Кіріспе
Тайваньдық америкалық жазушы және журналист, америкалық инженер-құрылысшы Генри Лю (7 желтоқсан 1932 - 15 қазан 1984), көбінесе өзінің жазу есімімен танымал Чян Нань , Тайваньдық америкалық жазушы және журналист болды. Ол Гоминьданның (Қытай Ұлттық партиясы) дауысты сыншысы болды, ол кезде Тайваньдағы Қытай Республикасының жалғыз билеуші партиясы болды және Қытай Республикасының президенті Чан Цзинькуоның рұқсат етілмеген өмірбаянын жазғаны үшін әйгілі болды. Кейін ол Америка Құрама Штаттарының азаматы болып, Калифорния штатының Дейли Сити қаласында тұратын. Онда ол Гоминьданның әскери барлау бөлімінде оқытылған Бамбук одағының мүшелері тарапынан өлтірілген.
the American civil engineer
Henry Liu (; 7 December 1932 – 15 October 1984), often known by his pen name Chiang Nan , was a Taiwanese American writer and journalist. He was a vocal critic of the Kuomintang (Chinese Nationalist Party), then the single ruling party of the Republic of China in Taiwan, and was most famous for writing an unauthorized biography of Chiang Ching kuo, then president of the Republic of China. He later became a naturalized citizen of the United States, and resided in Daly City, California, where he was assassinated by Bamboo Union members who had been reportedly trained by the Kuomintang's military intelligence division.
Өмірбаян
Лю Цзиньцзян қаласында, Цзянсу, Қытай республикасында дүниеге келген. Тоғыз жасында оның әкесін коммунистер өлтірді. Ол Гонконг, Манилаға және Вьетнам соғысына жіберілді. 1967 жылы әйелі Хелен Куй Ронг Чжиге үйленгеннен кейін, ол шетел тілшісі болды, Вашингтонға көшіп барды, онда Америка университетінде аспирантура курстарына түсті және Мемлекеттік департаментінде аудармашы ретінде жартылай жұмыс істеді. Ол 1973-1974 жылдары, Тайвань Daily News газетінен кеткен кезде АҚШ азаматы болды. Чианг отбасы туралы бірнеше мақала жариялағаннан кейін, ол генерал Ван Шенгтен хат алып, оны Чианг Цзин Куоның өмірбаянын жарияламау туралы ескертті. Ол 1975 жылы Шың Шыңкооның 1949 жылға дейінгі өмірі туралы жазған үш мақаласынан құрылған, 1975 жылы Шың Шыңкооның заңсыз өмірбаянын жариялады. Лю биографияны жақында болған тарихты қамтуға жоспарлады, бірақ 1977 жылы адмирал Ван Хси линг Чианг отбасы туралы жазуға тыйым салды.
Құрлық
