Кіріспе

1972 жылы түсірілген Роберт Абельдің Elvis on Tour - 1972 жылы Элвис Преслидің сол жылдың басында он бес қаладағы көктемгі гастролі кезінде түсірілген американдық концерт фильмі. Оны Пиер Адидж және Роберт Абель жазды, түсірді және Metro Goldwyn Mayer (MGM) шығарды. Актерлік мансабынан кейін тікелей эфирде өнер көрсету мен гастрольдерге оралғаннан кейін Пресли 1970 жылы MGM-мен бірге "Элвис: Бұл солай" атты деректі фильмде ойнады. Преслидің менеджері, полковник Том Паркер 1972 жылдың басында студиямен тағы бір деректі фильм түсіру туралы келісім жасасты. MGM Абель мен Адиджді жалдады, олар бұған дейін Джо Кокердің 1970 жылғы АҚШ-тағы гастролін құжаттаған болатын. Екіпаж Преслидің төрт шоусын түсірді, олар кейін сұхбаттармен араласты. Мартин Скорсезе көмегімен ол екіге бөлінген экранды қолданды. Фильм 1972 жылы 1 қарашада жарық көрді. Алғашқы қарама-қарсы пікірлермен жарық көргенімен, ол кассалық табысқа қол жеткізді. 1973 жылы "Элвис гастрольінде" 30-шы "Алтын глобус" сыйлығында "Ең үздік деректі фильм" сыйлығын жеңіп алды.

Өмірбаян

Сегіз жылдық үзілістен кейін ол актерлік мансабына назар аударды, Элвис Пресли 1968 жылы өзінің "Элвис" атты теледидарлық арнайы қойылымымен тікелей эфирлерге оралды. Шоудың табыстылығымен оның менеджері, полковник Том Паркер Преслиге 1969 жылы Невада штатының Лас-Вегас қаласындағы Халықаралық қонақ үйде тұруға мүмкіндік берді. Пресли жаңа топ құрды, оның құрамында Джеймс Бертон (гитара), Джон Уилкинсон (ритм-гитара), Джерри Шефф (бас-гитара), Ронни Татт (барабан), Ларри Мухоберак (пиано) және Чарли Ходж (ритм-гитара, фоновокал). The Sweet Inspirations, The Imperials, The Stamps және Кэти Уэстморлендтің қос әншілері топты сүйемелдеді. Сонымен қатар, оны 30 адамнан тұратын Джо Герсио оркестрі сүйемелдеді. Пресли алғаш рет Лас-Вегастан тыс 1970 жылы Хьюстон мал шоуы мен Родеода өнер көрсетті, онда ол 1970 жылдың 27 ақпаны мен 1 наурызы аралығында өнер көрсетті. Паркер кейін 1970 жылы тамызда Лас-Вегастағы Халықаралық қонақ үйде Элвис жазғы фестивалі кезінде түсірілген концерттік фильм үшін Metro Goldwyn Mayer (MGM) компаниясымен келісім жасады. 1970 жылы Пресли он үш жылдық үзілістен кейін АҚШ-та гастрольдік турне бастады. Ол өзінің тур кестесін 1970 жылы 9 қыркүйекте Финикстегі Аризона ардагерлерінің мемориалдық Колизейінде өнер көрсетумен бастады. 1970 жылдың қарашасында Пресли гастрольге шыққан кезде, MGM концерттік фильмді шығарды, қазір ол "Элвис: Бұл солай" деп аталады. That's the Way It Is саундтрегінің шығарылуы Billboard's Pop Albums чартында 21-орынға жетті. Осы арада 1971 жылдың басында "Elvis Country (I'm 10,000 Years Old) " альбомы жарық көрді, ол Pop Albums және Top Country альбомдар чарттарында сәйкесінше 12-ші және 6-шы орында болды. Бұл фильмге саундтрек берілмеген, себебі жақында "As Recorded at Madison Square Garden" (1972) және "Aloha from Hawaii via Satellite" альбомы жарық көрді. Әр түрлі релиздер, соның ішінде екі қорап (бірін RCA / Legacy, екіншісін RCA-ның Элвис Пресли коллекционерлерінің лейблі Follow That Dream Records немесе FTD) фильмнің 50 жылдығын атап өту үшін, ақыр соңында 2022, 2023 және 2024 жылдары болды.

