Кіріспе
Американдық автор Питер Вудард Галбрайт (31 желтоқсан 1950 жылы туған) - американдық автор, академик, комментатор, саясаткер, саясаттық кеңесші және бұрынғы дипломат. 1980 жылдардың аяғы мен 1990 жылдардың басында ол Саддам Хусейннің күрдтерді газбен өлтіруін ашуға көмектесті. Ол Шығыс Тимордың алғашқы өтпелі үкіметінде қызмет етіп, Тимор теңізі туралы келісімді табысты келіссөздер жүргізді. Автор және комментатор ретінде Гэлбрейт, күрд халқының көптен бері қолдаушысы, Иракты үш бөлікке "бөлуді" және Күрдістанның тәуелсіздігін қамтамасыз етуді талап етті. 2003 жылдан бастап Гэлбрейт солтүстік Иракта Күрдістан өңірлік үкіметінің кеңесшісі болып қызмет етті, 2005 жылы Ирак Конституциясын әзірлеу процесіне ықпал етуге көмектесті; кейіннен ол осы рөлге қатысты қаржылық мүдделерді толық ашпағаны үшін сынға ұшырады. 2009 жылы Гэлбрейт Біріккен Ұлттар Ұйымының Ауғанстанға арналған арнайы өкілі болып тағайындалды, ол 2009 жылы Ауғанстанда өткен президент сайлауында болған алаяқтықты ашуға ықпал етті, кейін ол алаяқтықты қалай басқару туралы дау кезінде жұмыстан шығарылды. "Жұмыс сүруді қамтамасыз ететін әлем" кеңесінің ғылыми-зерттеу бөлімі.
Peter Woodard Galbraith (born December 31, 1950) is an American author, academic, commentator, politician, policy advisor, and former diplomat. In the late 1980s and early 1990s, he helped uncover Saddam Hussein's gassing of the Kurds. He served in East Timor's first transitional government, successfully negotiating the Timor Sea Treaty. As an author and commentator, Galbraith, a longtime advocate of the Kurdish people, has argued for Iraq to be "partitioned" into three parts, allowing for Kurdistan independence. Beginning in 2003, Galbraith acted as an advisor to the Kurdistan Regional Government in northern Iraq, helping to influence the drafting process of the Iraqi Constitution in 2005; he was later criticized for failing to fully disclose financial interests relevant to this role. In 2009, Galbraith was appointed United Nations' Deputy Special Representative for Afghanistan, where he contributed to exposing the fraud that took place in the 2009 presidential election in Afghanistan before being fired in a dispute over how to handle that fraud. the research arm of the Council for a Livable World.
Ерте өмір және білім
Галбрейт Бостон қаласында, Массачусетс штатында, XX ғасырдың жетекші экономистерінің бірі Джон Кеннет Галбрейт пен Кэтрин Галбрейттің (туған есімі Кэтрин Мерриам Атвотер) ұлы болып дүниеге келді. Ол экономист Джеймс Гэлбрейттің інісі. Галбрейт Комонвелл мектебінде оқыған. Ол "А" алды. Гарвард колледжінің бакалавр дәрежесі, Оксфорд университетінің магистрі және Джорджтаун университетінің заң орталығынан заңгер дәрежесі. Кейін ол 1999 жылы Ұлттық соғыс колледжінде ұлттық қауіпсіздік стратегиясы профессоры болды және 2001 және 2003 жылдар аралығында. Ол Санкт-Кетерина колледжінің құрметті мүшесі. Оксфорд университеті. Ол 2014 жылы құрылғаннан бері Духоқтағы Курдистанның американдық университетінің қамқоршылар кеңесінің мүшесі.
АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитеті
Галбрейт 1979 жылдан 1993 жылға дейін АҚШ Сенатының Сыртқы қатынастар жөніндегі комитетінің қызметкері болып жұмыс істеді. Қызметкер ретінде ол Ирак туралы бірнеше баяндама жазды және Ирактың күрд аймақтарына ерекше қызығушылық танытты. Гэлбрайт Саддам Хусейннің күрд ауылдарын жүйелі түрде қиратуын және 1987 және 1988 жылдары сапарларынан кейін химиялық қаруды қолдануын ашуға ықпал етті. Гэлбрейт 1988 жылғы "геноцидтің алдын алу туралы" заңын жазды, ол күрдтерді газбен өлтіруге жауап ретінде Иракқа жан-жақты санкциялар енгізетін еді. Заң жобасы Сенатта бірауыздан қабылданды, ал Палатада "суландырылған" нұсқада қабылданды, бірақ Рейган әкімшілігі оны "ерте" деп қарсылық білдірді және заңға айналдырылмады. 1991 жылы Ирак күрдтері көтерілісі кезінде Гэлбрейт көтерілісшілердің қолында болған Солтүстік Иракқа барып, аймақты қайтадан басып алған Саддам Хусейннің әскерлерінің тұтқындауынан қашып құтылды. Оның есебі күрдтік азаматтық тұрғындарға жасалған шабуылдарды жазу мен жариялауда маңызды рөл атқарды 1992 жылы күрдтік партиялар Гэлбрайтқа 14 тонна ирак құпия полициясының Ирактың солтүстігіндегі күрдтерге жасалған зұлымдықтарды егжей-тегжейлі баяндаған құжаттарын берді. Ол құжаттарды АҚШ-қа әуе көлігімен жеткізуге қатысқан, онда оларды Ұлттық мұрағаттағы Сенаттың Сыртқы істер комитеті файлдарына тапсырған.
Хорватиядағы елші
1993 жылы президент Билл Клинтон Галбрайтты Хорватиядағы АҚШ-тың бірінші елшісі етіп тағайындады. Гэлбрейт Хорватия мен Босниядағы бейбітшілік процестеріне белсенді қатысқан. Ол "Z 4 жоспарының" үш авторының бірі болды, бұл Хорватияның Тәуелсіздік соғысына саяси шешім табуға тырысу. Галбрейт пен БҰҰ-ның делдалы Торвальд Столтенберг келіссөздерді бастап, соғысты аяқтаған Эрдют келісімін жасады. 1996 жылдан 1998 жылға дейін Гэлбрейт Эрдют келісімін іске асыруды бақылауға арналған халықаралық комиссияның де-факто төрағасы болды. Галбрейт 1993-1994 жылдардағы мұсылман-хорват соғысын аяқтаған стратегияны әзірлеуге және іске асыруға көмектесті және Босния мен Герцеговина Федерациясын құрған Вашингтон келісімі туралы келіссөздерге қатысты. Соғыс жылдарында елші Гэлбрейт бұрынғы Югославиядағы АҚШ гуманитарлық бағдарламаларына және АҚШ-тың Загребте орналасқан UNPROFOR бейбітшілік миссиясымен қарым-қатынастарына жауапты болды. Гэлбрейттің дипломатиялық араласуы Боснияға гуманитарлық көмек ағынын жеңілдетті және 1993 жылы босниялық хорват күштерінің адамгершіліксіз жағдайларында ұсталған 5000-нан астам әскери тұтқындарды босатуды қамтамасыз етті. 1994 жылдан бастап, президент Клинтонның нұсқауы бойынша Галбрейт БҰҰ-ның қару-жарақ эмбаргосын бұза отырып, Хорватия арқылы Боснияға қару-жарақ тасымалдауға рұқсат берді. Бұл саясат жария етілген кезде дау тудырды, Республикашылдар басқарған Өкілдер палатасының комитеті Галбрейтке, Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісі Энтони Лейкке және басқа да Клинтон әкімшілігінің лауазымды адамдарына қатысты қылмыстық айыптауларды Әділет департаментіне жіберді. Комиссия Галбрейттің жеке өмірін де зерттеді, ол Загребте бакалавр болған кезде американдық журналистпен кездескенін анықтады. 1995 жылы 2 мамыр күні серб күштерінің қалаға зымыран шашуы кезінде Галбрайт Хорватияның астанасы Загребте болған. Ракеталардың бірі Загребтің орталығында орналасқан АҚШ елшілігінің бір блогына тиді. Шабуылдан кейін көп ұзамай Галбрейт Загребтегі балалар ауруханасына барған кезде былай деді: "Балалар ауруханасына шабуыл жасалды. Театрға шабуыл жасалды. Бұл аурухананың жертөлесінде төрт жүз бала жатыр. Олар қаланы қасақана шабуылдан қауіпке ұшырады. Бұл - жауыздық" деген болатын. 1995 жылы Югославияға қашып бара жатқан он мыңдаған серб босқындары шабуылға ұшыраған кезде Галбрейт босқындарды қорғау үшін келген конвойға қосылды. Ол тракторға мініп, АҚШ-тың қолдауын білдірді.
