Кіріспе
Кітап туралы сөз (немесе booktalk) - біреуді кітап оқуға көндіру мақсатымен айтылатын сөз. Кітап талқылаулары әдетте сыныпта оқушылар үшін өткізіледі, бірақ мектептен тыс жерлерде де әртүрлі жас топтарымен өткізілуі мүмкін. Бұл кітапқа шолу, кітапқа есеп немесе кітапқа талдау жасау емес. Кітап сөйлеуші аудиторияға шешімді немесе қорытындыны ұсынбай, жағдайды, кейіпкерлерді және / немесе негізгі қақтығысты біршама көрсетеді. Кітапша сөздерді тыңдаушылар кітаптың мазмұнына қызығушылық танытып, оны оқығысы келетінін көрсетуге тырысады. Ұзақ кітап талқылауы әдетте 5-7 минутқа созылады, ал қысқа кітап талқылауы 180 секундтан 4 минутқа дейін созылады.
Өмірбаян
Кэрол Литтлжонның (Осы кітапты айт! Кітап оқуды насихаттау үшін кітаптар туралы әңгімелер (II том) "кітаптар туралы әңгімелерді ойлап тапқан ешкім жоқ". Мұғалімдер мен кітапханашылар оқу мен сауаттылықты насихаттаған кезден бастап, кітап әңгімелері пайда болды. Кітап сөйлеудің нақты өнер түрін атаған ең көне көздердің бірі - Амелия Х. Мунсонның "Артық алаң" (1950) және "Жақсы бақ және аңдар үйірімі" деген еңбегінде Маргарет Эдвардс Балтимор мектептеріне түсу қиын болған 1930-жылдары кітап сөйлеуді талқылайды. "Кітапша әңгіме" термині 1985 жылы балалар авторы және әдебиет мұғалімі Эйдан Чемберс өзінің "Кітапша әңгіме: әдебиет пен балалар туралы кездейсоқ жазу" кітабында шығарған. 1950 жылдары кітаптар туралы әңгімелер бастапқыда жастарды оқуға ынталандыру үшін жасалды, өйткені олар оқуға еркіндікке ие болды, бірақ оқымауға шешім қабылдады. Жасөспірімдер әртүрлі себептермен оқымайды, соның ішінде (бірақ олармен шектелмейді): оқу салқын емес, қажетсіз және қызық емес деген түсінік. Кітаптар кино, теледидар, Интернет және басқа да ақпарат құралдарымен бәсекелесуге мәжбүр. 1980 жылдары ересектерге арналған кітаптар туралы әңгімелер де болды. Мысалы, қарттар үйінде кітап талқылау және кітапханаларда ересектер кітаптарын талқылау. Ересектерге арналған кітаптар әңгімелері кітап оқуды ынталандыруға емес, жаңа атауларды ұсынуға бағытталған. 1990 жылдары балаларды кішкентай кезден оқуға ынталандыру үшін балаларға арналған кітап әңгімелері де құрылды. Алайда, балалар үшін кітаптар талқылауында көбінесе сурет кітаптарын қолдану арқылы балаларды оқып үйретуге көп көңіл бөлінді.
Мақсаты
Кітаптар туралы әңгіме тыңдаушылардың жақсы оқу, жазу және сөйлеу дағдыларын дамыту үшін, оларды оқу арқылы өз бетінше білім алуға ынталандыру болып табылады. Booktalkers сонымен қатар кітап талқылаудан кейін талқылау тақырыптарын, журналдарға, мақалаларға, өлеңдерге немесе басқа шығармашылық жазуларға, панельдік талқылауларға немесе презентацияларға (көрнекі және / немесе ауызша) қатысты білім алу мүмкіндіктерін енгізуге тырысады. Кітап баяндамаларын әдетте мектеп және қоғамдық кітапханашылар, мұғалімдер және оқу жаттықтырушылары пайдаланады, оқырманды кітапқа қызықтыру немесе ұқсас кітаптарды ұсыну үшін. Бұл кітап оқуды ынталандырудың тамаша құралы. Кітапша сөйлеулер цифрлық дәуір пайда болғанға дейін қолданылған, ал "дәстүрлі" кітапша сөйлеулер әлі күнге дейін қолданылады. Алайда кітапханашылар мен педагогтар кітаптар туралы баяндамаларды жаңғырту және жақсарту үшін Интернет пен компьютерлік бағдарламаларды пайдалана алады.