Өндіріс

1972 жылдың басында Паркер мен MGM Лас-Вегаста түсірілетін жаңа деректі фильм туралы келіссөздер бастады. Бастапқыда Standing Room Only деп аталатын жобаның саундтрек альбомымен бірге шығарылуы жоспарланған. 1971 жылы ақпанда әнші мен менеджері арасында жасалған жаңа келісімшарттың шарттарына сәйкес, Пресли өзінің пайда болуынан түскен табыстың үштен екісін алды, ал Паркер үштен бірін алды. Фильмнің тұжырымдамасы Преслиді АҚШ-тың барлық ареналарында турнеде көрсеткендей етіп өзгертілді. Ол өзінің көктемгі гастролі кезінде он бес қалада өнер көрсетті. Турне үшін концерт ұйымдастырушылары Преслиге әдеттегідей 1 миллион доллар төледі (1972 жылы 1,0 долларға тең, бұл соңғы жылдары шамамен 1 миллионға тең). Ол кездегі MGM вице-президенті Джек Хейли-күллі Роберт Абель мен Пьер Адиджге жақындады. Абель мен Адидж бұған дейін Джо Кокердің 1970 жылы АҚШ-тағы гастроліне байланысты "Mad Dogs & Englishmen" атты деректі фильмде жұмыс істеген болатын. Кокермен болған оқиғадан кейін Абель өзінің қызығушылығын білдірді, бірақ Адидж оны Лас-Вегасқа барып, Преслидің концертіне қатысуға көндірді. Шоудан кейін екеуі сахна артында әншімен кездесті. Пресли фильмді түсірушілерді жобаны қолға алуға көндірді. Директорлар Преслиге "Элвис: Бұл солай" дегенді ұнатпайтынын айтты, өйткені олар оның камералар үшін әрекет еткенін сезінді. Олар Преслиге тек табиғи әрекет жасаса ғана жобада жұмыс істейтіндерін ескертті; Пресли келісті. Адидж пен Паркер экскурсия орындарына барып, Абель жабдық пен экипажға дайындық жасады. Режиссерлер кішкентай, көзге түспейтін камераларды қолдануды жоспарлады. Олар кейінірек кадрларды 70 мм фильмдегідей кескінді арттыру үшін өңдейді. Пьер мен Абель Преслимен кездескенде, оның тым асқақ және сарқылғанын сезінді. Олар жарықпен жұмыс істеп, Преслидің көзін жасырды. Командада 11 минут фильм түсіретін 11 Eclair камерасы болды. Бір-бірімен байланысты жоғалтпау үшін камералар барлық көздерден бейне мен дыбысты жинап алатын магнитофонға қосылды. 1972 жылдың наурыз айында Пресли 30 наурыздағы репетиция үшін Лос-Анджелеске барды. RCA Records-тің Голливуд студиясындағы сеанстарда Пресли гастрольге дайындаған нөмірлерін орындады және музыканттармен бірге ізгі хабар сеанстарын орындады. 