Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жалыны бар таяқ жарық көзі ретінде қолданылады.
Stick with a flaming end used as a source of light
Шам – бір ұшында жанғыш материал бар таяқ, оны жарық беру үшін немесе нәрсені отқа қою үшін пайдалануға болады. Шамдар тарих бойы қолданылып келеді және бүгінгі күнге дейін шерулерде, символдық және діни шараларда, сондай-ақ жонглерлердің ойын-сауығында қолданылады. Кейбір елдерде, әсіресе Ұлыбритания мен Австралияда, "шам" сөзі қазіргі уақытта батареямен жұмыс істейтін портативті шамды да білдіреді.
A torch is a stick with combustible material at one end which can be used as a light source or to set something on fire. Torches have been used throughout history, and are still used in processions, symbolic and religious events, and in juggling entertainment. In some countries, notably the United Kingdom and Australia, "torch" in modern usage is also the term for a battery operated portable light.
Этимология
Ежелгі француз тіліндегі "torche" сөзі "бұрылған нәрсе" мағынасын білдіреді, содан кейін "балауызға малынған бұрылған мақтадан жасалған шам", шамасы, вульгар латын тілінен келген *torca, кеш латын тілінен *torqua, классикалық латын тіліндегі torques "бұрылған металлдан жасалған мойындық" сөзінен, torquere "бұру" етістігінен туындаған.
From the Old French "torche" meaning "twisted thing", hence "torch formed of twisted tow dipped in wax", probably from Vulgar Latin *torca, alteration of Late Latin torqua, variant of classical Latin torques "collar of twisted metal", from torquere "to twist".
Шамның құрылысы
Шамның құрылымы тарих бойында оның мақсатына қарай өзгеріп келген. Шамдар көбінесе бір шеті жанғыш затқа малынған материалмен оралған ағаш таяқшадан жасалған. АҚШ-та қара аюдың сүйектері де қолданылған болуы мүмкін. Қазіргі кездегі шеру шамдары қалың жұтадан оралған және балауызға малынған түтік тәрізді болады. Әдетте ағаштан жасалған тұтқа қолданылады, ал балауыз тамшыларын бұрып тастау үшін картон жағасы бекітіледі. Олар шеруде жалынды жоғары ұстап тұрудың немесе қараңғыда кез келген мерекеде жарық берудің оңай, қауіпсіз және салыстырмалы түрде арзан тәсілі. Қазіргі заманғы жонглингке арналған шамдар ағаш және металлдан немесе тек металлдан жасалған, бір ұшы кевлар фитилімен оралған. Бұл фитиль жанғыш сұйықтыққа, әдетте парафинге (керосинге) сіңіріледі.
Torch construction has varied through history depending on the torch's purpose. Torches were usually constructed of a wooden stave with one end wrapped in a material which was soaked in a flammable substance. In the United States, black bear bones may have been used. Modern procession torches are made from coarse hessian rolled into a tube and soaked in wax. A wooden handle is usually used, and a cardboard collar is attached to deflect any wax droplets. They are an easy, safe and relatively cheap way to hold a flame aloft in a parade or to provide illumination in any after dark celebration. Modern torches suitable for juggling are made of a wooden and metal or metal only stave with one end wrapped in a Kevlar wick. This wick is soaked in a flammable liquid, usually paraffin (kerosene).
Символизм
Шам – ағарту мен үміттің кең таралған символы, сондықтан әлемді ағарту бостандығы деп аталатын Азаттық мүсіні қолындағы шамын көтеріп тұр. Қарсы бағытталған шамдар грек және римдік жерлеу монументтеріндегі қайғының белгісі болған. Төмен қараған шам өлімді, ал көтерілген шам – өмірді, шындықты және оттың жаңарту күшін көрсетеді. Шам сондай-ақ саяси партиялардың символы ретінде қолданылады, мысалы, Ұлыбританиядағы Лейбористер партиясы (1918-1980 жылдар аралығында) және Консерваторлар партиясы (1983-2006 жылдар аралығында), сондай-ақ Мальта Лейбористік партиясы. Филиппин мектептерінің мөрлеріндегі шам – барлық студенттерге білім беру арқылы ағартуды көздеуді білдіреді. Кейбір көркем туындыларда шам грек сиқыр құдайы Геккатамен байланыстырылады.