Дәстүрлі
Дәстүрлі booktalk - бұл таныстырушы аудиторияны тарту үшін бірнеше құралдарды қолданады, ол өзі жасаған сценарийді және кітаптың көшірмесін сақтайды. Нағыз "қоңыраулар мен сыбызғылар" болмағандықтан, кітап сөйлеуші өзінің тыңдаушыларының назарын аударып, ұстауы керек. Интернет пен баспа бетінде көптеген ресурстар бар (сыртқы сілтемелерді және төмендегі қосымша оқуларды қараңыз), олар презентацияға дайын booktalks мысалдарын ұсынады. Көптеген кітапханашылар мен мұғалімдер презентаторға ол booktalking болатын кітаптың кем дегенде бір бөлігін оқып шығуды ұсынады. Алып барушы аудиторияны кез келген жақсы баяндамашы сияқты, құлшынысты сезіммен, біртекті емес дауыспен және көзбен байланыста болуы керек. Жанрлық кітап әңгімелері мен бірінші тұлғалық кітап әңгімелері өте танымал. Кітап талқылау үшін қарастырылатын жанрларға классика, спорт, тарихи фантастика, ғылыми фантастика және фантастика, романтика, ертегілер, қысқа әңгімелер, құпия, саяхат, фантастика емес, қысқа немесе жұқа кітаптар, қорқыныш, шынайы қазіргі заманғы фантастика, әзіл, ересектер кітаптары, графикалық романдар және поэзия кіреді. Жанрлық кітаптар бір таңдалған жанрдың бірнеше кітабынан тұруы керек. Кітаптардың саны тыңдаушылардың жасына байланысты. Адамдар көп жанрлы кітап әңгімелерін алып барушы өз аудиториясын "жоғалта бастаған" жағдайда дайындап қоюды жөн көреді. Бірінші тұлғадағы booktalk "әзіл-қозғалыс" жүргізушісіне ең қолайлы болып саналады және бірінші тұлғада жазылған кітаптарға ең қолайлы болып табылады. Кітапшы өзін кітап кейіпкері ретінде таныстырады. Алып барушы тек бір жынысты кейіпкерлермен ғана шектелмейді. Алайда, қарсы жынысты бірінші тұлғадан кітап талқылауын ұсынуды қарастырған кезде, жүргізуші өзінің аудиториясын есінде ұстауы керек, өйткені кейбір аудиториялар кітап талқылау кезінде өз қиялдарын қолдануға қабілетсіз немесе дайын болмауы мүмкін. Кейбір кітапханашылар мен педагогтар кітаптар туралы әңгімелеуді жас аудиторияны жеңудің ең жақсы жолы деп санайды. Фикциялық емес кітаптар туралы әңгіме жүргізушіге таңғажайып, бірақ шынайы оқиғаларды айтып беруге мүмкіндік береді, бұл эмоциялық реакция тудырады. Фикциялық емес кітаптар тақырыбында өлең, тарих, музыка, ойын-сауық, қолөнер, фольклор, қылмыс, психология, НЛО және т.б. тақырыптар бар. Олар тыңдаушылардың пікірін білдіреді, өйткені баяндамашы кітап талқылау барысында сұрақтар қоя алады, мысалы: "Кім біледі а?" "Сіз бұрын-соңды "?" немесе "Кім біледі, бұл не?" Фикциялық емес кітаптарға арналған жалпы тәсілдер визуалды немесе психикалық бейнелерді, виньеттерді, елеулі фактілерді және таңғажайып статистиканы пайдалануды, бірінші адамның көзқарасынан кітаптарды талқылауды немесе бастапқыда фантастикалық емес кітапты көркемдік сияқты ұсынуды және көрерменді таң қалдыруды қамтиды. Егер индекстер мен қосымшалар кітапқа енгізілген болса, олар туралы айтылады.