Шығыс Тимор
2000 жылдың қаңтарынан 2001 жылдың тамызына дейін Гэлбрейт Шығыс Тимордағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Уақытша әкімшілігінің саяси, конституциялық және сайлау мәселелері жөніндегі директоры болды. Ол сондай-ақ Шығыс Тимордың бірінші ауыспалы үкіметінде саяси істер және Тимор теңізі жөніндегі кабинет мүшесі болды. Осы қызметтерінде ол аумақтың алғашқы уақытша үкіметін және Шығыс Тимордың тұрақты конституциясын жазу процесін жобалады. Ол өзінің өкілеттігі кезінде Австралиямен Тимор теңізіндегі мұнай мен газды пайдалануды реттейтін жаңа келісімшарт жасау үшін келіссөздер жүргізді. Тимор теңізінің келісім-шарты Шығыс Тиморға мұнай мен газ ресурстарын және мұнайдың 90% -ын бақылауға мүмкіндік берді, бұл "өте қолайлы" үлес. Бұрынғы Тиморлық келісім бойынша Шығыс Тимор мен Біріккен Ұлттар Ұйымы заңсыз деп санайды. Индонезия мен Австралия ресурстарды бірлесіп бақылап, кірістерді тең бөлісті. Бұл келіссөздер Біріккен Ұлттар Ұйымы бір мемлекеттің атынан екіжақты келісімге қол жеткізген алғашқы рет болып саналады. Гэлбрейт сонымен қатар Индонезиямен қарым-қатынастарды қалыпқа келтіру және Индонезияның басқыншылығынан туындаған мәселелерді шешу мақсатындағы он сегіз айлық келіссөздер кезінде UNTAET / Шығыс Тимор келіссөз тобының жетекшісі болды. Министрлер кабинетінің мүшесі ретінде ол Шығыс Тимордың ұлттық парктері мен құрып кету қаупі төнген түрлер туралы заңын жасаған ережелерді жазды.
Ирактың конституциялық процессіне қатысу
2003 жылдан 2005 жылға дейін Ирак уақытша, содан кейін тұрақты конституция жобасын әзірлеу үшін бірқатар келіссөздерге қатысты. Осыған байланысты Гэлбрейт Ирактың екі негізгі күрд партиясы - Курдистанның Демократиялық партиясы (КДП) мен Курдистанның Патриотикалық одағына (ПУК) кеңес берді, әсіресе, мықты орталықтандырылмаған мемлекеттің пайда болуын ынталандыру мақсатында. Гэлбрейт кейінірек күрд басшыларын келіссөздерде мықты ұстанымға келуді шақырғанын жазып, "Конституцияда Күрдістан Конституциясы мен Конституцияға сәйкес жасалған заңдар Күрдістанның ең жоғарғы заңы екенін айту керек" деп ұсынды. Гэлбрейт кейіннен өзінің федерализм туралы идеялары "күн соңында Ирак конституциясы бойынша Курдистан ұсыныстарының негізіне айналды" деп жазды. Ол осы жағдайды көрсету үшін Иракты үш бөлікке бөлуді ұсынды, "Кел, бұған қарайық: бөліну сүнни шииттік азаматтық соғыстан гөрі жақсы нәтиже". Өз тәуелсіздігін қолдайтын Курдистаннан тыс жерлерде бұл идеялар көптеген ирақтарда ұлтшылдық сезімдерге қарсы болып саналады. Галбрейт күрдтерге конституциялық келіссөздерде жеңіске жетуге көмектесті, бұл күрдтерге күрдтердің мұнай табыстарын бақылауға мүмкіндік берді, Галбрейттің DNO-дағы үлесі құндылығы жағынан айтарлықтай өсті. Гэлбрейт конституцияны әзірлеу кезінде АҚШ үкіметінен кеткендіктен, ол жеке азамат ретінде, тек консультациялық рөлде (әдетте келіссөздер жүргізбей) белгілі бір ережелерді күштеп қабылдауға қабілетсіз екенін айтты. 2010 жылы New York Times газеті Галбрейт пен басқа инвесторға DNO-дағы үлестері үшін 55 миллионнан 75 миллион долларға дейін төленгенін хабарлады. Гэлбрейттің 2016 жылғы губернаторлық кампаниясының директоры бұл сандарды тым жоғары деп айыптады.
