Кіріспе

Буададағы тұщы сулы көл, Науру Буада лагунасы - Науру арал мемлекетіндегі Буада округінің теңізге тұйық, сәл тұщы, тұщы сулы көлі. Лагуна эндорхейк көл ретінде жіктеледі, яғни мұхиттар немесе өзендер сияқты басқа су тобына ағып кетпейді. Буада лагунасы - Ауданы 400 км2 болатын жазық аралдан тұратын Океаниядағы шағын тәуелсіз республика Наурудағы ең үлкен және жалғыз шынайы көл. Көл Науруның Буада ауданында орналасқан, сол себептен де оның аты осыдан алынған. Бұл көлдің өзі лагуна емес, өйткені көл теңізге қосылмайды, бірақ оның суы сәл тұщы. Бұл карсттық ыдыс, овалды пішінде, солтүстік-оңтүстік осьте ұзындығы шамамен 280 м, ені шамамен 140 м, теңіз жағалауынан 1300 м қашықтықта орналасқан Буада лагунасы, орташа тереңдігі бір немесе екі метр, ең терең жерінде бес метрге дейін жетеді, төменгі су деңгейі теңіз деңгейінен бес метрге дейін төмендей алады. Көлдің жағалауындағы өсімдіктер, негізінен, 20-ғасырда фосфат кенін игеру басталғанға дейін аралдың 90 пайызын алып жатқан тропикалық орманның реликтін білдіреді. Жасыл желектер негізінен мыналардан тұрады: Кассита filiformis немесе Psilotum nudum сияқты паразиттік өсімдіктер бар. Сонымен қатар, иланг иланг, Cassia grandis, Crotalaria spectabilis, Samanea saman, теңіз жаңғағы және әшекейлеу үшін Ageratum conyzoides және Synedrella nodiflora сияқты кейбір Asteraceae өсіріледі. Осылайша, семіздіктің үш түрі, Culex quinquefasciatus, Culex sitiens және Aedes aegypti, қарашадан ақпанға дейінгі муссондық маусымда тұрмыстық жаңбыр сулары цистерналары, пайдаланылған шиналар, құдықтар сияқты тұрақтанған тұщы су кеңістіктерінде және, әрине, Буада лагунасында, бірақ теңіз жағалауына қарағанда сәл ғана ауыр.

Құстар

Құстар, әсіресе теңіз құстары, Науруда көп көрінетін жануарлар болып табылады. Кейбір жылдары Науру тұрғындары балық шаруашылығын дәстүрлі түрде аралдың жағалауындағы сулардан сүт балықтарын аулау арқылы (кейбір анықтамаларға сәйкес, шынайы лагуна, тек жағалаудағы коралл рифтерінің артында) және оларды Буада лагунасына және Анабардағы басқа су айдынына жіберді. Өкінішке орай, тилапиялар өте көп көбейіп, лагунада өсірілетін сүт балықтарына үлкен бәсекелестікке ұшырады, бұл лагунаның Escherichia coli инфекциясына әкеледі. Экологиялық ақаулардың осы қауіптеріне қарамастан, Буада лагунасы халықаралық маңызы бар ылғалды жерлер туралы Рамсар конвенциясының талаптарына сай келетінін білдірсе де, ешқандай қорғау шаралары қолданылмайды.