Кіріспе

Веллингтон темір жол станциясы, Веллингтон орталық станциясы немесе жай ғана Веллингтон станциясы - Веллингтонға қызмет көрсететін негізгі темір жол станциясы, Жаңа Зеландия, және Солтүстік аралдың негізгі магистралі, Вайрарапа желісі мен Джонсонвилл желісінің оңтүстік аялдамасы. Станция 1937 жылы маусымда ашылды, ол Веллингтонның бұрынғы екі терминалын, Ламбтон мен Торндонды алмастырды. Ғимарат бастапқыда Жаңа Зеландия теміржол департаментінің немесе NZR бас кеңсесі болды. Бүгінде ғимараттың шығыс қанатында Веллингтондағы KiwiRail кеңсесі орналасқан. Веллингтонның Виктория университеті батыс қанатты алып жатыр. Жылдар бойы теміржол вокзалына бірқатар өзгерістер енгізілді. Станция 1986 жылы 25 қыркүйекте І санаттағы тарихи орын ретінде тіркелген. 12 вагондарға арналған платформалар теміржол теміржолдарымен ұсталған верандалар астында бетоннан жасалған. 9-шы платформа Жаңа Зеландия темір жолдарының жол қызметімен қамтамасыз етілген кейбір қызметтердің аялдамасы үшін рельстерсіз жол болып жобаланған. Ауланың алдындағы аулада көгалдар мен тас төселген жолдар, кірпішпен қапталған, балық сүйегі үлгісінде орналасқан саябақ пайда болды.

Құрылыс

Құрылыс тендері 1933 жылдың 25 қыркүйегінде аяқталды, жергілікті өндірушілерді жергілікті өндіріс материалдарын ұсынуға шақыру үшін екі аптаға ұзартылды. Он екі тендер қабылданды, ең төменгісі Флетчер ғимараты 339 000 фунт стерлинг. Келесі ең төменгі баға - Оукленд темір жол вокзалының маңызды бөлігін салған Дж.Т. Джулиан мен ұлының 350 000 фунты. Флетчерс жаңа Зеландияда сол уақытқа дейін ең үлкен бір құрылыс келісімшарты деп саналатын, оған 3000 фунт стерлингтің орындалу бондысы қолданылды. Флетчерс өзінің алғашқы ірі жобасына 26 жасар Джо Крейгті басқарушы етіп тағайындады. Оның алдыңғы тәжірибесі Шато Тонгариро, Масси колледжі және Гастингстегі жер сілкінісін қалпына келтіру жұмыстарында болды. Оның тәжірибелі шеберлер тобымен және сәулетшімен тығыз жұмыс қарым-қатынасымен қамтамасыз етілген басқарушылық қабілеті, Флетчерс үшін өте тиімді болған жобаның құрылысын өте жақсы жүзеге асыруды қамтамасыз етті. 1934 жылы қаңтарда 12 адам жұмыс істеді, ал 1936 жылы 161 адам жұмыс істеді. Флетчерс құрылыс болаттарының құнын жергілікті болат саудагерлерінен сатып алудың орнына тікелей импорттау арқылы 85 000 фунт стерлингке дейін төмендетті және оны Wm Cable Ltd компаниясы өз алаңында жасатты. Жетістіктер тез болды, 1934 жылы 17 желтоқсанда Глостер герцогы негізін қалау кезінде 1500 үйінділер жүргізілді, бұл оқиғаға шамамен 5000 адам куә болды. Келісімшарт электрлік қосалқы станцияның (1936 жылы басталған) құрылысын 2022 фунт стерлингке және теміржол ауласының Торндон-Кей жағында локомотивтерді жөндеу шеберханасын (1936 жылы басталған) салуды қамтиды. Бұл 37 406 фунт стерлингке шықты және әлі де қолданыста. 1938 жылдың тамызында қызметкерлердің санының өсуіне жағдай жасау үшін, оның құнын азайту үшін бастапқы жобадан алынып тасталған Федерстон көшесі қанатының құрылысын салу жұмыстары басталды. Бұл 59 662 фунт стерлинг құнын құрайтын жеке жоба ретінде жүзеге асырылды. 1937 жылы Шығыс қанаттың солтүстігінде Уотерлоо кеуіне қараған, мансард шатыры бар екі қабатты кірпіш ғимарат салынған. Оның құны 15 000 фунт стерлинг. Гараж жертөледе, ал қоғамдық зал жертөле мен бүкіл бірінші қабатты алып тұрды. Гаражда теміржол департаментінің бас директорының шофері үшін бөлмелер де бар.

Ашылу

Станцияны 1937 жылы 19 маусымда Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Виконт Галвей ашты. Лэмбтон 1937 жылы 19 маусымда, Торндон 1937 жылы 8 маусымда жабылды.