БҰҰ-ның Ауғанстанға арналған өкілі
АҚШ-тың Ауғанстандағы арнайы өкілі Ричард Холбруктың жақын одақтасы деп саналатын Гэлбрейт 2009 жылдың 25 наурызында БҰҰ-ның Ауғанстандағы арнайы өкілі ретінде тағайындалды, бірақ 2009 жылдың қыркүйек айының ортасында БҰҰ-ның Ауғанстандағы арнайы өкілі Кай Эйдедің өтініші бойынша елден бірден кетіп қалды. Гэлбрейт өзінің жұмыстан босатылуына жауап ретінде The Times газетіне былай деді: "Мен жасырудың немесе болған алаяқтықты азайтудың серіктесі болуға дайын емеспін. Мен осы алаяқтыққа бетпе-бет қарауымыз керек деп ойладым. Кей бұл алаяқты азайтты". Гэлбрейттің айтуынша, 2009 жылдың желтоқсанында Айде өзінің орнынан түсуін жариялағанда, ол мұны ерікті түрде жасамады, бірақ Айде бұл ерікті түрде кеткенін айтты. 2009 жылдың желтоқсанында Кай Айде мен Виджай Намбиар Галбрайтты Ауғанстан президенті Хамид Карзайды отставкаға кетуге мәжбүрлеу және Ауғанстан президенті ретінде батысқа жағымды тұлғаны орнату үшін ақ үйді шақыруды ұсынды деп айыптады. Бұл жоспардың орындалмай қалған мәліметтеріне сәйкес, жаңа үкіметті бұрынғы қаржы министрі Ашраф Ғани немесе бұрынғы ішкі істер министрі Әли Ахмад Джалали басқаратын. Карзайдың өкілеттігі 2009 жылдың 21 мамырында аяқталды, ал Жоғарғы Сот, даулы шешіммен, 2009 жылдың 20 тамызында дауыс беруге дейін ұзартты. Гэлбрейт Карзайды құлату жоспары бар екенін жоққа шығарды. Ол өзінің және қызметкерлерінің ішкі талқылаулары тек қана президент сайлауының екінші кезеңі 2010 жылдың мамырына дейін созылды деген жағдайда, алдамшылық проблемалары мен басқа да мәселелерге байланысты болды. Карзайдың билікте бір жыл өткен соң да қалуы конституцияға қайшы және Ауғанстан оппозициясы үшін қабылдауға болмайтын іс болар еді.
Езид отбасыларының қайта бірігуі
2021 жылдың 3 наурызында Питер Галбрейт 2014 жылы Ислам мемлекетімен ұрланып, жыныстық құл ретінде пайдаланылған жас езид әйелдерінің балаларының қайта қосылуын табысты келісті. 2019 жылы Баргуздың соңғы бекінісі құлағаннан кейін езид әйелдері мен балалары ИМ әйелдері мен балаларымен бірге әл-Хол лагеріне көшірілді. Язидтер ұйымы Язидтер үйі лагерьлерді аралап, язид әйелдерін іздеді. Езид үйі табылған соң, ИМ-нің ер адамдарынан туған балаларды алып кетіп, әйелдерді Иракқа қайтарып жібереді. Балалар Сирияның солтүстік-шығысындағы жетімдер үйіне жіберілді. Балаларына қолжетімділік уәде етілгеніне қарамастан, аналар балаларымен байланысқа түспеді және БҰҰ-нан немесе үкіметтік емес ұйымдардан көмек ала алмады. Гэлбрейт Ирак пен Сирияның күрд өкіметімен келіссөздер жүргізіп, аналарды Сирияға алып барды, онда олар екі жылдан кейін алғаш рет балаларын көрді. Галбрейт балалардың келісімін бергеннен кейін, аналар мен балалар Ирактың Курдистанға кетті, онда олар үшінші елге қоныс аударуды күтуде. Ақырында Галбрейт 26 баланы 17 анамен қайтадан біріктірді.