1972 жылы 5 сәуірде Нью-Йорк штатының Буффало қаласында Преслидің гастролі басталғанда, Абель қатысқан. Ол концертті қарапайым камерамен түсіріп, кейін Преслидің өнерін зерттеді. Associated Press хабарлағандай, бұл шоу Буффало Мемориалдық аудиториясының концерттердегі қатысу рекордын 17 360 адаммен бұзды. Клуб деректі фильмді Преслидің Вирджиния штатындағы Хэмптон-Роудста болған кездесуінен бастады. "Дейли Пресс" газетінің хабарлауынша, 9 сәуірде Хэмптон Колизейінде өткен шоуда 22 000 адам жиналды. Шоу басталар алдында 64-ші автокөлік жолында көлік кептелісі болды. Газетте айтылғандай, аудитория Преслиді "құлақты шауып, айқайлап" қарсы алды. Ол әншінің "бұрынғыдан сәл толырақ" болғанын, бірақ оның орындауындағы "электрлік" "бұрынғыдай магнитті" екенін атап өтті. Екіпаж келесі күні Ричмонд қаласында Преслидің өнерін түсірді. Ричмонд шоусынан кейін Абель фильмді қайта қарау және деректі фильмнің құрылымын әзірлеу үшін Калифорнияға оралды. Ол командаға Грейнсбородағы Преслидің қойылымына қосылды, Солтүстік Каролинада, және Паркерге жергілікті театрда болған кадрларды көрсетті. Преслидің менеджері оң жауап берді. Айдидж командасы Преслиді Джексонвиллдің Флорида штатында сахна артында түсірді, онда олар деректі фильмнің соңғы көрінісін түсірді. Екіпаж Сан-Антониодағы (Техас штаты) Преслидің концертіне төртінші концертті жазды. Сан-Антонио Экспресстің бағалауы бойынша, концертке 10 500 адам қатысты, ал сыншы Билл Грэм Пресли сахнаға шыққанда, көрермендердің "құлағын саңыраулатқан" екенін атап өтті. Бұл шығармада Преслидің "дыбысы өзгермегенін" және "біздің ойын-сауық карьерасында бұрынғыдан да жақсы болғанын" айтты. Рецензент бұл жерде 1950-ші жылдарға қарағанда көп ер адамдар бар екенін және аудиторияның "жетіліп" кеткенін айтты. Грэм жас жанкүйерлер "көрініп отырды және таңғалдырады", және "сахнаға шатасып бармағанымен", Пресли "жоғарыға көтерілген көлікке шашылып кетті". Екі апталық түсірілім аяқталған соң, түсірушілер фотосуретті аяқтады. Команда Copley News Service-ке 60 сағаттық бейнежазба түсіргенін айтты. Преслидің досы Джерри Шиллинг арқылы режиссерлер әншіні "Эд Салливан шоуында" оның алғашқы өнерін бейнелеуге көндірді. Англиядағы бір фан-клуб қосымша ертерек...