1984 жылы 15 қазанда Лю Цзяннан Калифорния штатының Дейли Сити қаласында үйінің гаражында сағат 9.00-ден кейін ұсталды. Полиция тергеудің басында тонауды жоққа шығарды, ал РОК өкілі үкіметтің араласуын жоққа шығарды. Бұған дейін, 1979 жылғы Каосиунг оқиғасынан кейін Чен Бамбук Одағын Куоминтанның басшылығымен ақпарат жинау мен диссиденттерді басуда үкіметке көмектесу үшін қайта ұйымдастырған болатын. 1984 жылдың шілдесінде Чен және аты аталмаған "Таиванның танымал кино продюсері" әскери барлау қызметіне қабылданғаннан кейін тыңшылыққа арналған оқудан өтті. Кездесу барысында Чен Чи Ли мен фильм продюсеріне Людің Қытай Халық Республикасының агенті ретінде Қытай Республикасына өзінің сын-пікірлерімен сатқындық жасағаны айтылды. Чен Чи Ли және кино продюсері 1984 жылы 14 қыркүйекте АҚШ-қа келді, бірақ продюсер күтпеген жерден жеке себептермен көп ұзамай кері қайтып кетті, Чен Чи Лиге бамбук одағының басқа екі мүшесін жалдауға қалдырды, олар да жуырда АҚШ-қа келіп, оған кісі өлтіруге көмектесті, Ву Тун және Тунг Куэй сен. У жергілікті полиция оның шайханасынан қару тапқаннан кейін қыркүйек айының басында Тайваньнан кетті. Тунг шілде айында Калифорнияның оңтүстігінде бизнес мүмкіндіктерін зерттеу үшін келген болатын. Бастапқы жоспарда өлтіру үшін жергілікті Солтүстік Калифорния Бамбук одағының мүшелері пайдаланылмақ еді, бірақ Сан-Франциско филиалының басшысы жоспарланғандай қыркүйек айының соңында олармен кездеспеді. Қылмыстың жаңалықтарын оқығаннан кейін Чэнь Чили Лю коммунистік агент екеніне сену үшін алданып қалғанын түсінді және 1984 жылы 18 қазанда өзінің мойындауын жазды. ФБР екінші жазбаны іздеді, бірақ екінші жазбаның бар екендігі еш дәлелденген жоқ. ФБР ресми түрде пікір білдірмегенмен, Чен Чи Лидің достары екінші жазбаның қайда екені туралы, сондай-ақ Чен мен Чан Сяо Ву арасындағы кез келген байланыс туралы сұрақталған деп мәлімдеді. Тайвань үкіметі Людің өліміне кінәлі екенін жоққа шығарып, Ван мен оның қол астындағылары Тайвань үкіметінің агенттері ретінде әрекет етпегенін мәлімдеді. 1985 жылы наурыз айында Лос-Анджелес Таймс газеті 1984 жылы қыркүйекте Тунгтың досы Чан Ан Лодан жаздырманың көшірмесін алғанға дейін. Чен Чи Лидің серіктестері Чен Чи Чи Цзин Куоның екінші ұлы Чан Сяо Вуның жақын досы болған деп мәлімдеді. Чианг Сяо Вуның Тайвань қауіпсіздік желісімен тығыз байланысы бар деп мәлімделген, бірақ Чианг Times-қа берген мәлімдемесінде екі мәлімдемені де жоққа шығарды. 1985 жылдың наурыз айында ФБР бас мердігер Чэнь Чи Лидің қырылуына Қытай Республикасының әскери барлау қызметінің қатысы бар қазан айындағы жазылған таспасын тауып алды, содан кейін олар үкіметке Людің өлтірушілерін сотқа тартуға қысым жасай бастады. ФБР тергеуін АҚШ прокуроры Джозеф Руссониелло растады. Тергеуді ФБР мен Тайвань үкіметі арасында аралас ретінде қызмет ететін Мемлекеттік департамент жүргізді. 1985 жылы сәуірде Чен мен Вуға сот қаралды, Тунға іс-әрекетсіз қаралды. 1985 жылдың сәуірінде Ванның және оның қол астындағылардың әскери трибуналы болды.