NZR бас кеңсесі

Темір жолдың бас кеңсесі 1903 жылы 75-ші Федерстон көшесіндегі сәнді үш қабатты кірпіш ғимаратқа біріктірілген болатын. Негізгі тас 1901 жылы 21 маусымда Корнуолл герцогы (кейіннен король Георг V) қалады. Веллингтонның жер сілкінісіне қарсы нығайтылған алғашқы ғимараттарының бірі, стилі классикалық барокко және Якобин стилі; оюлы корниклер мен балюстрадалармен ақ Оамару тасымен әшекейленген және Марсиет плиткаларымен төселген. 1937 жылы ол Қорғаныс департаментінің штаб-пәтері болды, бірақ сәндік ерекшеліктері, биік шатыр және жарықтандыру мұнаралары алынып тасталды және 1982 жылы бұзылды. 1982 жылы Жаңа Зеландия теміржол корпорациясы теміржол бөлімін алмастырды. Ұйымды басқаруға коммерциялық көзқарас қолдану Веллингтон темір жол вокзалында жұмыс істейтін қызметкерлердің санын азайтуға әкелді. 1980 жылдары теміржол қызметкерлерінің санының азаюына байланысты ғимараттың үлкен бөліктері аз пайдаланылды. 1991 жылы Жаңа Зеландия темір жол корпорациясының ірі қайта құруы нәтижесінде жер мен ғимараттардың меншік құқығы Темір жол корпорациясында сақталды, ал New Zealand Rail Limited деп аталатын жаңа ұйым темір жол операцияларын, соның ішінде жүк тасу, жолаушылар мен алыс қашықтықтарға жолаушылар қызметін және аралық паром қызметін өз мойнына алды. Екі ұйым да ғимаратта кеңселерін сақтады. 1993 жылы New Zealand Rail Limited жеке бизнес консорциумына сатылды, ол 1995 жылы Tranz Rail Holdings Limited болды. 2000 жылы Tranz Rail өзінің бас кеңсесін Оклендке көшірді, бірақ темір жол желісін басқару үшін орын қалдырды. 2004 жылы Tranz Rail сатылып, Toll NZ Ltd деп қайта аталды, содан кейін жол және инфрақұрылымды Теміржол корпорациясына қайта сатып жіберді. Жаңа әлем темір жолы метро супермаркеті 2006 жылдан 2024 жылдың наурызына дейін жертөле қабаттарының бір бөлігін алып тұрды. 1988 жылы теміржолдың кітап дүкені мен асханасы жабылып, кейіннен шаштараз дүкені мен ерлер дәретханасы Trax Bar and Cafe болып өзгертілді, ал әйелдер күту бөлмелері дәретхана блоктарына айналдырылды. Алғашқы асхана мен ас үй кеңсеге айналдырылды. Осы уақытта 2-ден 7-ге дейінгі тұғырлар күтіп тұрған жолаушыларға көбірек орын беру үшін конвейердің соңында қысқартылды. Жолдың соңында қашықтан жүретін пойыздарды тоқтату үшін үлкен бетон қораптар орнатылды. 2010 жылы бұрынғы қоғамдық зал 660 шаршы метрлік бутик кеңсе алаңына айналдырылды.

Веллингтон облыстық стадионы

WestpacTrust стадионын құру аясында (1999 жылдың қараша айында аяқталды) станцияның солтүстігіндегі артық теміржол жерінде 3/4, 5/6 және 7/8 платформалардан пандустар арқылы Thorndon Quay-ден стадионға дейін көтерілген жаяу жүргінші орнатылды. Бұл жұмысты жеңілдету үшін 7/8 және 9 платформалардың шатырлары 3/4 және 5/6 платформалармен бірдей ұзындыққа қысқартылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс құрметіне арналған

Станцияға кіре беріс бөлмесіне Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Жаңа Зеландия теміржол департаментінің 450 мүшесінің есімі қойылған. (Аукленд соғыс мемориалдық мұражайының Cenotaph деректер базасында олардың жазбаларына сілтемесі бар аттарының көшірмесі.) 1914 жылы 14000 жұмысшыдан 5000-ға жуық тұрақты қызметкер соғысқа қатысқан, сонымен қатар көптеген кездейсоқ жұмысшылар да қызмет етті. Ойынды 1922 жылы 30 сәуірде Федерстон көшесіндегі теміржол департаментінің бас кеңсесінде премьер-министр Уильям Мэйси ашты. Ол бастапқыда 446 есімді, оның ішінде екеуі әліпбилік реттен тыс, соңғысы, болжам бойынша, кейіннен қосылған. Кейіннен төрт есім қосылды, соның ішінде соғыстан кейін қайтыс болған үш ер адам. 1937 жылы вокзал ашылғанда, ескерткіш жол бойындағы қазіргі орнына көшірілді.

Мұра тізімі

Станция 1986 жылы 25 қыркүйекте І санаттағы тарихи орын ретінде тіркелген. Жаңа Зеландияның темір жол мұрасы қоры станцияны "А санаты" мұралық ғимарат ретінде жіктеді.

