Кіріспе

Тулонның басқа шайқастары мен қоршаулары 1707 жылғы қоршау Тулон қоршауы Испания мұрагерлік соғысы кезінде 29 шілде мен 21 тамыз 1707 аралығында болды, онда британдық әскери-теңіз күштерінің қолдауымен біріктірілген савойялық император әскері Тулондағы француз базасына шабуыл жасады. Достасқандардың ресми қоршауды бастауға адамдары жеткіліксіз болды, ал оларды француздық құрлық әскерлері жеңілдетті; шамамен 13000 адамды, көбінесе аурудан жоғалтқаннан кейін, олар Пьемонтқа кері шегінді. Порттағы француз флоты, оның ішінде 46 кеме, оның жойылуын болдырмау үшін батырылды; флоты соғыстың аяқталуына дейін қайта пайда болмады, бұл Британияның батыс Жерорта теңізіндегі бақылауын нығайтады. Алайда одақтастардың жеңілісі Францияға оның оңтүстік шекарасы арқылы шабуыл жасау үмітін жойды, бұл одақтастарды солтүстік шекарасында күштірек ұстануға мәжбүр етті. Бұл шайқастың нәтижесі Италиядағы ірі операцияларды тоқтатты.

Өмірбаян

Испанияның мұрагерлік соғысы 1700 жылы қарашада баласыз қалған Испания королі Карл II-нің өлімімен басталды. Ол өзінің мұрагерін Франция королі Людовик XIV немересі Анжудің Филипп деп атады және 1700 жылы 16 қарашада Испания империясының патшасы болды. Испаниядан басқа, бұл елге Испанияның Нидерланды, Италияның үлкен бөлігі, Орталық және Оңтүстік Американың көп бөлігі кірді. 1701 жылы аумақтық және сауда құқықтарына қатысты даулар Франция, Испания және Ұлы одақ арасында соғысқа әкелді, оның кандидаты Киелі Рим императоры Леопольд I-нің кіші ұлы Карл болды. Солтүстік Италиядағы соғыс Испанияның оңтүстік шекараларының қауіпсіздігі үшін маңызды деп саналған Милан және Мантуя герцогтіктерінде болды. 1701 жылдың наурыз айында француз әскерлері екі қаланы да басып алды; Савой Виктор Амадей Франциямен одақтасты, ал оның қызы Мария Луиза Филипп V-ге үйленді. 1703 жылдың қазан айында Виктор Амадей Франциямен одақтан бас тартып, тарапты ауыстырды. 1704 жылы француз маршалы Ла Фейляд Альп тауларының солтүстігіндегі Савойя территориясын Вильфранш пен Савой графтығына басып алды. Бұл Пьемонт аймағында герцог де Вендомның шабуылға шығуымен қатар, 1705 жылдың аяғында Виктор Амадей тек өзінің астанасы Туринді ғана бақылай алды. 1706 жылы шілдеде жағдай өзгерді, Вендом және кез келген қол жетімді күштер Рамильйдегі жеңілістен кейін Францияның солтүстік шекарасын нығайту үшін жіберілді. Неміс көмекшілерімен күшейтілген Евгений князь қыркүйекте Турин қоршауын бұзды; Кастильоньодағы француздардың аз жеңісіне қарамастан, Италиядағы соғыс аяқталды. 1707 жылы наурыз айында Милан конвенциясында француз әскерлеріне Ломбардиядан Оңтүстік Францияға еркін өту мүмкіндігі берілді. Алайда, ол басқа жерлерде қолдануға Императорлық және Савойялық күштерді де босатты. 1703 - 1706 жылдар аралығында Савойядағы ағылшын елшісі сэр Ричард Хилл Виктор Амадейді Тулондағы француз әскери-теңіз базасына шабуыл жасауға көндіруге тырысты. Оны басып алу Батыс Жерорта теңізіндегі одақтас теңіз күштерінің үстемдігін растайды, Оңтүстік Францияда протестанттық Камисардтар көтерілісін қолдайды, Бурбон әскерлерін Испаниядан бұрып, Вильфранш пен Савойды қайтарып алады.

