Кіріспе

"Артық шам", "ағызатын шам" немесе "катализатор шам" деп те аталатын, хош иісті шам - табиғи, саңылаулы тастан жасалған мақта майынан тұратын катализаторлы жану кұралын қолдана отырып, хош иісті спиртті шашыратып шығаратын шам. Каталитикалық жану фитилін 1898 жылы француздық фармацевтикалық диспенсерлеуші Морис Бергер ауруханалар мен мәйітханалардағы ауаны тазарту құралы ретінде әзірлеп, патенттеп алды. Бұл каталитикалық тотығу процесінде ауадағы бактериялар жойылып, оттегі деңгейі артады. Иіс шығаратын шамның процесін шамның аузына орнатылған тас жағылғышты тұтандыру арқылы бастайды. Екі минуттан кейін жалынды үрлеу арқылы өшіреді. Жылытылған оттегіш жалынның аз катализдік жану процесінде белсенді болып қалады және жанған спиртті және кез келген қосылған ароматтарды бөлмеге таратып жібереді. Бұл шам ашық жалынмен жұмыс істемейді, сондықтан оны иіс шығаратын шамдарға қарағанда пайдалану әлдеқайда қауіпсіз. Оның төменгі жұмыс температурасы, иіспен дәмдеуіш шамдардан айырмашылығы, ароматтар жанбай, қоршаған ортаға өте тиімді таралады.

Қауіп туралы ескерту

Алғашқы Бергер шамдары метил спирті пайдаланылса, қазіргі шамдар изопропил спирті (90% немесе одан да көп) пайдаланылады. Парфюмерия немесе эфир майларын қосуға болады. Каталитикалық процесті бастау үшін кенеге отынды толығымен сіңіруге мүмкіндік беру керек, содан кейін каталитикалық отты отпен жағып, каталитикалық тас дұрыс жұмыс температурасына жеткенге дейін шамамен екі минут бойы күйдірілсін. Осы кезде отты сөндіру керек, сонда майы каталитикалық процеспен таралады. Қауіпті жағдайлардан аулақ болу үшін сақтық шараларын қолдану керек: отын ыдысы жақсы күйде, өте тығыз және ағып кетпейтінін тексеріңіз. Пайдаланылмайтын кезде ауа өткізбейтін қақпақты үнемі жабық ұстаңыз, бұл тоңазытқыштың булануына жол бермейді (алкоголь буы мен ауа араласқышы өте тез тұтанады). Қолдану кезінде қараусыз қалдырмаңыз. Желдеткішсіз бөлмеде қолданбаңыз. Жарық отынын демдеп, жұтып немесе басқа жолмен пайдаланбаңыз. Иіссу шамдарын толтыру кезінде өте сақ болыңыз. Желдетудің және ашық оттың болмауын тексеріңіз. Егер сіңген болса, шамды жағар алдында оны мұқият сүртіңіз. Ағаштан жасалған жиһаздарға шамдарды толтырмаңыз және астындағы ыдыссыз шамдарды пайдаланбаңыз. Отын жиһазға зақым келтіреді.