Кіріспе
АҚШ-тың ескерткіш монетасы Алабаманың жүз жылдық жарты доллары немесе Алабама жарты доллары - 1921 жылы АҚШ-тың Монета жасау бюросы Алабама штатының 1819 жылы Одаққа кіргенінің 100 жылдығына орай жасаған елу центтік ескерткіш монетасы. Монетаны монетаны жасаған алғашқы әйел Лора Гардин Фрейзер жасаған. Алабама конгрессмені Лилиус Браттон Рейни штаттың жүз жылдық комиссиясының өтініші бойынша ескерткіш монетасын шығару туралы заң енгізді. Заң жобасында бастапқыда еске алу үшін бөлмелер қарастырылған, бірақ оның орнына жартылай бөлмелер қарастырылды. Заң жобасы заң шығару процесіне тез араласып, 1920 жылы 10 мамырда Президент Вудро Вильсонның қолы қойылған Заңға айналды. Жарты доллар 1921 жылдың қазанында ғана шығарылды, өйткені монетада демократ президент Уилсонды бейнелеу туралы алғашқы шешім 1920 жылғы президенттік сайлаудың нәтижесіне байланысты өзгеруі мүмкін. Республикашы Уоррен Г. Хардинг президент болып жеңгеннен кейін, бұл мәселенің демеушілері Алабама штатының бірінші губернаторы Уильям Биббтің және оның жүз жылдық мерейтойы кезінде губернаторы Томас Килбидің суреттерін бейнелеуді таңдады, осылайша губернатор Килби АҚШ монетасында пайда болған алғашқы тірі адам болды. Сатып алуды арттыру үшін, 2X2 символы (Алабаманы 22-ші штат ретінде тану) монеталардың аз бөлігіне енгізілген; олар әдетте бүгінгі таңда қымбат.
The Alabama Centennial half dollar, or Alabama half dollar, was a commemorative fifty cent coin struck by the United States Bureau of the Mint in 1921 as a belated acknowledgement of the 100th anniversary of Alabama's admission to the Union in 1819. The coin was created by Laura Gardin Fraser, the first woman credited with designing a coin. Alabama Congressman Lilius Bratton Rainey introduced legislation for a commemorative coin at the request of the state's centennial commission. The bill originally provided for commemorative quarters but was amended to provide for halves instead. The bill moved quickly through the legislative process and became the Act of May 10, 1920, with the signature of President Woodrow Wilson. The half dollars were not issued until October 1921, apparently because the initial decision to depict President Wilson, a Democrat, on the coin might be reversed depending on the results of the 1920 presidential election. After Republican Warren G. Harding won the presidency, the sponsors of the issue chose to depict William Bibb, the State of Alabama's first governor, and Thomas Kilby, its governor at the time of the centennial, thus making Governor Kilby the first living person to appear on a U. S. coin. To boost sales, a symbol, 2X2 (recognizing Alabama as the 22nd state) was included in the design for a minority of the coins; these are generally more expensive today.
Құрылуы
Алабама 1819 жылы Одаққа қабылданды және 1919 жылы өзінің жүз жылдығын атап өтті. Алабама жүз жылдық комиссиясы 1919 және 1920 жылдары штаттағы жергілікті мерекелерді демеушілік етті, бірақ жүз жылдық монетаны бастамас бұрын өз жұмысын тоқтата бастады. Нумизматиктер Энтони Свиатек пен Уолтер Брин кейіннен мүшелер мемориалдық монетаны алған немесе іздеген басқа штаттар туралы естігенін және жергілікті мақтаныштан Алабама үшін де солай болғанын қалағанын болжады. Сондай-ақ, бұл ақшалай мүлікке қаржы жинауға көмектесетін, ал түскен ақша "тарихи және ескерткіш" мақсаттарына жұмсалатын. Комиссия мүшелері жергілікті конгрессмен Лилиус Браттон Рейниді монетаны рұқсат ететін заң жобасын қабылдауға итермелеуге көндірді. 1920 жылы үкіметтің естелік монеталарды сатуға құқығы жоқ. Конгресс заң шығаруды бекіткенде, әдетте, оларды атаулы бағамен сатып алуға және жұртшылыққа жоғары бағамен сатуға айрықша құқығы бар ұйымды белгіледі. Заңнамада айтылмаса да, Алабаманың жүз жылдық жарты доллары жағдайында жүз жылдық комиссия уәкілетті топ болды.
