Кіріспе

Сперматогенезді тоқтату - белгілі бір клеткалық типтегі жыныс жасушаларының тоқтауы, бұл өзгертілген сперматозоидтар түзілуін тудырады. Сперматогендік тоқтату әдетте кері қайтарылмайтын азооспермияға әкелетін генетикалық факторларға байланысты. Алайда кейбір жағдайларда гормоналды, термиялық немесе токсикалық факторлар әсер етуі мүмкін және олар өздігінен немесе арнайы емдеуден кейін қалпына келтірілуі мүмкін. Ерлерде сперматогендік тоқтату олигоспермияға немесе азоспермияға әкеледі. Бұл диагнозды алдын ала қою өте қиын, өйткені ол қалыпты ұрық көлемдері бар адамдарға әсер етеді; диагноз ұрық биопсиясы арқылы қойылуы мүмкін.

Әсерлер

Сперматогендік тоқтату жоғарыда айтылғандай олигоспермияға немесе азоспермияға әкеледі. Олигоспермия - бұл тұқым немесе эякулятта құнарлы сперматозоидтардың өте аз шоғырлануы, ал азооспермия - бұл тұқым немесе эякулятта құнарлы сперматозоидтардың жоқтығы.

Себептер

Сперматогенезді андрогендер, атап айтқанда тестостерон және фолликулді ынталандыратын гормон (ФСГ) басқарады, бұл процесті басқаратын ең маңызды андрогендер. ФСГ тек Сертоли жасушаларында кездесетін өте ерекше G қосарланған рецепторларды пайдаланады. Ал тестостеронды ұрықшаларда Лейдиг жасушалары түзеді. Бұл гормон сперматогенез процесіндегі негізгі андрогенді стероид болып табылады және лютеинизациялау гормоны деп аталатын гормонмен реттеледі. ФСГ ересек еркектің сперматогендік қабілетіне әсер етеді, өйткені ол перинаталды немесе пуберталды кезеңдерде немесе екеуінде де Сертоли жасушаларының көбеюін бақылайды. Алайда, тестостерон сперматогенезді бастау және оны ұстап тұру үшін жауапты ең маңызды гормон болып табылды. Сперматогенезді андрогендер басқаратыны белгілі, бірақ жыныс жасушалары (гаметаға айналатын) функционалдық андроген рецепторларын білдірмейді, олар андрогендік гормондардың байланысуымен белсендіріледі. Зерттеулер нәтижесінде, сперматоциттер мен сперматоидтар сатысының соңғы кезеңінде, Сертоли жасушаларындағы андроген рецепторларының белсенділігі бұзылып немесе қандай да бір жолмен әсер етілген кезде, сперматогендік тұрақтандырудың пайда болатыны анықталды.

Сәулелік терапия

Радиотерапияны қолдану азоспермияның уақытша кезеңіне әкелуі мүмкін, бірақ бұл тек ұрыққа берілетін дозаның сипатына байланысты. 100 радиустан төмен дозалар 9-18 айда, 200-300 радиустың дозалары 30 айда, ал 400-600 радиустың дозалары 5 жылдан кем немесе оған тең уақытта қалпына келеді. Алайда, бір дозада 600-800 радиусты өріс алған жағдайда, кері қайтарылмайтын стерильділік пайда болуы мүмкін.

Жылу

Жылу олигозооспермияның пайда болуына себепші болуы мүмкін, ол сперматогендік процестердің ішінара және кері тоқтауына әкелуі мүмкін.

Инфекциялар

Адамда жұқпалы ауру пайда болғаннан кейін, мысалы гипотермия және/ немесе токсикалық немесе жұқпалы факторлардың болуынан кейін сперматогендік тоқтату болуы мүмкін, алайда антибиотиктік және қабынуға қарсы емдеуді енгізгеннен кейін жағдай қалыпқа келтірілуі мүмкін.

Емдеу

Сперматогенезді тоқтату кезінде әртүрлі емдеу әдістері табылды, олардың бірі - аргининді қолдану. 1976 жылы Джунглинг пен Банге жүргізген зерттеуде ерлер тобына күнделікті оралды түрде аргининді тарату арқылы осы салада кішкентай жетістікке қол жеткізілді. Сынақ тобындағы 18 еркектің тек біреуі ғана сперматозоидтар санының артуын байқады, ал басқалары ешқандай жақсаруды байқамады; бұл еркектерде сперматозоидтар қозғалысының төмендеуі байқалды. Алайда, топтағы бір науқас зерттеуге қатысқан кезінде әйеліне жүктілік берді. Соңғы уақытта гонадотропинді емдеу сияқты тиімді емдеу әдістері жасалды. 2006 жылы Селман мен Эль Данасури жүргізген зерттеулер тұқымсыз еркектерге ұзақ мерзімді гонадотропиндік терапияны қолдану сперматозоидтар өндірісін сандық жағынан жақсартатынын және кейбір науқастарда сперматозоидтар санын арттыратынын және өз кезегінде ин витро ұрықтандыруды табысты қамтамасыз ете алатынын дәлелдеді. Бұл нәтижелер гормондар деңгейі қалыпты, бірақ сперматогендік тоқтауы болған ер адамдарда анықталды. Бұл еркектер FSH терапиясымен емделді және емделу алдында және кейін прогресс бақылау үшін ұрық биопсиясын алды.