Фильм түсіру орны

Веллингтон темір жол станциясы 1981 жылы түсірілген Goodbye Pork Pie фильмінде көрнекті орын алды. Бұл фильмде басты кейіпкерлер полиция қызметкерлерін қуып жүргеннен қашу үшін станцияның залы арқылы Mini машинасын айдап жүр. Станция 2009 жылы Ұлыбританияда TheTrainLine теміржол билеттерін сату компаниясының теледидар жарнамасында пайдаланылды, онда көптеген қойлар осы құрылғыларды пайдаланады. 2014 жылдың мамыр айында станция фойесін танымал аспазшы Найджела Лоусон жергілікті шоколад өндіруші компания Уиттакердің жарнамасын түсіру үшін қолданды.

Әуе кеңістігін дамыту

1972 жылы NZR станцияның платформалары үстіндегі әуе кеңістігін дамытуды ұсынды. Ұсынылған жобаға қазіргі станциядан солтүстікке қарай платформалар мен маршаллдық аулалардың бір бөлігіне салынған төрт ғимарат кірді. Бұл жобаға 200 орындық қонақ үй, мейрамхана, автокөлік тұрағы, сауда орындары және айналмалы мейрамхана кіреді. 2017 жылы Веллингтон темір жол вокзалын және стадионның ғимаратын қайта дамытудың 1 миллиард долларға арналған жоспарлары ашылды, ол "Купе жобасы" деп аталды және мұнара, сауда орындары, пәтерлер және 12 000 орындық жабық стадионды қамтиды.

Ұсынылған сату

2018 жылдың тамызында ғимаратты сатуды ұсынған KiwiRail компаниясын мемлекеттік кәсіпорындар министрі Уинстон Петерс "ерте" деп тоқтатты. Ғимаратты жер сілкінісіне қарсы күшейту қажет болды (құны 62 миллион доллар), ал 80 миллион доллар болатын сату бағасы KiwiRail бюджетіне енгізілген болатын. Порт-Николсон блогының қоныстану тресі 2016 жылы ғимаратты сатып алмауды шешті.

Веллингтон теміржол вокзалы

Веллингтон теміржол вокзалында рельстер мен ғимараттар және ЭМУ-ға қызмет көрсету үшін бірнеше блок қоймасы (MUD) бар. Ауадағы стадионның астындағы темір жол желісі контейнер терминалына және порттың кемежайларындағы басқа жүк тасымалы объектілеріне, Аотеа кейдегі деңгейлі өткелге дейін барады. "А-бокс" деп аталатын Веллингтонның негізгі сигналдық қорабы стадионның жоғарғы жағажайдың жанында, станция платформалары мен станцияға кіретін негізгі желілер туралы командалық көрініс бар. 2021/2022 жылдары қосымша кроссоверлер мен станцияларға қосылу қосымша сыйымдылық пен төзімділікті қамтамасыз етеді ($ 4,5 миллион), ал сигналдың блокталуы компьютерлік жүйемен ауыстырылуы мүмкін ($ 8 миллион). Пойыз қоймаларына жылдам платформаны тазарту үшін екінші жетекші жол беріледі (2020; 5,9 миллион доллар). 2019 жылдың 3 шілдесінде Интерайленд терминалы маңында жүктер вагоны жолдан шығып, Веллингтоннан шығатын аула арқылы екі жолды да зақымдаған кезде, Хатт аңғары мен Капитати желілеріне жолаушылар қызметі екі күн бойы қатты бұзылды. Жабық Кайваравара темір жол вокзалы Веллингтонның төтенше жағдай терминалы ретінде дамытылмақ.

Қызметтер

Станция күн сайынғы жолаушылар санының көптігін өте аз өзгерістердің қажет екендігімен қамтамасыз етеді. Бірінші жылы 7 600 жолаушы 140 пойызбен күн сайын 15 200 сапар жасады. 1960 жылдары күн сайын 42 000-нан астам адам станцияны пайдаланған деп есептелді. Бүгінгі таңда 390 пойызбен, ұзақ қашықтыққа жүретін пойыздарды есептемегенде, 29000 жолаушы 44000 сапар жасайды. 2019 жылдан бастап Веллингтон метросының жаңартуының бір бөлігі ретінде станцияларға жақындау жақсарды, ал ағаш мачталардың орнына болат мачталар салынатындықтан, сүйреу үстіне 80 мачта үшін жаңа іргетастар салынды.

Автобус

Автобус терминалы, бұрын Лэмбтон алмасу пункті, Веллингтонның көптеген автобус маршруттарымен қызмет көрсетеді және станциямен Федерстон көшесінің астындағы метромен байланысты. Оған келесі автобус маршруттары қызмет көрсетеді: 1, 3, 7, 12e, 14, 17, 20, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 29, 30x, 31x, 32x, 35, 36, 39, 52, 56, 57, 58, 60e, 83 және 84 9-шы тұғырыққа қарама-қарсы шағын жолға пойыз алмастыру автобустары, Interislander шатл автобустары, InterCity және Newmans ұзақ қашықтық автобустары қызмет көрсетеді.