Заңнама
Рейни 1920 жылы 28 ақпанда Өкілдер палатасында Алабаманың жүз жылдық мерейтойына арналған заң жобасын ұсынды. Ол Индиана конгрессмені Альберт Весталдың төрағасы болған Монеталар, салмақтар мен өлшемдер жөніндегі комитетке жіберілді. Бұл комитет 1920 жылы 26 наурызда заң жобасына қатысты тыңдаулар өткізді, сондай-ақ Пилгрим Трицентарий жарты доллары болатын ақша шығару ұсынысы бойынша, Алабама монетасы бірінші кезекте болды. Конгрессмен Рейни өз заң жобасында 100 000 тоқсан доллар сұрады және комитетке сөйлеген сөзінде оның Алабама прессасындағы монета жасау ұсынысына қатысты жалғыз сын - ол екі есе көп сома сұрауы керек деген мақала болды. Бұл таңғаларлық жайт, комитет мүшесі Уильям А. Эшбрук Огайо штатынан, монеталар жинаушы, ол неге Рейни басқа штаттар сияқты жарты доллар сұрамайтынын сұрады. Рейни бұған дайын болды, сонымен қатар, Ашбруктың Алабамалық монеталардың рұқсат етілген санын екі есеге көбейтуді қалауын қабылдады. Комитет Рейнінің заң жобасын, тоқсандық емес, жарты доллар беру туралы түзетумен, дауыс берді, содан кейін Пилигримнің ұсынысын қарауға кірісті. Вестал екі күн бұрын Қазынашылық министрі Дэвид Ф. Хьюстонға Пилигрим монетасы туралы хат жазған болатын. Хьюстон оның департаменті Мейн жүз жылдық мерекесіне (бұрын комитет бекіткен) немесе Алабама монетасы заңдарына қарсы болмағанмен, Қазынашылықтың көптеген түрлі дизайндарды шығару алаяқтарға көмектеседі деп алаңдаушылық білдірді. Вестал өзінің комитеті атынан 1920 жылы 27 наурызда баяндама жасап, оның комитеті Алабама заңына түзету енгізгеннен кейін қолдау білдіргенін және хатшы Хьюстонның жазбасын қоса бергенін көрсетті. Үш монеталық вексельдер - "Майн жүз жылдығы", "Алабама жүз жылдығы" және "Пилгрим үш жүз жылдығы" - 1920 жылы 21 сәуірде Өкілдер палатасында қаралды. Мэн штатының құжаты қарастырылып жатқанда, Огайо штатының Уоррен Гард заң жобасының ережелеріне қатысты сұрақтар қойды, бірақ ол оның қабылдануына қарсылық білдірмеді. Алабама заң жобасы сөзге түскенде, Вестал Рейнидің жақтауында мәлімдеме жасауға уақыт берді, ол заң жобасының қысқаша түсіндірмесімен басталды, содан кейін оның туған мемлекетінің салтанатты тарихына әлдеқайда ұзақ мақтау айтты, ал оның қорытындысы қошеметке бөленді. Гард одан кейін Вестальдан сұрақ қойды және Палатаның күн тәртібінде тағы бір монета, Pilgrim екенін білді. Гард естелік монеталар туралы өз алаңдаушылығын білдірді, "бірақ мен мемлекеттік мерекеде оларға белгілі бір мөртаңба қойылған көптеген монеталарды жинаудың қандай артықшылығы бар екенін көре алмаймын. Меніңше, бұл ұлттық валютаны арзандату. Себебі, бұл медаль аталардың жарты долларына қарағанда, ескіше көрінеді. Менің ойымша, бұл ұсыныстар қатаң қарсылықтарға ұшырайды, олар, әрине, Қаржы министріне айтылуы керек". Келесі күні, 1920 жылы 22 сәуірде Палата Сенатты Алабама заң жобасын қабылдағаны туралы хабардар етті. Ол Сенат Банк және валюта жөніндегі комитетіне жіберілді; 28 сәуірде Коннектикут штатының Джордж П. Маклин оны ұсыныммен қайтарып берді. 3 мамырда Маклин Сенаттан бірден үш монеталық заң жобасын (Майн, Алабама және Пилигрим) қарастыруды сұрады, бірақ Юта сенаторы Рид Смут қарсылық білдірді: Смуттың демпингке қарсы сауда заң жобасын енгізуге әрекетіне Колорадоның Чарльз С. Томас қарсылық білдірді. Алайда Смут егер заң жобалары сағат 14:00-ге дейін қол жеткізілмесе, онда ешқандай қарсылық болмас еді деп мәлімдеді. Маклин қайтадан ақшалай вексельдерді алға жылжытуға тырысқанда, Канзастағы Чарльз Кертис шұғыл әрекет жасалғанын сұрады. Маклин үш монетаның жылдығына арналған, сондықтан оларды рұқсат ету және өндіріс процесін бастау қажет деп жауап берді. Үш заң жобасының барлығы Сенатта қарсылықсыз қабылданды және Алабама заң жобасы 1920 жылы 10 мамырда президент Вудро Вильсонның қолымен қабылданды.
