Кіріспе
1920 жылдары төрт рет Ирак премьер-министрі болған Сэр Абд әл Мүхсин әл Саддун, KCMG (عبد المحسن السعدون; 1879 – 13 қараша 1929) 1922 және 1929 жылдар аралығында төрт мәрте Ирак премьер-министрі қызметін атқарған ирактық саясаткер.
Sir Abd al Muḥsin al Sa‘doun, KCMG (عبد المحسن السعدون; 1879 – 13 November 1929) was an Iraqi politician who served as the Prime Minister of Iraq on four occasions between 1922 and 1929.
Бастапқы өмірі
Абд әл-Мұхсин әл-Садун Мунтафиқ конфедерациясының ең күшті тайпасы – Садуннан шыққан әулеттен тегін алатын. XIX ғасырдың ортасында Осман империясы тайпалық жерді ең көп ұсыныс білдіруші басшыларға тиімді шарттармен беру арқылы Садун басшылары арасында бәсекелестікті қоздырып, осылайша тайпаларды әлсірету және бөлу саясатын жүргізді. 1871 жылы Мидхат-паша кейбір басшыларға бұрынғыда тайпаның ортақ жерлері болған жерлерге толық иелік құқығын беріп, басшыларды «османданушылар» және оларға қарсылар деп екіге бөлді. Бұрын олар шаруалардан тек алым-салық алумен ғана шектелген еді. Содан кейін тайпа басшылары тайпаның қалған бөлігін өздеріне тәуелді шаруаларға айналдырып, оларды пайдалану арқылы зор байлыққа ие болды. Кейін ол Иракқа оралып, белгілі саясаткерлік мансабын бастады.
Парламенттегі уақыт
Аль Саддун көптеген тайпалық және британдық байланыстары бар салмақты саясаткер болды, бұл оның «Прогрессивтер» деп аталатын парламенттік одақты бақылауымен көрсетілді. Бұл оны король Фейсалдың ең өткір қарсыластарының біріне айналдырды, себебі ол Фейсалға ұмтылған ирактық мүдделерге қарағанда британдық үстемдіктің құралы ретінде жиі әрекет етті. Содан кейін, 1926 жылы ол Ирак пен Ұлыбритания арасындағы 25 жылдық теңсіз «Қаржылық және әскери келісімнің» күшіне енуін қамтамасыз етті, оның танымалдылығына қарамастан. Премьер-министр ретінде үшінші мерзімінде әл Саддун Анкара шартын да келісті, онда Ирак Мосул мұнай өрістерінен түскен кірісінің 10% -ын Түркияға төлеуге міндеттенді, ал Түркия Ирактың аймаққа бақылауын мойындады. 1928 жылдың желтоқсанына қарай Ирактағы британдық үстемдікке қарсы халықтың наразылығы күшейді, және әл Саддун король Фейсалдың көбірек автономия талаптарын қолдауға кірісті. 1929 жылдың қаңтарында наразылық білдіріп, ол қызметінен кетті.
Мұра
Оның естелігі үшін, ол өлтірілген көше ресми түрде "әл Садун көшесі" деп аталды және сол көшеде оған арналған қоладан жасалған ескерткіш орнатылды.