Шығару және қабылдау

Elvis on Tour 1972 жылы 1 қарашада жарық көрді. Паркер NBC-мен Преслидің алдағы теледидар арнасы үшін келіссөздерді аяқтаған кезде Гавайиден спутник арқылы Алоха, MGM атқарушы Джеймс Т. Обри екі релиздің бір-біріне тосқауыл қоюын болдырмау үшін 18 қарашаға жоспарланған хабарландыруды кейінге қалдыруға шақырды. "Элвис гастрольдерінде" Variety ұлттық кассалық шолуларында 13-орынды иеленді. Фильм түсірілгеннен кейін көп ұзамай өндіріс шығындарын өтеді, өйткені ол 101 қаладағы 187 кинотеатрда көрсетіліп, үш күнде 494 270 доллар жинады. 1973 жылдың қаңтар айында Жапонияда деректі фильмнің ашылуы 52 830 көрерменді тартты, олар жергілікті кассаға 131 311 доллар салды. 1973 жылы 28 қаңтарда "Элвис на турне" "Walls of Fire" фильмімен 30-шы "Алтын глобус" сыйлығында үздік деректі фильм номинациясында теңесті. Ол Преслидің басты рөлді ойнаған жалғыз фильм болып, марапатталды.

Ішкі қабылдау

Лос-Анджелес Таймс деректі фильмді "басқаша қарапайым" деп санады, ал шығарма оны Элвис: Бұл осылай. Олар турдың атмосферасын Преслидің Лас-Вегастағы қойылымдарына қарағанда артық көрді, өйткені сыншы Преслидің "емізделген, тыныш" көрінгенін атап өтті. Мақала Преслиді "америкалық институт" деп сипаттап, фильмді "өте қызықты" деп аяқтады. The New York Times басылымының Винсент Канби деген пікірінше, Преслидің шоулары "жақсы", ал оның орыннан орынға көшкенін көрсететін көріністер қызықты емес. Канби фильм "сенімділіксіз қалды" деп атап өтті, өйткені ол деректі фильмде Пресли өзінің жеке тұлғасын көрсетудің орнына ол ойнаған Хэл Уоллис фильмдерінде пайда болғандай бейнеленгенін айтты. Сыншы "әдемі" Элвис жоқ" деп есептеді, ол рецензияны деректі фильм "оны қасиетті етті" деп аяқтады. Бұл арада Rolling Stone басылымы үшін бұл "бірінші Элвис Пресли" фильмі болды, өйткені басылым оны оның бұрынғы релиздерінің мазмұнымен салыстырды. "Бостон глобусы" "Элвис турнеде" "төрт рок деректі фильмдер кешіктірілді" деп ойлады. Рецензент Преслидің жанды қойылымдарын жақсы көреді, бірақ келесі шоуға ерген көріністер қайталанатынын және Пресли "боттарға табынушылар легиондарына" ойнағанын сезінді. Госпель репетициялары саяхаттық көріністермен салыстырғанда мақталды. Сонымен қатар, "Эд Салливан шоуының" бейнелері де қош келінді. Рецензент Паркердің деректі фильмдегі дискретті көрінісін атап өтті және ол кинематографияны мақтады. The San Francisco Examiner газетінде фильм "Элвис: That's The Way It Is" фильмін "жақсы жасалған" және "көпшілікке тартымды және қызықты" деп атады. Рецензент фильмде Пресли концерттерде қозғалған кездегі артық көріністер ұсынылды деп ойлады, ал костюмдерді ауыстыруы және "көзіндегі шаршау белгілері" концерттерді ерекшелендірді. Мақала Преслидің "өте керемет" екенін, ал Адидж пен Абельдің "тазалықпен" бөлінген экран мен жылдамдық техникасын қолданғаны мақталды. Саундтрек "жалпысынан өте жақсы" деп танылды. Атланта Конституциясы өзінің шолуын "Элвис гастролі" деп бастады. Сыншы Хауэлл Рейнс Адидж пен Абель Преслидің "өнерпаз ретінде тартымдылығын" көрсете алмағанын атап өтті. Рейнс фильм Преслидің "ойын-сауық тарихындағы беделін" көрсетпегенін және концерттердің кадрларында Преслидің хореографиясы жоқ деп ойлағандықтан, соңғы нәтижеге наразылық білдірді. The Courier Journal үшін сыншы Билли Рид Преслидің бұрынғы фильмдеріне наразылық білдірді, ал "Elvis On Tour" Преслиді "әрине, тек ол ғана ойнай алатын рөлге" орналастырды. Елвис - ол өзі". Рид деректі фильмді "құнды" деп санады, оның "жақсы жақын, екі экранды фотосуреттері" бар екенін атап өтті. Сент-Луис Пост Диспетч газетінде Преслидің жанкүйерлері фильмді тамашалайтынын, ал басқалары "біршама уақыт бойы әдемі қойылымнан ләззат алатынын", бірақ содан кейін "қайталанатын бейнелер" оларды қорқытатынын және турне аяқталады деп үміттенетінін айтты. Рецензент Земкенің фильмді монтаждау жұмысын мақтады, бірақ ол екіге бөлінген экранды пайдалану "өте көп болады" деп ойлады. Газет Преслидің сахнадан тыс "жылу мен рақым" танытқандығын және сахнадағы қойылымдары "өте жақсы" екенін атап өтті. Бұл шығарма Преслиді шоулар мен Грейслендте түсірілген сегмент арасында көрсеткен көріністерді сынға алды.