fair rather than the half dollar of the daddies, to use the old expression. I think that these propositions are open to serious objection, which, of course, should be voiced to the Secretary of the Treasury." The following day, April 22, 1920, the House notified the Senate of its passage of the Alabama bill. It was referred to the Senate Committee on Banking and Currency; on April 28, Connecticut's George P. McLean reported it back with a recommendation it pass. On May 3, McLean asked that the three coin bills (Maine, Alabama and Pilgrim) be considered by the Senate immediately, rather than waiting their turns, but Utah Senator Reed Smoot objected: Smoot's attempt to bring up an anti dumping trade bill had just been objected to by Charles S. Thomas of Colorado. Smoot, however, stated if the bills had not been reached by about 2:00 pm, there would probably not be any objection. When McLean tried again to advance the coin bills, Kansas' Charles Curtis asked if there was any urgency. McLean replied that as the three coin bills were to mark ongoing anniversaries, there was a need to have them authorized and get the production process started. All three bills passed the Senate without opposition and the Alabama bill was enacted with the signature of President Woodrow Wilson on May 10, 1920.
Дизайн
Монетаның алдыңғы жағында Биббтің, Алабама штатының бірінші губернаторының және 1919 жылы билік басындағы Килбидің суреттері бар. Килби АҚШ-тың ақша монетасында суреттелген алғашқы тірі адам болды. Энтони Свайэк өзінің мемориалдық кітапшасында бұл шығарылым сол кезде дау тудырмағанын, өйткені 16 мамырдағы 1866 жылғы заң, валютада тірі адамдардың суретіне тыйым салған, қағаз ақшаға ғана қатысты деп саналды, бірақ К. Дэвид Бауэрс суреттің қазіргі заманғы пікірлерге себеп болғанын жазды, өйткені федералды үкіметтің ұстанымы (XIX ғасырдағы кейбір қағаз ақша мәселелерін қоспағанда) тірі адамдар АҚШ ақшасына кірмеуі керек болды. Жалпы 22 жұлдыз бюсттерді қоршап тұр, бұл Алабаманың 22-ші штаты екендігін білдіреді; бұл хабарлама алдыңғы жағында 2X2 жазуы бар бұйымдарда күшейтілген. Бұл жазудағы Х белгісі Алабама штатының туындағы Андрейдің айқышқа ұқсайды. Күн, губернаторлардың есімдері және басқа да әртүрлі сөздер аверстың жиегіне қарай көрсетіледі. Кері жағында жебелері мен қалқаны бар бүркіт бейнеленген, бірақ соғыстың құралдарын бейнелеу үшін зәйтүн бұтақтары жоқ; теңестірілген бұтақтар мен жебелер көбінесе монеталардағы бүркіттердің геральдикалық бейнелерінде кездеседі. Бөрік құнының құйрығы Алабама штатының "Біз мұнда демаламыз" деген ұраны жазылған лентаның бір шетін ұстайды, бұл туралы Свайэк пен Брин 1988 жылғы кітабында "Ұйқылы терең оңтүстікке қатысты ойын-сауық емес". Боуэрс кері жақтағы жүз жылдық даталар, сонымен қатар 1921 жылы шабуыл жасағаны "қажетті емес бақылаушыға даталарды шатастырып жібереді" деп шағымданды. Нумизматикалық тарихшы Дон Таксей жарты долларды "мемориалдық сериядағы ең табысты портрет монеталарының бірі" деп есептеді. Бибб пен Килбидің бастары шындық, бірақ оларда идеалдың бір түйіні ғана бар. Олар бір-бірімен өте жақсы байланысты. Бөрік те сондай жақсы". Көркемсурет тарихшысы Корнелиус Вермеул Алабама монетасын "бұл мемлекет құру мерекесіне арналған, ішінара нақты, ішінара символикалық, қарапайым мотивтердің жақсы үлгісі" деп қарастырды. Ол "бұл классикалық құрылғы алғаш рет американдық ақшада 1900 жылы Вашингтон Лафайетті күміс доллармен қайта жаңғыртылған" деп атап өтті. Вермеул "жұмысты әріптер қызықты емес портреттерді кері әлсіретуден сақтады және аверстің қарсылық танытқан бүркіті Сент-Годенске лайық рухпен қолға алынды" деп қорытындылады.
