Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израильдік өнеркәсібі және саясаткер Стеф Вертхаймер (, 1926 жылы 16 шілдеде туған) - Израильдік миллиардер өнеркәсібі, инвестор, қайырымдылық және бұрынғы саясаткер. Ол Кнессет мүшесі болды және Израиль мен көршілес елдерде өнеркәсіптік парктер құрумен танымал. Вертхаймерлер 2013 жылы Израильдің ең бай отбасы болып табылады.
Israeli industrialist and politician
Stef Wertheimer (, born 16 July 1926) is an Israeli billionaire industrialist, investor, philanthropist and former politician. He was a Member of the Knesset, and is known for founding industrial parks in Israel and neighboring countries. The Wertheimers are Israel's richest family as of 2013.
Өмірбаян
Стеф (Зеев) Вертхаймер Германияның Киппенхайм қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Оның отбасы нацизмнен қашу үшін 1937 жылы Палестинаға қашты. Сонымен қатар, ол ХХ ғасырдың бірінші жартысында бейнелеу технологиясының әртүрлі аспектілеріне елеулі үлес қосқан зерттеуші және өнертапқыш профессор Эммануэль Голдбергпен оптиканы зерттей бастады. 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вертхаймер Британдық Корольдік әуе күштеріне қосылды. Вертхаймер оптикалық жабдықтар техникінің қызметін атқарды. Ол Бахрейнге жіберіліп, британдық әскери ұшақтарға орнатылған оптикалық жабдықтарды жөндеген. 1947 жылы Хаганаға қосылып, оқ-дәрілерді әзірлеу мен жетілдіру саласында жұмыс істеді. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысы кезінде ол Ифтах бригадасында техникалық офицер болып қызмет етті. Соғыстан кейін Вертхаймер Рафаэльде жұмыс істей бастады, бірақ көп ұзамай ресми білімінің жоқтығына байланысты жұмыстан шығарылды. Соғыстан кейін ол әйелімен бірге қысқа уақыт бойы Кибуц Йир'онда тұрды, бірақ ол Кибуц қозғалысы қабылдаған социалистік экономикалық модельмен келіспегендіктен, кетіп қалды. Вертхаймер үйленген, төрт баласы бар және Тель-Авивте тұрады. Оның немересі - Израиль актрисасы Майя Вертхаймер. 2018 жылы Эйтан Вертхаймер әкесі Стефке 20 миллион долларға үй сатып алды.
Stef (Ze'ev) Wertheimer was born in Kippenheim, Germany to a Jewish family. His family fled to Mandatory Palestine in 1937 to escape Nazism. At the same time, he began studying optics with Professor Emanuel Goldberg, a researcher and inventor who contributed significantly to different aspects of imaging technology in the first half of the twentieth century. In 1943, during World War II, Wertheimer joined the British Royal Air Force. Wertheimer served as an optical equipment technician. He was sent to Bahrain where he repaired optical equipment installed in Britain's military aircraft. In 1947, he joined the Haganah and worked in the development and improvement of cannons. During the 1948 Arab Israeli War, he served as a technical officer in the Yiftach Brigade. After the war, Wertheimer started working at Rafael, only to be dismissed shortly thereafter because of his lack of formal education. Following the war, he and his wife briefly lived on kibbutz Yir'on, but left, as he did not agree with the socialist economic model adopted by the kibbutz movement. Wertheimer is married with four children and lives in Tel Aviv. His granddaughter is the Israeli actress Maya Wertheimer. In 2018, Eitan Wertheimer purchased a house for his father, Stef, for 20 million ILS.
