Кіріспе

Ағындылығы мен деңгейіне су тасқыны әсер ететін өзендер жалпы құйылымдық өзендер Құйылымдық өзен - ағыны мен деңгейі су тасқынынан туындаған өзен. Үлкен өзеннің тасқын су әсерінен зардап шеккен бөлігі - бұл тасқын су ағысы, бірақ егер оған бөлек және басқа атау берілсе, ол кейде тасқын су өзені деп саналуы мүмкін. Жалпы, тасқындық өзендер салыстырмалы түрде аз ағынды, бірақ жалпы ағындылығы жоғары қысқа өзендер болып табылады, бұл әдетте жағалаудағы аузы үлкен, терең емес өзендерді білдіреді. Кейде жоғары ағыстар төменгі ағыстағы тұщы суды тұншықтырып, ағысын кері бұрып, өзеннің төменгі бөлігінің су деңгейін көтереді, үлкен сағалар пайда болады. Ағынның жоғары ағысын байқауға болады. Орегон штатындағы Коквиль өзені осындай әсерді байқауға болатын бір өзен.

Шолу

Жауын-шашынды өзеннің аумағын анықтау қиын болуы мүмкін. "Бейіт өзені" термині, әдетте, тұздылық енуінің ең жоғары шегінің өзеннің жоғары жағындағы және су деңгейінің өзгеруінің төменгі жағындағы аумақты қамтиды. Бұл жіктеу су ағынының өзгеруі мен тұздылығына негізделген. Бұл анықтама бойынша, судың тұздылығы жоғары болмауы мүмкін, бірақ бұл өзенге судың ағысы, толқыны және теңіз деңгейінің өзгеруі әсер етеді. Егер солай болса, онда өзеннің бұл бөлігі "таралғылық тұщы сулы өзен" немесе "өзен ағысы" деп аталады. Сағалық өзендер бөлігінің теңіз жағасындағы тұщы сулы аймақтары көбінесе сағалар деп аталады. Су тасқыны кезінде су қабырғасы өзеннің жоғарғы жағына қарай қозғалатын су тасқыны құбыры - бұл су тасқыны өзендерімен байланысты құбылыс. Бұл судың әлемдік теңгерімі үшін қажетті ағыны. Өзендер мұхитқа түсетін шөгінділердің 95%-ға жуығын құрайды. Тұщы сулы өзендердің су ағынын бағалау су ресурстарын басқару және климатты талдау үшін маңызды. Бұл су ағызу көлемін тасқын статистикасын пайдалану арқылы бағалауға болады. Жауын-шашын суларындағы тұздылықтың артуы тұщы судағы организмдерге зиян тигізуі және жауын-шашын суларындағы өзендердің экожүйелерін айтарлықтай өзгертуге әкелуі мүмкін. Дельталық жерлердің суға батуы, газдың, мұнайдың және судың дельталардан алынуы су басу қаупін арттырады.

Амазонка өзені

Амазонка өзенінің ағысы ең жоғары, тұнбалардың ең көп көлемі және әлемдегі барлық өзендердің ең үлкен су ағызу алабы бар. Ағымының үлкен болуына байланысты тұщы су ешқашан Амазонка өзенінің сағасына кірмейді. Амазонка өзені макротаидалық деп саналады, өйткені оның сағасы өзен сағасында 4 - 8 метрге дейін жетеді. Ағынның аз кезінде бұл өзеннің тасқын аймағы Амазонка депрессиясына дейін 1000 км-ден аса алады.

Навигация

Өзеннің суға және суға қатынасы - өзен қайықтарының кеме қатынасында маңызды фактор. Сент-Лоуренс өзені (және онымен байланысты Сент-Лоуренс теңіз жолы) сияқты ірі өзендер үшін, эмпирикалық растауға негізделген күрделі гидродинамикалық модельдерге негізделген, жер үсті ағымдарының (немесе тасқын ағымдарының) атласы сияқты басылымдар болуы мүмкін.