Өндіріс, тарату және жинау
Джеймс Фрейзер Көркемөнерлер комиссиясының төрағасы Мурға Алабама комитетіне Миссуридің жүз жылдық жарты долларлық эмитенттері өздерінің кейбір монеталарына "2★4" қойып, Миссуридің 24-ші мемлекет екенін және коллекционерлер үшін екінші сортты жасағанын білдірді. Оуэн бұны білген, ал "2х2" аверске орналастырылды. 1921 жылы қазан айында барлығы 6006 жарты доллар соғылды, оның алтысы Филадельфияда жыл сайынғы сынақ комиссиясының 1922 жылғы кездесуінде тексеру және сынау үшін бөлек қойылды. Алабама жарты долларлары алғаш рет 1921 жылы 26 қазанда, президент Хардингтің Алабама штатының Бирмингем қаласына келген күні сатылымға шығарылды, онда ол масон ретінде қаланың жаңа масондық ғибадатханасының іргетасын қалады және президент ретінде нәсілдік қатынастарды жақсартуға шақырып, бөлінген көпшілікке сөйледі. Ақшалай ақшаны қала жаяужолдарының жанында арнайы салынған дүкендерден сатып алатын. Бұл монеталарда 2X2 белгісі бар ма, жоқ па - белгісіз. Ресми деректер қазан айында шығарылған барлық монеталар 2х2 түрінде болғанын көрсетеді, бұл ұзақ уақыт бойы нумизматикалық тарихшылармен келісілді. Алайда, бір монета жинаушы сол күні жарты долларлардың екеуін сатып алғанын еске алды, ал елуден астам уақыттан кейін, барлық қарапайым түрлерін сатып алды және 2X2 бірде-бірін бірінші күні Бирмингемде сатуға болмайтынын айтты. Оуэн алғашқы 5000 дананың таңбасын алған деп жазғандықтан, Свайэк қазан айындағы 1000 дананың барлығы Бірмингемде сатылатын қарапайым түрдің болып табылатынын айтты. Желтоқсан айында тағы 64 038 данасы соғылды, оның 38-і сынаққа қалдырылды. Бұл тұқымдар қарапайым тұқымдар деп аталды. 2X2 және қарапайым монеталар бір өлшемімен соғылды; белгі қарапайым монеталарды жасауға мүмкіндік беру үшін ұнтақталды. Екі сортты да жүз жылдық комиссия 1 долларға сатып, негізінен Алабама азаматтарына берді; оларды бүкіл штаттағы банктер сатып жіберді. Сатуға болмай қалған кезде, 5 мың данасы ақшаны айналымға қайтарып, балқытты. 2X2 монеталар жалпы шығарылымның оннан бір бөлігі болса да, олар одан әлдеқайда көп таралған, өйткені адамдар олардың жетіспеушілігін біледі, қиын кезеңде көбірек сақтап, аз жұмсалады. Бауэрс тираждың сандары дұрыс емес болуы мүмкін екенін және 2X2 қарапайым сорттай кең таралған екенін айтты. 2015 жылы жарық көрген R. S. Yeoman's A Guide Book of United States Coins-тің люкс нұсқасына сәйкес, Алабама жартысы 2X2сіз $ 85 мен $ 650 аралығында және жағдайына байланысты $ 170 мен $ 850 аралығында тізімделеді. 2014 жылы ерекше жағдайда орналасқан осы даланың бір данасы 7344 долларға сатылды.