Іскерлік мансап
1952 жылы Вертхаймер Нахариядағы үйінің ауласында өз ісін бастады, ол шағын металл цехы және ISCAR деп аталатын құрал жасау компаниясы болды. Компания тез табысқа жетіп, кейіннен компанияның шағын үлесіне ие болған Discount Investments компаниясының қызығушылығын тудырды. Бүгінгі таңда ISCAR - бұл әлемдегі ең ірі (сату бойынша) карбидті өнеркәсіптік кесу құралдарын өндірушілердің бірі, оны General Motors және Ford сияқты автокөлік өндірушілер қолданады. ISCAR-дың филиалдары әлемнің ондаған елінде бар және компанияда 5000-нан астам адам жұмыс істейді. 1968 жылы Израильдің алты күндік соғыстан кейін француз қару-жарақ эмбаргосын жеңу үшін жасаған күш-жігерінің бір бөлігі ретінде Вертхаймер ISCAR Blades компаниясын құрды, ол кейіннен Blades Technology компаниясына айналды. 2014 жылы Уэтимер өзінің Blades Technology компаниясындағы 51% үлесін реактивті қозғалтқыштар өндіруші Pratt & Whitney компаниясына белгісіз сомаға сатты. 2013 жылдың мамыр айында Баффетт Iscar-дың қалған бөлігін 2,05 миллиард долларға сатып алды. 2021 жылдың 5 наурызында Forbes Wertheimer-дің таза байлығын 6,2 миллиард АҚШ долларына дейін атап, оны 2020 жылғы миллиардерлер тізімінде 216-шы орынға орналастырды. 2024 жылдың 22 қаңтарында Forbes Wertheimer-дің таза байлығын 6,3 миллиард АҚШ долларына бағалады, оны әлемде 436-шы орынға және Израильдегі 7-ші байлыққа ие етті.
In 1952, Wertheimer started his own business in the backyard of his home in Nahariya, a small metal shop and tool making company called ISCAR. The company quickly became a success and attracted the interest of Discount Investments, who later became a minority investor in the company. Today, ISCAR is one of the world's largest (by sales) manufacturers of carbide industrial cutting tools, which are used by carmakers like General Motors and Ford. ISCAR branches exist in dozens of countries worldwide and the company employs over 5,000 people. In 1968, as part of Israeli efforts to overcome the French weapons embargo after the Six Day War, Wertheimer founded ISCAR Blades which later became Blades Technology – one of the largest manufacturers of blades and vanes for jet engines and industrial gas turbines. Wetheimer sold his 51% stake in Blades Technology in 2014 to jet engine maker Pratt & Whitney for an undisclosed amount. In May 2013 Buffett bought the rest of Iscar for $2.05 billion. On 5 March 2021, Forbes listed Wertheimer's net worth at US$6.2 billion, ranking him 216 on the Billionaires 2020 list. As of January 22, 2024, Forbes estimated Wertheimer's net worth at US$6.3 billion, ranking him 436 worldwide, and 7th wealthiest in Israel.
Өнеркәсіптік парктер
Вертхаймер жеті өнеркәсіптік паркті Тефен, Тель-Хай, Дальтон, Лавон және қазіргі Назарет қаласында Галилеяда; Омерде Негевте; және тағы біреуі Гебзеде, Коджаэлиде, Түркияда құрды. Әрқайсысы бес қағидаға негізделген: экспорт, білім, өмір сүру, қоғамдастық және мәдениет, аймақта тұрақтылықты құруға көмектесу үшін экономикалық өсім мен жұмыс орындарын құруды ынталандыру мақсатымен. Вертхаймердің түсіндіргеніндей, "Орта Шығыс пен Израиль мен оның көршілерінің арасындағы шекараларда өнеркәсіптік парктер құру идеясы - бұл парктер өнеркәсіпті әкеледі және жұмыс орындарын ұсынады, бұл адамдарды терроризмге араласудың орнына жұмыс істеуге мәжбүр етеді". Вертхаймердің үлгісі - Тефен индустриалды паркі. 1982 жылы салынған бұл ғимаратта көлік, мәдени және білім беру нысандары бар. 2013 жылдың сәуірінде яһудилер мен арабтар қатар жұмыс істейтін араба-мұсылман аралас Назарет қаласындағы Вертхаймердің өндірістік паркі ашылды. Вертхаймер мен Назарет қаласының әкімі Рамез Жерайси өнеркәсіптік парк араб еврей Израиль экспорттық компанияларының ілгерілеуін қолдау үшін бірегей модельдің бөлігі екенін түсіндірді. 