына қосқан үлесі үшін клеткадан тыс матрицадағы рөлі болжалды.

Функция

Нейроқабат жасушаларының дамуы кезінде аносмин 1 кеңістіктік- уақытша реттеу арқылы бас сүйегінің нейро жасушаларының қалыптасуында рөл атқарады. Секрецияланған аносмин 1 FGF белсенділігін FGF8 FGFR1 кешенінің қалыптасуын ынталандыру арқылы күшейтеді, ал BMP5 және WNT3A белсенділігін тежейді. Нәтижесінде, FGF, BMP және WNT- тің аносмин 1- ге тәуелділігі нейрондық қыртыс жасушаларының дамуы кезінде EMT және MET- ті бақылайды. Адамның торсық пигмент эпителийлі жасушасында (RPE) аносмин 1- дің экспрессиясын TGF β реттейді, ол әлі зерттелмеген.

Құрылымы мен патологиясы

Аносмин 1 ANOS1 (бұрын ADMLX, KAL, KAL1, KALIG1) генінің кодымен кодталады. Адамда ол X хромосомасының Xp22.3 нүктесінде орналасқан және Калман синдромы бар кейбір еркектерде әсер етеді. Бұл ген эндокриногенез кезінде белгілі бір жүйке клеткаларының прекурсорларының (нейроэндокринді GnRH жасушаларының) көшірілуіне қатысы бар аносмин 1 деп аталатын клеткадан тыс матрицаның ақуызын кодтайды. Бұл геннің жойылуы немесе мутациясы функционалдық ақуыздың жоғалуына әкеледі және иіс сезу жүйкелері мен иіс сезу түйіршіктерінің дұрыс дамуына әсер етеді. Сонымен қатар, GnRH өндіретін нейрондық жасушалар гипоталамусқа көшіре алмайды. Клиникалық тұрғыдан алғанда, мутация Калман синдромының Х байланысы түріне әкеледі. Калман синдромы бар адамдарда аносмия (шеу сезу қабілетінің болмауы) байқалады және жыныстық жетілу кезеңінен өтпейді (гипоталамустық гипогонадотроптық гипогонадизм). ANOS1 14 экзоннан тұрады және 120 200 килобазаға созылады. ANOS1 мутациялары туыстық Калман синдромының 14% - ын және еркек спорадикалық жағдайлардың 11% - ын құрауы мүмкін.