Кіріспе

Цинк пероксиді (ZnO2) бөлме температурасында ашық сары түстегі ұнтақ түрінде болады. Ол ежелден хирургиялық антисептик ретінде қолданылған. Соңғы уақытта мырыш пероксиді жарылғыш заттар мен пиротехникалық қоспаларда тотықтырғыш ретінде де қолданылады. Оның қасиеттері ионды және ковалентті пероксидтер арасындағы ауысу ретінде сипатталған. Цинк пероксиді цинк хлориді мен сутек пероксиді реакциясы арқылы синтезделуі мүмкін.

Дайындық

Цинк гидроксиді хлорсутек қышқылы мен сутек переоксиді қоспасымен реакцияға түседі және цинк переоксидінің жоғары өнімділігін қамтамасыз ету үшін сутек переоксиді бар натрий гидроксидімен тұншықтырылады. Мыс перекисі дайындалғаннан айырмашылығы, мырыш ионы перекисті ыдырауды тудырмайды.

Қолданбалар

1930 жылдан бастап мырыш пероксиді медицинадан бастап эстетикаға дейін, тіпті салют сияқты түрлі жағдайларда қолданылды. Алайда мырыш пероксиді Streptococcus viridans, Staphylococcus aureus, E. coli, B. proteus және B. pyocyoneus сияқты кейбір бактериялық штаммдарға қарсы әсерсіз деп танылды. Құралды микроорганизмдерге токсикалық әсерінің бір аспектісі - микробиологиялық популяциялардың қолдану кезінде тұрақтанғандығы. Бұл әсер қосылыстың оттегі донорлығына бейімделуіне байланысты деп болжалды. ZnO2 болуымен байланысты оттегі концентрациясының артуы анаэробты және микроарофилды организмдердің репликациялық процестеріне кедергі келтіреді деп болжанады, олардың екеуіне де тіршілік ету үшін аз оттегі ортасы қажет. Бұл механизм микробтар популяциясының тұрақтанғандығын түсіндіруге жеткілікті болса да, колонияның белсенді түрде азаюына әсер етпеді. Микробицидтік функцияға қатысты, мырыш ионының бактерияға қарсы қасиеттері бар деп болжанады, бұл Zn ионының бактериялық жасуша қабырғасына байлануымен жеңілдетіледі, бұл цитотоксикалық әсерді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Цинк граммопозитивті бактерияларды граммонегативті бактерияларға қарағанда тиімдірек жояды. Бұл айырмашылық тиісті жасуша қабырғаларының ақуыз құрамының айырмашылығына байланысты, грам оң қабырғасы байланысуға қолайлы құрамды қамтамасыз етеді.

Минералды бояу

Соңғы уақытта бұл қоспа ағаш пен басқа заттарға минералды бояу ретінде қолданыла бастады. Бұл әрекеттің механизмі металл тұзын (мысалы, темір ((II) хлориді) және мырыш пероксиді субстрат материалға (ағаш немесе ағашқа ұқсас материал, яғни бамбук, қағаз, маталар және целлюлоза өнімдері) қолдануды қамтиды. Металл тұзын ерітіндіге салып, 30 минутқа дейін кептіруге рұқсат етіледі. Содан кейін цинк пероксиді қосылады, ол да ерітіндіде. Түстің өзгеруі бірден байқалады. Екі ерітінді материалға сіңіп, реакцияға түседі, осылайша субстрат матрицасына сіңіп кетеді. Бұл бояулар қызғылт қоңырдан сарыға дейінгі түрлі-түсті бояуларды шығара алса да, олар әдетте құрып кету қаупі төнген ағаш түрлерінің көрінісін арзан және жиі қол жетімді етіп көшіру үшін қолданылады.

Пиротехника

1980 жылдары цинк пероксиді пиротехникалық қоспаларды толықтыруға қабілетті екендігі анықталды. ZnO2 барий қосылыстарын қолдануға қарағанда артық екендігі атап өтілді, өйткені ол аз уытты деп саналды. Цинк қосылысы окистендіретін қасиеттерімен жарылғыш заттардың тиімді құрауышы болып табылады. Көптеген химиялық жарылғыш заттар тез тотығу реакцияларына негізделеді, сондықтан ZnO2 пиротехникада қолдануға қолайлы. ZnO2 құрамының тағы бір артықшылығы бар, ол барий мен стронций пирокомпоненттеріне қарағанда пиротехникалық құралдың құрамында қосылыстар бар металл материалдарды аз тоттатады. Бір әдісте цинк пероксиді кальций силициді сияқты редуктормен бірлесіп әрекет етуі қажет, бұл қажетті қызыл / оксид реакциясын тудырады. Басқа әдіспен "екіншілік" жарылғыш затты мырыш переоксидімен араластырады. Екінші реттік жарылғыш заттарға нитроцеллюлоза, пентаэритрит тетранитраты (ПЭТН), сондай-ақ тринитробензол сияқты түрлі қосылыстар кіреді, олар күшті теріс зарядты теңгерімді қамтамасыз етеді. Бұл екіншілік жарылғыш заттар физикалық соққы, жылу немесе заряд сияқты ынталандыруларға сезгіш емес. Жарылғыш қоспаның басым бөлігі реакцияны бастау үшін қатысатын мырыш переоксиді кішігірім фракциясымен қосалқы жарылғыштан тұрады.

Қауіпсіздік

Цинк пероксиді терімен, көзбен жанасқанда немесе тыныс алу кезінде өте қауіпті. Көп мөлшерде ішкен кезде зиянды. Ол теріге зиянды екені дәлелденген. Ұзақ уақыт бойы әсер ету теріге жанатын заттарды және ойық жараларды пайда етуі мүмкін. Ингаляция арқылы шамадан тыс әсер ету тыныс алу жолдарын қабынуға әкелуі мүмкін. Терінің қабынуы қабыну, қабыршақ, қызылдану немесе кейде көпіршіктермен сипатталады. Мырыш пероксиді өкпе мен шырышты қабықтарға зиянды. Қайталанған немесе ұзақ уақытқа созылатын әсер ағзаларға зақым келтіруі мүмкін. Буларды қайта-қайта немесе ұзақ уақыт бойы дем алу тыныс алу жолдарын созылмалы дәнділендіруге әкелуі мүмкін.