Қоршау

1707 жылдың сәуірінде одақтастар 35 мыңнан тұратын әскер жинады, бірақ науқан кейінге қалдырылды, өйткені император Жозеф маусым айында Неапольді басып алу үшін 10 000 әскерді бөлді, бұл Францияға Тулон айналасындағы қорғанысын нығайтуға мүмкіндік берді. Габсбургтердің билігін нығайту және Пьемонттың солтүстік-батысындағы француз гарнизондарының жалғасуы Виктор Амадейді Италиядан тыс операцияларға қатысуға ұмтылудан сақтайды, әсіресе Австрияның 1703 жылғы Турин шартында қабылдаған көптеген міндеттемелері орындалмаған. Адмирал Клаудесли Шоуэллдің командалық англо-голланд эскадрильясының қолдауымен, принц Евгений мен Виктор Амадей 6 шілдеде Кол де Тенде арқылы Альп тауларын кесіп өтті. Олар Ниццаны қайтадан басып алды, содан кейін Антибтен Куерске дейін жағалау бойымен жүріп, шілде айының соңында Ла-Вальте-ду-Варға жетті. Алайда, алға жылжу баяу болды, ал сәуірде Алмансадағы жеңіске француздар Испаниядан күш-жабдық жіберуге мүмкіндік берді; 27 шілдеде одақтастар Тулонға келген кезде Рене де Фрулай де Тесседің 20,000-нан астам адамы болды. Тулон гаванінде 50 - ден 110 гаунерге дейінгі көлемде 46 кеменің келуі мүмкін еді. Луи XIV оларды өртеп жіберуге қауіптеніп, оларды батырылды, кейінірек қайтадан суға шығаруға бұйырды, ал олардың гаунерлері алынып тасталды және құрлық қорғанысына орнатылды. Қатысушы мемлекеттердің ресми қоршауды жүргізу үшін күштері немесе ауыр артиллериясы жеткіліксіз болғанымен, олар 6 тамызда Санта-Катаринаның порттан жоғары биіктігін басып алды, содан кейін 10 тамызда Форт-Сенте-Маргаританың сыртқы құрылыстары болды. Төрт күннен кейін Тессе биіктіктерді қайтадан басып алды, одақтастарға ауыр зардаптарды келтірді, оның ішінде Саксен-Готса Альтенбургтің Иоганн Вильгельмін де өлтірді. Камисар көтерілісі орын алмады, ал Ломбардиядан эвакуацияланған әскерлердің көбісі Конте де Медавидің қол астында Риеге жиналып, одақтастардың артқы жағына қауіп төндірді. 18 тамызда әскери-теңіз шабуылы Форт-Сент-Луисті басып алса да, мыңдаған одақтас әскерлер аурудан құлдырап, принц Евгений мен Виктор Амадей 22 тамызда кері қайтуға келісті. Қоршаудағы артиллерияны және мүмкіндігінше көп науқастарды кемелерге жүктіргеннен кейін, Шовэллдің эскадрильясы портты он сегіз сағат бойы бомбалады. Ол екі француз әскери кемесін батты, жартылай батып кеткендердің көпшілігіне қатты зақым келтірді және оларды жөндеу үшін қажетті кемежайлар мен әскери-теңіз қоймаларын қиратты.

Салдары

Француз кемелерінің ешқайсысы соғыс аяқталғанға дейін қол жетімді болмады; Людовик XIV флотқа жұмсалған ақшаны Испаниядағы құрлық әскерлерін нығайтуға қайта бөлуді шешті. Тулонға қарсы сәтсіз шабуылға қарамастан, бұл іс-қимыл британдық теңіз күштерінің Батыс Жерорта теңізіндегі бақылауын бекітті, ал ресурстарды бұрып жіберу Бурбондардың Алмансадағы жеңісін толық пайдаланбауына кедергі жасады. Алайда, бұл соғыс одақтастарға 13 000 адамнан, көбінесе аурудан, шығын әкелді, ал Марлбороу оны стратегиялық жеңіліске ұшыратты. Бұл Францияға оның оңтүстік шекарасы арқылы шабуыл жасау үмітін жойды және одақтастарды солтүстік шекарасында агрессиялық соғыс жүргізуге мәжбүр етті. Принц Евгений мен Виктор Амадей қыркүйек айының басында Альп тауларын қайтадан кесіп өтіп, Солтүстік-Батыс Пьемонттағы қалған француз гарнизондарын қуып шығарды, бірақ Вильфранш пен Савой графлығы 1714 жылға дейін француз қолында қалды. Қоршаудан кейін британдық эскадрилья Англияға оралды; 22 қазан 1707 жылы навигациялық қателер төрт кеме мен 2000 адамды, оның ішінде Шовэллді жоғалтты. Бұл 1714 жылы бойлық туралы заңға әкелді, ол бойлықтарды дәл есептеу әдісін ойлап тапқандарға ақшалай сыйлық ұсынды.