Амина Брэдлиді құтқару
Галбрайт 2021 жылдың 17 шілдесінде Сирияның солтүстік-шығысындағы Родж лагерінде радикалдық ИМ әйелдері жасырып қойған американдық жетім Амина Брэдлиді құтқаруды ұйымдастырды. Аминаның анасы Ариэль Брэдли Ислам мемлекетіне қосылғанда, баланы Сирияға алып кеткен. Ариэль Брэдли ислам дінін қабылдамас бұрын Теннесси штатының Чаттануга қаласында евангелистік христиан ретінде өскен, 2018 жылы коалицияның әуе шабуылынан қаза тапты.
Саяси сарапшы
Гэлбрейт The New York Times, The Washington Post, The Los Angeles Times, The Guardian, The Independent және The New York Review of Books сияқты басылымдар үшін Ирак пен Ауғанстандағы саяси оқиғаларды қоса алғанда, мәселелер бойынша пікір бағандарына үлес қосты. Ирак туралы ол "азаматтық соғыс және Ирактың ыдырауы Батыс стилідегі плюралистикалық демократияға табысты ауысудан гөрі [Иракты басып алудың] нәтижелері болып табылады" деп дәлелдеді. Ол сондай-ақ Буш әкімшілігінің "АҚШ-ты Иранның одақтастары болып табылатын демократияға қарсы ирақтардың жағына қойғандығын" айтты. 2009 жылғы Ауғанстан президенттік сайлауы туралы ол Нью-Йорк Таймс газетінде "егер Ауғанстан президенттік сайлауының екінші туры бірінші турдағы алаяқтыққа қайта айналса, бұл ел үшін және талибтер мен Әл-Каидаға қарсы күресетін одақтас әскери миссия үшін апатты болады" деп жазды. Сайлаудың екінші кезеңі тоқтатылғаннан кейін ол "Тәуелсіз сайлау комиссиясының (ТҮК) екінші кезекті тоқтату және қазіргі президент Хамид Карзайды жеңімпаз деп жариялау туралы шешімі Ауғанстанның жаңадан пайда болған демократиясын әлсіреткен процесті аяқтады" деп жазды. Консервативті "Нью-Йорк Таймс" газетінің колумнист Дэвид Брукс Галбрайтті президент Джордж Буштың Ирақтағы саясатын "ең ақылды және ең қиратушы" сыншы деп атады. Галбрейттің Ирак мұнайына деген қызығушылығы жария болғаннан кейін, "Нью-Йорк Таймс" газеті "Оп-Эд" бетіндегі басқа жазушылар сияқты, Галбрейт мырза өзінің мақалаларындағы тақырыптардағы қаржылық қызығушылықтарын ашуға міндетті келісімшартқа қол қойды. Егер редакторлар Галбрейт мырзаның қаржылай үлесін білсе, Op Ed беті оның мақалаларын жариялауды талап етер еді немесе жарияламас еді". Сонымен қатар, "Нью-Йорк ревью оф Букс" журналы "Біз Галбрейттің күрд мұнайына қатысты қаржылай ісіне қатысы бар екені туралы хабардар болмағанымызға өкінеміз. Егер біз олар туралы білсек, біз оның мақалалары жарияланған кезде оларды жариялауды қалар едік". Жауап ретінде Гэлбрейт конституциялық процеске бейресми кеңесші ретінде қатысқанын қорғады, бірақ комментатор ретінде өз мүдделерін жақсырақ жария ете алмағаны үшін кешірім сұрады. 1998 жылы Галбрейт АҚШ-тың Мәссачусетс штатынан өкілді палатасына демократтардың кандидатурасын ұсыну үшін қысқа мерзімге науқан жүргізді, ол кезде зейнеткерлікке шыққан Джозеф П. Кеннеди II және бұрын Тип О'Нилл мен Джон Ф. Кеннеди басқарған. 