The torch is a common emblem of both enlightenment and hope, thus the Statue of Liberty, formally named Liberty Enlightening the World, lifts her torch. Crossed reversed torches were signs of mourning that appear on Greek and Roman funerary monuments—a torch pointed downwards symbolizes death, while a torch held up symbolizes life, truth and the regenerative power of flame. The torch is also a symbol used by political parties, for instance by both Labour (from 1918 to 1980) and the Conservatives (from 1983 to 2006) in the UK, and by the Malta Labour Party. In the seals of schools in the Philippines, the torch symbolizes the vision of education to provide enlightenment to all the students. The torch is also associated with the Greek goddess of witchcraft known as Hecate in some works of art.
Олимпиада ойындары
Ойындар аяқталғанға дейін үздіксіз жану үшін, эстафетамен жүгірушілерден тізбектей беріліп келетін шұғыла Олимпиада алауын тұтандырады. Бұл шұғылалар мен эстафета дәстүрін 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында шара төрағасы Карл Дием енгізді, себебі ежелгі Олимпиада ойындары кезінде Олимпиадада Гера ғибадатханасының ішінде қасиетті от жанып тұрған, оны Гераның діни қызметкері сақтап күзеткен.
A torch carried in relay by runners is used to light the Olympic flame which burns without interruption until the end of the Games. These torches and the relay tradition were introduced in the 1936 Summer Olympics by Carl Diem, the chairman of the event because during the duration of the Ancient Olympic Games in Olympia, a sacred flame burnt inside of the temple of Hera, kept in custody by her priestess.
Жонглерлік
Жонглерлік шамдар көбінесе лақтыру жонглингінде реквизит ретінде қолданылады: оларды жонглингтік таяқшалар немесе жонглингтік пышақтар сияқты айналдырып, ауаға лақтыруға болады, бірақ олардың дыбысы мен "жалын іздері" арқасында көрермендерге әлдеқайда әсерлі көрінеді. Шебер жонглер үшін күйіп қалу ықтималдығы төмен, бірақ олар әлі де қауіпті.
Juggling torches are often used as a prop in toss juggling: they can be flipped into the air in an end over end motion while being juggled, in the same manner as juggling clubs or juggling knives, but because of their sound and 'trail of flame', they can appear much more impressive to audiences. To a skilled juggler, there is only a slight chance of being burned, but they are still dangerous.
Рим-католик литургиясында
Бұрын еухаристиялық шерулерде литургиялық шамдарды жарық беру үшін ғана алып жүретін. Шіркеу кейіннен оларды Торжестволық Жоғары Миссаларда қолдана бастады. Адриан Фортесктің сөзіне сәйкес, литургиялық шамдардың дұрыс түрі – өздігінен тұра алмайтын (яғни, тірегі жоқ) шамдар. Дегенмен, бүгінде тіпті Ватиканда да, әсем шамұра ұстағыштарында тұрған биік, өздігінен тұра алатын шамдар бұрынғы түрін ығыстырды. Шамдарды шамшырақшылар алып жүреді, олар Санктус кезінде кіріп, Коммуниядан кейін шығады. Жоғары шіркеу англикандары және кейбір лютерандар да өздерінің литургиялық тойларында шамдарды қолданады.
In former times, liturgical torches were carried in Eucharistic processions simply to give light. The Church eventually adopted their use for Solemn High Masses. According to Adrian Fortescue, the more correct form of liturgical torches are non freestanding (i. e. cannot stand up on their own). However, today, even in the Vatican, freestanding, tall candles in ornate candle stick holders have replaced the former type. The torches are carried by torchbearers, who enter at the Sanctus and leave after Communion. Anglicans of the High Church and some Lutherans use torches in some of their liturgical celebrations as well.
Шамша жүрісі
Шамша жүрісі – қатысушылар қолдарындағы шамдармен жасалатын әсем көрініс үшін қараңғыда өткізілетін жарық шерудің бір түрі (жарық шерудің басқа түрлеріне шамыштар, фонарлар және т.б. жатады).
Torchlight march is a type of illuminated procession which is held after dark so that torches carried by the participants form a spectacle (other types of an illuminated procession involve candles, lanterns etc).
Су асты суға түсу
Магнийлі шамдар 1950-1960 жылдары су астында жарық беру үшін жиі қолданылды. Магний жарқын ақ түсті жарықпен жанады, тіпті су астында да жануы мүмкін.
Magnesium torches were used commonly in the 1950s and 1960s as a means of underwater illumination. Magnesium burns with a bright white light, and burns underwater also.