Қылмыстық сот
Тайбэйдегі сотқа дейінгі тыңдау кезінде Чэнь Чили Гуоминдунның құпия қызметінің қызметкері Ван Силингтің өлтіруді бұйырғанын, Лю Тайвань мен Қытай үшін тыңдаған қос агент екенін мәлімдеді. 1985 жылдың мамыр айында, сотталғаннан кейін бір ай өткенде, Чен бұл мәлімдемені кері қайтарып, Ванның Лиуді өлтірмеу үшін ғана сабақ беруді бұйырғанын, бұл Ченнің әңгімесін Ванның әскери трибуналдағы куәлігімен келістірді. Өмір бойы бас бостандығынан айыру екі бөлек сот шешімдері бойынша бекітілді. Тайвань заңдарына сәйкес, Чен мен Ву екеуі де он жыл мерзімде бас бостандығынан айыру жазасын өтеп, шартпен босатылуы мүмкін еді. Сол уақытта Ван мен оның қол астындағылары әскери соттың алдында тұрды. Екі отырыс өткізілді; біріншісі кезінде, 1985 жылы 4 сәуірде, Чэнь Чи Ли куәлік етуге шақырылды, онда ол Ванмен Людің өліміне кімнің көбірек жауапты екендігі туралы айтысты. Алайда Уанг он жылдан кейін де шартты түрде босатылуы мүмкін еді. Тунг Куэй сен Филиппинде тұрып жатыр деп айтылған, Ол алғаш рет 1986 жылы Нью-Йоркте федералды сотқа қаралды, онда ол рэкетшіліктен кінәсіз деп танылды, бірақ героинді импорттау және тарату үшін сөз байласты. 1986 жылғы сот процесінде Тунның қорғаушы адвокаттары Тунның патриоттық сезімін пайдаланып, Люді өлтіруге алданғанын дәлелдеді. 1986 жылғы сот процесінде Генри Люді өлтіргендігі туралы куәлік негізінде Тунға 1987 жылдың маусым айында сотқа қатысуға бұйрық берілді, ал іс жүзінде сот 1988 жылдың наурыз айында басталды, онда ол өзінің бұрынғы куәлігіне қарамастан, кісі өлтіру туралы айыптаудың кінәсіздігін мойындады. Тунг сот барысында Чен Чи Ли Люді өлтіру туралы бұйрықты "үлкен шебер" Чианг Сяо Вудан алған деп куәлік етті, бірақ ол тек қырық бес минут ойланып-ақ бірінші дәрежелі кісі өлтіру үшін кінәлі деп танылды. Тунг Бразилиядан экстрадицияланғандықтан, оны өлім жазасына кесуге болмайды. Кейін Тунг өзінің өлтіруі үшін айыпты және жазасын аппеляцияға берді, онда сот өлтіру емес, адам өлтіру туралы үкімді талап етуі керек деп мәлімдеді, өйткені ол патриотизммен әрекет етті. 1990 жылы оның үкімі күшінде қалды.
Азаматтық іс
Люның жесірі Хелен АҚШ-тың аудандық сотына Қытай Республикасына және алты аты аталған заговоршыларға қарсы сотқа шағым түсіріп, оның өлтірілуін ресми қызметте әрекет ететін Тайваньдық шенеуніктер ұйымдастырғанын мәлімдеді. Бұл талап арызды мемлекеттік негіздер бойынша қараудан бас тарту туралы алғашқы ұсыныстан аман қалғанмен, судья Юджин Ф. Линч 1987 жылы Ванның әскери трибуналы негізінде Тайванды талап арыздан алып тастады, ол Ван Тайвань үкіметі атынан әрекет етпеді, оның жоғарғылары да оның әрекеттерін болжап бере алмады деген қорытындыға келді. Тоғызыншы апелляциялық округ соты Линчтің шешімін өзгертіп, (Лиу Қытай Республикасымен) ҚХР үкіметі жауап беру жорағы бойынша жауапты деп шешті; ҚХР үкіметінің АҚШ Жоғарғы Сотына берген certiorari өтінішін кейіннен қабылдамады. Ақыры соттан тыс шешім қабылданды.
Жауын-шашын
Бұл кісі өлтіру Тайваньда үлкен саяси жанжалға айналды, ал американдық шенеуніктер Гоминьданды АҚШ аумағында кісі өлтіруді ұйымдастырғаны үшін сынға алды. 1985 жылдың желтоқсан айында Чың Шыяо Вуның әкесі Чиан Цзин Куо айтқан сөзінде "Егер біреу менің отбасымнан біреу келесі президент сайлауына қатыса ма деп сұраса, менің жауабым: "Бұл мүмкін емес және болмайды. Генри Людің өлтірілуінен бұрын, Чианг Шиао Ву Чианг Чинг Куоның ұлдарының жалғыз баласы ретінде аталды.
Танымал мәдениетте
Бұл қастандық Дэвид Капланның "Аждаһаның оттары" атты кітабының тақырыбы болды. Бұл қастандықтың ойдан шығарылған нұсқасы 2009 жылы "Формозаға сатқындық жасалды" фильмінде бейнеленген.