Кіріспе

Homo sapiens-те кездесетін сүтқоректілердің белогы Interleukin 1 beta (IL 1β) - лейкоциттік пироген, лейкоциттік эндогенді медиатор, мононуклеарлық жасуша факторы, лимфоциттерді белсендіретін фактор және басқа да атаулар ретінде белгілі, бұл цитокин белогы, ол адамда IL1B генінің кодымен кодталады. Интерлейкин 1- ге екі ген (IL 1) бар: IL 1 альфа және IL 1 бета (осы ген). IL 1β прекурсоры цитозолдық каспаза 1 (интерлейкин 1 бета конвертаза) арқылы бөлініп, IL 1β пісіп жетілген түрін алады.

Функция

Адамның лейкоциттік пирогенінің (интерлейкин 1) қызуының пайда болу қасиеті Динарелло 1977 жылы 10-20 нанограмм/кг нақты белсенділігімен тазартылды. 1979 жылы Динарелло тазаланған адам лейкоциттік пирогенінің Игал Гери 1972 жылы сипаттаған молекуламен бірдей екенін хабарлады. Ол оны лимфоциттерді белсендіретін фактор (LAF) деп атады, өйткені ол лимфоциттердің митогені. Тек 1984 жылы интерлейкин 1 екі түрлі белоктан тұрады деп анықталды, қазір оларды интерлейкин 1 альфа және интерлейкин 1 бета деп атайды. IL 1β, IL 23 қосылғанда, γδ Т жасушалары IL 17, IL 21 және IL 22 экспрессиясын тудырады. Бұл экспрессияның индукциясы қосымша сигналдар болмаған кезде болады. Бұл IL 1β аутоиммундық қабынуды модуляциялауға қатысатынын көрсетеді. Инфламасомалар қауіпті сигналдарды таниды және қабыну процесін және IL 1β және IL 18 өндірісін белсендіреді. NLRP3 (үш доменді қамтиды: пирин домені, нуклеотидті байлау домені және лейцинге бай қайталану) типті қабынулы соманы әр түрлі тітіркендіргіштер белсендіреді және NLRP3 белсендірілуімен байланысты бірнеше аурулар бар, мысалы, 2 типті қант диабеті, Альцгеймер ауруы, семіздік және атеросклероз.

Қасиеттері

Каспаза 1 арқылы бөлінбестен бұрын pro IL 1β молекулалық салмағы 37 kDa болады.

Клиникалық маңызы

IL 1β өндірісінің артуы бірқатар түрлі аутоинфламациялық синдромдарды, әсіресе криопиринге байланысты мерзімді синдромдар (CAPS) деп аталатын моногендік жағдайларды, IL 1β өңдеуді іске асыратын NLRP3 тұтану рецепторларының мутацияларына байланысты туғызады. Ішек дисбиозының IL 1β тәуелділігі арқылы остеомиелитке әкелетіндігі байқалады. IL 1β- нің болуы, сонымен қатар, көпқабатты склероз (орталық жүйке жүйесінің созылмалы аутоиммундық ауруы) бар науқастарда анықталды. Алайда IL 1β- ні қандай жасушалар өндіретіндігі нақты белгісіз. Сонымен қатар, көпшама склерозды глатирамер ацетатымен немесе натализумабпен емдеу IL 1β немесе оның рецепторларының болуын азайтады.

Карциногенездегі рөлі

Инфламасомалардың бірнеше түрі олардың иммуномодуляциялық қасиеттері, ішек микробиотасының модуляциясы, дифференциациясы және апоптозының арқасында ісіктің пайда болуына әсер етеді деп болжанады. Инфламасомадан пайда болған IL 1β- нің артық экспрессиясы канцерогенезге әкелуі мүмкін. Кейбір деректер NLRP3 қабыну полиморфизмдерінің ішек қатерлі ісігі мен меланома сияқты қатерлі ісіктерге байланысты екенін көрсетеді. Өкпе аденокарциномының A549 жасушалық желісінде IL 1β секрециясының жоғарылауы туралы хабарланды. Сондай- ақ, басқа зерттеуде IL 1β IL 8- мен бірге трансмембраналық тасымалдаушыларды экспрессияға ұшырату арқылы қатерлі плевралық мезотелиоманың химиорезистенттігінде маңызды рөл атқаратыны көрсетілді. Тағы бір зерттеуде инфламасома мен IL 1β экспрессиясын тежеу меланомадағы қатерлі ісік жасушаларының дамуын төмендетеді. Сонымен қатар, IL 1β сүт безі қатерлі ісігі жасушаларында p38 және p42/ 22 MAPK жолдарын белсендіреді, бұл RANK/ RANKL ингибиторы остеопротегериннің бөлінуіне әкеледі. Остеопротегерин мен IL 1β деңгейінің жоғары болуы - метастаздық әлеуетті жоғары сүт безі қатерлі ісігі жасушаларының ерекшелігі.