2009 жылы Израильге сапары кезінде Папа Бенедикт болашақ саябақ орнында екі адаммен кездесіп, жобаға батасын берді. Вертхаймер: "Араб Назаретіндегі индустриалды парктегі өмір сүру - өмір сүрудің жақсы үлгісі. Адамдар бірге жұмыс істегенде, олар бос әңгімеге уақыт таба алмайды. Олар түнде террорлық әрекеттер жасауға шаршайды. Олар қанағаттанғаннан кейін өндіріске кіріседі. Олар бір-біріне қарсы емес, бірге жұмыс істейді". 1990 жылдары ол Газа секторындағы Рафах қаласында өнеркәсіптік парк салу жоспарын жасады. Палестина мен Израиль үкіметтері қолдау көрсетті, бірақ іргетасы қаланғанға дейін бір апта қалғанда Екінші интифада басталды, ал бұл жоспар белгісіз мерзімге тоқтатылды. 2002 жылы ол АҚШ-тың Өкілдер палатасында "жаңа Маршалл жоспары" туралы куәлік етті. Ол АҚШ-тың Таяу Шығысты жандандыруға арналған қаржысын сауда, жұмыс орындары мен аймақта еркін экономиканы дамытуға ұдайы күш салу арқылы қолдады. Вертхаймердің көзқарасына Израиль мен Палестинаны жұмыспен қамтыйтын қосымша 100 өнеркәсіптік парк салу кіреді. Алайда Вертхаймер өзінің идеясын Израильмен шектемейді, оның Түркия мен Иорданияда жоспарлары бар. 2013 жылғы сайлау алдында ол Ципи Ливнидің жаңа тізіміне, Хатнуаға, соңғы орын алды. Ол 2015 жылы оның лейбористік сионисттік одақпен одақтасуын қолдады.
Wertheimer founded seven industrial parks – in Tefen, Tel Hai, Dalton, Lavon and now Nazareth in the Galilee; in Omer in the Negev; and another in Gebze, Kocaeli, Turkey. Each is based on five principles: exports, education, coexistence, community and culture, with the goal of fostering economic growth and job creation to help create stability in the region. As Wertheimer has explained, "The idea of industrial parks in the Middle East and on the borders between Israel and its neighbors is that the parks will bring industry and provide jobs, which will keep people busy working, instead of engaging in terrorism." Wertheimer's model park is the Tefen Industrial Park. Built in 1982, it encompasses everything from transportation to cultural and educational facilities. Wertheimer's industrial park in the mixed Muslim Christian Arab city of Nazareth, where Jews and Arabs work side by side, opened in April 2013. Wertheimer and Nazareth Mayor Ramez Jeraisy explained that the industrial park is part of a unique model to promote the advancement of Arab Jewish Israeli export companies. During his visit to Israel in 2009, Pope Benedict had met with both men at the site of the future park and gave his blessing to the project. Wertheimer has said, "Coexistence in the industrial park in Arab Nazareth is a good example of coexistence. When people work together, they have no time for nonsense. They're too tired at night to commit terrorist acts. They're satisfied, they engage in producing. They work together, not against each other." In the 1990s, he drew up plans for an industrial park in Rafah, in the Gaza Strip. The Palestinian and the Israeli governments both offered support, but one week before the groundbreaking ceremony, the Second Intifada broke out and that plan was indefinitely shelved. In 2002, he testified before the United States House of Representatives about a "new Marshall Plan" that advocates U. S. funding to revitalize the Middle East through a sustained effort to promote commerce, jobs, and a free economy in the region. Wertheimer's vision includes building an additional 100 industrial parks that will employ Israelis and Palestinians. Wertheimer isn't confining his idea to Israel though, and has plans underway in Turkey and Jordan. Prior to 2013 elections, he took the honorary final slot on Tzipi Livni's new list, Hatnuah. He endorsed her alliance with Labor, the Zionist Union, in 2015.