Цифрлық
PowerPoint-те кітап сөйлеулерін жасаудан бастап, дыбыс клиптері мен бейне үзінділері бар мультимедиалық booktalk жасауға дейін, booktalk цифрлық дәуірдің арқасында қайта құрылды (Keane & Cavanaugh, 2009). Төменде көрсетілген бірқатар веб-сайттар тек кітап әңгімелерін бөлісу немесе кітапханашы немесе педагогты қалай құруға болатыны туралы нұсқау беру мақсатында құрылған. Мұғалімдер осы сайттарды оқушыларға тапсырма жасау үшін пайдаланады, оларға белгілі бір сайттарға баруды, сын-пикирлерді және / немесе кітаптарды қарауды және оларды қызықтыратын әр сайттан бір кітапты таңдауды сұрайды. Бұл тізімнен оқушы бір кітапты таңдап алып, оқып, баяндама жасайды. Мұғалім кітап сын блогын (т. б.) құрып, оқушылардан өздерінің сын пікірлерін, сондай-ақ басқа оқушылардың сын пікірлеріне түсініктемелерін онлайн жариялайды. Веб 2.0-ді, мысалы, викилер мен подкасттарды және Power Point сияқты бағдарламалық жасақтаманы пайдалану арқылы алып барушы фильмдер мен бейнелерді, музыка мен Интернетті қамтитын мультимедиалық кітап әңгімелерін жасайды. Проектор мен компьютер арқылы жүргізушіге енді кітапты мұқабасында суреттер мен фотосуреттерді көрсету үшін айналып өтудің қажеті жоқ. Мектептерде кітапханашылар мұғалімдермен бірге мектептің жабық теледидар жүйесіне қол жетімді кез келген жерде ойналатын кітап әңгімелерін бейнелеуді құрастырады. Видео booktalk кітап трейлері ретінде қызмет етеді және ол подиумнан жазылған презентация сияқты қарапайым болуы мүмкін, кітаптағы бір көріністі қайта құру сияқты күрделі болуы мүмкін. Видео booktalk мазмұны үшін мүмкіндіктер тек автордың қиялы мен бюджетімен шектеледі. Видео booktalk құру сыныптық тапсырма ретінде қолданылуы мүмкін, оқушыларға тек booktalk құралдарын ғана емес, сонымен қатар аудио/визуалды материалдарды пайдалануды үйрету. Photo Story, iMovie және Windows Movie Maker сияқты бағдарламалық жасақтамаларды кез-келген қымбат жабдықсыз видео booktalk жасау үшін пайдалануға болады.
Аудитория
Кітап талқылаудың қай түрі ең тиімді екенін анықтау үшін адамдар аудиторияға бағалау формасын жасайды. Кейбір booktalkers бірінші адамның booktalks-ке бейім болуы мүмкін, ал басқалары әдеттегі үшінші адамның booktalks-ін немесе аудиторияның қызығушылығын сақтау үшін цифрлық түрде жетілдірілген кітап әңгімесін ұсына алады. Сонымен қатар, аудитория презентацияның ұзақтығын, қанша кітап талқылау ұсынылатынын, қанша ақпарат ашылатынын және жеке кітап талқылауларының ұзақтығын анықтайды. Кітап әңгімелерінің аудиториясы келесі категорияларға бөлінеді: студенттер (кіші балалар, үлкен балалар және жасөспірімдер), ересектер, қарт азаматтар және мамандар (кітапханашылар мен педагогтар үшін). Кішкентай балалардың зейінінің ұзақтығы қысқа, сондықтан кітаптар туралы әңгіме қысқа болуы керек. Үлкен балалар мен жасөспірімдер ұзақ уақыт бойы назар аударып, зейін қоя алады, сондықтан бір сыныпқа (30-45 минут) сәйкес келетін кітап әңгімелерін ұсынуға болады. Осы уақыт аралығында 23 минуттан тұратын 15 20 кітап баяндамаларын ұсынуға болады. Оқитындардың көбіне қызығушылық таныту үшін, кітаптар туралы жеке әңгімелер жанрларға қатысты болуы керек. Ересектер мен қарт азаматтар арасында кітаптар туралы әңгімелер тек ересектер үшін ғана емес. Балалар үшін атауларды таңдап, оны ересектердің де қызығушылығын туғызатын болсақ, бұл аудиторияны қазіргі балалар әдебиетінен хабардар етуге көмектеседі. Алып барушы өзін әдеби топтар мен кітап клубтарымен шектемейді. Қарт азаматтарға арналған кітаптар туралы әңгімелер топ өмір сүрген өмірлік тәжірибелер немесе кезеңдер туралы әңгімелейді, бұл аудиторияны қызықтырып, қатысуға көмектеседі. Баяндамашы үлкен басылымдар мен аудио жазба түрінде шыққан кітаптарды да қарастырады. Кітапханашылар мен мұғалімдер сияқты кәсіби мамандар үшін кітаптар туралы әңгімелер әдетте 5 минутқа дейін созылады және сюжеттің түйіндемесін, жанрды, қызығушылықты және оқу деңгейін қамтиды, сондай-ақ даулы мәселелер мен оқу бағдарламасының қызығушылықтарын атап өтеді. Мұндай кітаптар лекция түрінде ұсынылуы мүмкін. Баяндамашы сенімді басылымдардан алынған сын пікірлерді де енгізуді қарастырады.