ВИЧ- 1 инфекциясында

Адамның иммунодефициті вирусы (АИТВ) иммундық жүйенің клеткаларын, мысалы макрофагтарды, дендриттік клеткаларды және CD4+ Т көмекші клеткаларын (ТГ) жұқтырады. Соңғылары Т-көктестік клетканың белсенділігі деңгейіне байланысты әртүрлі тағдырмен әртүрлі жолдармен вирусқа жұға алады. Біріншіден, ТГ-клеткалар вирустық лизистен өледі, себебі белсенді инфекция клетканы өлтіретін жеткілікті вирионды шығарады. Екіншіден, CD4+ Т-клеткалар вирусқа жұға алады, бірақ вирусты бөлшектерін көбейтудің орнына клетка жасырын фазаға енеді. Бұл кезеңде Т- көмекші жасушалар сырттай бірдей көрінеді, бірақ кез келген стресс ВИЧ- ді қайтадан өндіруге және оның жаңа иммундық жасушаларға таралуына әкелуі мүмкін. Соңында, TH жасушасы вирусты жасушаның ішінде байқайтын және пироптоз деп аталатын программаланған жасуша өлімі инфекцияланған жасушаны өлтіретін инфекциядан айырылып қалуы мүмкін. Пироптоз каспаза 1 арқылы жүзеге асады және жасуша лизисімен және IL 1β секрециясымен сипатталады, бұл қабынуға және иммундық жасушалардың көбірек тартуына әкеледі. Бұл CD4+ Т-клеткаларының циклін тудырады, олар ВИЧ-пен жұғады, пироптоздан өледі, жаңа Т-көктесуші клеткалар қабыну орнына жетеді, онда олар қайтадан жұғады. Нәтижесінде Т-көктегіш клеткалардың азаюы байқалады. Қандағы IL 1β деңгейі ВИЧ- позитивті және ВИЧ- негативті адамдар арасында айтарлықтай айырмашылықтарға ие болмаса да, зерттеулер ВИЧ- инфекциялы адамдарда лимфалық тіннің IL 1β деңгейінің жоғарылауын көрсетті. Сонымен қатар, каспаза 1 қант диабетімен ауыратын науқастардың торшасында жоғары реттеледі, бұл IL 1β- нің жоғары өндірісіне және содан кейінгі торша нейрондарының өліміне әкеледі.

Нейровоспаление

Тышқандарда эксперименталды аутоиммундық энцефаломиелит (ЭАЭ) зерттеулері, көпқабатты склерозды (МС) зерттеудің үлгісі, IL 1β блоктау жануарларды ЭАЭ- ге төзімді ете алатынын анықтады. IL 1β антигендік Т көмекші жасушаларының (TH17) қабынуға қарсы субжиынның пайда болуына әкелді. Басқа цитокиндармен бірге интерлейкин 1β нейровоспалениемен байланысты ГМ- ЦСЖ цитокині өндірісін жоғарылатады. Бұл жақтағы нақты механизмдер әлі анықталмаған. IL 1β- нің жоғары деңгейі Альцгеймер ауруларындағы цереброспинальді сұйықтық пен ми тіндерінде де байқалды. Альцгеймер ауруына тән β-амилоид плакаттары - бұл молекулалық үлгілер (DAMP) зақымданумен байланысты, олар үлгілерді тану рецепторларымен (PRR) танылады және микроглияның белсендірілуіне әкеледі. Нәтижесінде, микроглия басқа цитокиндермен бірге интерлейкин 1β бөліп шығарады. Дегенмен, Альцгеймер ауруы мен нейровоспаление басталуында IL 1β- нің маңызы әлі де белгісіз.

Орфографиялық ескерту

Көптеген ғылыми қолжазбалардың авторлары бета (β) орнына гомоглифті, өткір s (ß) қолданудың кішігірім қателігін жасағандықтан, "IL 1ß" [sic] туралы айтылу автоматты түрде транскодтау кезінде "IL 1ss" [sic] болады (себебі ß ss-ке транскодтайды). Осыған байланысты веб-іздестіру нәтижелерінде соңғысы туралы көп айтылады.