Халықаралық сын-пикірлер

Канадада "The Gazette" газетінде "Элвис оон тур" деген мақтау сөз айтылып, Преслидің "қуаттылығы мен даңқы" көрсетілді. Рецензент Дэйн Ланкен кинотеатрдың камералық жұмысы "ашығыс" болғанымен, Преслидің орындауы "болып шығады" деп ойлады. Ланкен Преслидің табысын оның дауысына байланысты деп есептеді. Рецензия музыканттар мен қосалқы әншілерді мақтады, бірақ деректі фильмде Преслидің жеке деректері мен менеджері туралы айтылмаған. Сол арада "Виндзор Стар" Паркерді "баяғы қарт қарт карнавалдық қарғып" деп санады, ол "басқа бір жылдамдықты тартты". Газет оны жарнама деп есептеді және сыншы бұл фильмді Элвис: Бұл осылай. Ол екі фильмді де Преслиді сахнадан тыс көрмеген, оның орнына оның шоуына назар аударған "псевдодокументальді фильмдер" деп атады. Рецензент Преслидің Евангелиелік әндерін орындауын құптайды, бірақ әншінің үлкен серігі мен киім таңдауына наразылық білдіреді. Ол Пресли мен Паркердің таланты фильмде "соңғы экстравагант ретінде көрінуі мүмкін" деген қорытындыға келді. "The StarPhoenix" үшін бұл "көрнекі көңіл көтеру" болды, оны теледидардағы арнайы бағдарламамен салыстырды. Бұл рецензияда қосалқы әншілер мен Преслидің жұмысы мақталды, өйткені ол "жиілік әндеріне сенімді түрде жабысады". Ричмонд Ревью "Элвис Он Тур" журналын Преслидің "Түнтүстік Америка аудиториясының алдындағы бет-әлпетін" "қалыптастыратын тағы бір жылдам көлік" деп бағалады. Фильмді қарау екіге бөлінген экранның қолданылуын "қатыстыратын әуесқойлық" деп теріс қабылдады және фильмнің мақсатты көрермендері Пресли фанаттары екенін анықтады. Англияда The Guardian "бөлінген экранның жақсы қолданылуы" бар деп қорытындылады, "ұшқырларға арналған көптеген нөмірлер" болды, бірақ Преслидің "мистикасы әлі зерттелмеген" деп айтты. "The Evening Standard" газетінде бұл "концерт сахналарының өкінішті кезеңі" деп аталды. Қаланы және орындарды салыстырғаннан кейін, фильмді түсірушілер "барлығын бір жерде түсіруі мүмкін еді" деген қорытындыға келді. Ол Преслидің кинодағы сүйісулер монтажына қолдау білдірді, бірақ деректі фильмді "PR-ге арналған" деп қабылдамады. The Observer журналында сыншы Джордж Мелли Преслиді "рок-н-роллдың алғашқы күндерінің аман қалған адамы" және "сұмсақ көпшіліктің суперстуды" деп атады. Оның айтуынша, әншіге деген күйшілердің реакциясы "бұл әзіл екенін білуге" мүмкіндік берді. Мақаланың қорытындысында "Бэтмен костюмдері" "қарайды". Австралияда "Сидней Морнинг Геральд" газеті деректі фильмді "қалай да күмәнді" деп қабылдады. Рецензент концерт пен сахна артындағы кадрлар әншінің жеке өмірін ашпағандығын "еншіткіш" деп мәлімдеді. Олар Пресли "бұрынғыдай жақсы әндегенін" және екіге бөлінген экранның "жақсы пайдаланылғанын" айтты. Осы арада The Age журналы екіге бөлінген экрандарды көп қолданғанын және Преслидің "бір-бірінен ажыратылмас поп-шоулар арқылы" өнер көрсеткенін атап өтті. Фильмнің қорытындысында "өйтпегендерге қайталана бастайды".

Мұра

"Elvis On Tour" тұңғыш рет NBC телеарнасында 1976 жылы 15 қаңтарда көрсетілді. Фильмнен алынған кадрлар 1981 жылғы "Бұл - Элвис" деректі фильмінде қолданылды. MGM 1982 жылы VHS-де Elvis On Tour-ді шығарды. 1997 жылы VHS жаңа нұсқасы шығарылды. Жаңа басылымда екіге бөлінген экранды алып тастағаны үшін жағымсыз сын айтылды. 2003 жылы Сан-Антониода жазылған шоу Elvis: Close Up жинағымен бірге жарық көрді. 2004 жылы Elvis on Tour The Rehearsals альбомы Преслидің Follow That Dream лейблімен шығарылды. 2010 жылы Turner Entertainment фильмді DVD, Blu ray және цифрлық видео түрінде шығарды. Преслидің 75 жасқа толуына орай фильм 2010 жылдың тамызында Мемфисте, Теннесси штатында, сондай-ақ АҚШ-тың 460 кинотеатрында Елвис апталығында көрсетілді. "Арман" киносы 587 818 доллар жинады. Жаңа нұсқа авторлық құқық мәселелеріне байланысты "Донт Би Круэл" әнін пайдалану арқылы "Джонни Б. Гуд" әнін алмастырды. The Wall Street Journal газетінде бұл "Преслидің бай ізгі хабар жағына, оның жарқын орындаушылық күші мен танымалдылығына, тіпті сахна қорқынышымен күресуіне" шектеусіз және ашық түрде қарайды деп есептеді.