2008 жылы Гальбрейт Вермонт қоғамдық радиосына Вермонт губернаторы лауазымына үміткер болуды қарастыратынын айтты, бірақ кейіннен ол үміткер болмағанын және оның орнына бұрынғы палата спикері Гей Симмингтонды қолдағанын мәлімдеді. Ол - Аға дипломатиялық қызметкер, Қаруларды бақылау және таратпау орталығы директорлар кеңесінің төрағасы, өмір сүруге қолайлы әлем жөніндегі кеңестің ғылыми-зерттеу бөлімі. 2010 жылы 2 қарашада Галбрейт демократиялық партиядан Виндхэм округіне Вермонт штатының Сенатына сайланды. 2012 жылы қайта сайланды. 2011 жылы Галбрейт гидравликалық сынықтарды ("фракинг") тыйым салу туралы заң жобасын бастамашылықпен қабылдады. 2014 жылы ол Вермонттың 48-ші заңына сәйкес денсаулық сақтаудың бірыңғай төлеуші жоспарын қаржыландыруға арналған заң енгізді, бұл жоспар ақырында қабылданбады. Сенаттағы әріптестері арасында ол кең ауқымды сөйлеуі және әр заң жобасына түзетулер енгізуімен танылды, оған саяси одақтастар табу қиын болды. Вермонт Сенатының журналына сәйкес, Галбрейт ең төменгі жалақыны сағатына 12 долларға дейін көтеруді, корпоративтік сайлауалды үгіт-насихатқа жарналарды тыйым салуды, бай адамдардың сайлауалды қаржы лимиттерін бұзуына жол бермеуді, IBM-ге 5 миллион доллар бөлуді жоюды, Вермонт бөтелкелерінің шоттарын газдалмаған сусындарға кеңейтуді, Вермонт денсаулық байланысы биржасында субсидияланған қоғамдық опция құруды, жолсыз орманның үлкен учаскелерін дамытудан қорғауды және GMP CVPS бірігуінің шарты ретінде салық төлеушілерге 21 миллион доллар қайтаруды көздейтін түзетулерді ұсынды. Гэлбрейттің сыншылары ол Вермонт Сенатының мәдениетіне жақсы бейімделмегенін және оны "агрессивті" және "көкірек" деп сипаттағанын айтты, бірақ Сенаттағы басқалар оның ақыл-ойы, нақты ойлауы және конформдылығы туралы мақтады. Губернатор Питер Шумлин оны "өте ақылды, ақылды және қабілетті" деп сипаттады. Гэлбрейт "өте прогрессивті" және "әдеттегіден тыс" платформада жұмыс істеді, оның ішінде ең төменгі жалақыны сағатына 15 долларға дейін көтеру; жалпыға бірдей денсаулық сақтау немесе жалпыға бірдей алғаш...
Жеке өмір
Галбрейттің бірінші әйелі Энн О'Лириден бір баласы бар, ал екінші әйелі Тоне Брингадан екі баласы бар. Галбрейт екі рет сайланған Пәкістанның премьер-министрі Беназир Бхуттоның жақсы досы болды. Ол Гарвард және Оксфорд университеттерінде бірге оқыған кезінен бастап болды. Ол генерал Мұхаммед Зия әл-Хақтың әскери диктатурасы кезінде Бхуттоның Пәкістандағы түрмеден шетелде емделу үшін босатылуына ықпал етті. Галбрайт ағылшын, неміс, орыс, француз, хорват және дари тілдерін біледі.
Жазбалар
Галбрайт, Питер (2006), Ирактың соңы: Американың құзырсыздығы қалай аяқталмайтын соғыс тудырды; Саймон және Шустер. Галбрайт, Питер В. (2008), Қаламаған салдары: Ирактағы соғыс Американың жауларын қалай күшейтті; Саймон және Шустер.