Кіріспе

Майкл Винсент Хейден (англ. Michael Vincent Hayden; 17 наурыз 1945 жылы туған) - АҚШ Әуе күштері төрт жұлдызды генерал және Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің бұрынғы директоры, Ұлттық барлау қызметінің басты орынбасары және Орталық барлау агенттігінің директоры. Сонымен қатар ол Джордж Мейсон университетінің Шар саясаты мен үкімет мектебінде профессор болып қызмет етеді. Қазіргі уақытта Хейден екі партиялық саясат орталығының электр желісі бойынша кибер қауіпсіздік бастамасының тең төрағасы. 1999-2005 жылдары Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің (ҰҚА) директоры болды. Директор болған кезінде ол АҚШ-тағы адамдар мен шетелдік азаматтар арасындағы технологиялық байланыстарды қадағалауды бастады және бақылады, олар террористік топтарға байланысты деп саналады, бұл NSA-ның ордерсіз қадағалау даусына әкелді. 2020 жылы федералды сот NSA бағдарламасының заңсыз және конституцияға қайшы екенін анықтады. 2005 жылы 21 сәуірде генерал-лейтенант Хейденді АҚШ Сенаты Ұлттық барлау қызметінің бірінші бас директорының орынбасары етіп бекітті және оған төртінші жұлдызды сыйлық берді, бұл оны "қолданған күштердегі әскери барлау қызметінің ең жоғары офицері" етті. Ол 2006 жылдың 26 мамырына дейін DNI Джон Негропонтемен осы лауазымда қызмет етті. 2006 жылы 8 мамырда Хейден Портер Дж. Госс отставкаға кеткеннен кейін Орталық барлау агенттігінің директоры лауазымына ұсынылды. 23 мамырда АҚШ Сенатының барлау комитеті 123 дауыспен Сенаттың отырысына ұсынысты жіберді. Оның кандидатурасын 26 мамырда 7815 дауыспен АҚШ Сенаты растады. 2006 жылдың 30 мамырында және келесі күні ЦРУ-ның фойесінде президент Джордж Бушпен бірге Хейден Орталық барлау агенттігінің директоры болып ант берді. 2008 жылдың 1 шілдесінде Хейден 41 жылдан астам қызмет еткеннен кейін Әуе күштері қызметінен кетті, ал 2009 жылдың 12 ақпанына дейін ЦРУ директоры болып қызмет етті. 2009 жылы Вашингтон қаласындағы Дүниежүзілік саясат институтынан құрметті докторлық дәрежесін алды. Ол бірнеше жыл бойы қауіпсіздік жөніндегі кеңесші компания Chertoff Group-та директор болып қызмет етті, бірақ 2022 жылдың соңында кетті. Ол сондай-ақ Атлантик Кеңесінің директорлар кеңесінде қызмет етеді және Джордж Мейсон университетінің Шар саясаты мен үкіметі мектебінің танымал қонақ профессоры. Ол сонымен қатар Джордж Мейсон университетінің Шар саясаты мен үкіметі мектебіндегі Майкл В. Хейдендік барлау, саясат және халықаралық қауіпсіздік орталығының негізін қалаушы. Қазіргі уақытта Хейден NewsGuard-тың кеңесші кеңесінде.

Ерте өмір және білім

Майкл Винсент Хейден 1945 жылы 17 наурызда Питтсбургте, Пенсильванияда, Пенсильванияда өндірістік компанияда дәнекерлеуші болып жұмыс істеген ирландтық-американдық жұп Сади (Мюррей) және Гарри В. Хейден кішісінде дүниеге келді. Оның Дебби есімді сіңлісі және Гарри есімді інісі бар. Хайден Санкт-Петерс бастауыш мектебінде оқыды, онда 7-ші және 8-ші сыныптарда мектеп футбол командасында квотербек болып ойнады, содан кейін оны Питтсбург Стиллерз клубының негізін қалаушының ұлы және команданың бұрынғы төрағасы марқұм Дэн Руни жаттықтырды. Хейден Солтүстік католик орта мектебін бітірген. Оның алғашқы жұмыстарының бірі - "Стилерс" командасының жабдық менеджері болды. Ол Питтсбургтегі Дукесн университетіне оқуға түсіп, 1967 жылы тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды және екінші лейтенант болып тағайындалды. Содан кейін ол Дукеснеде қазіргі заманғы американдық тарих бойынша магистр дәрежесін алды. Ол туған қаласы Питтсбург Стиллерстің жанкүйері болып қала береді, 1990 жылдан бастап әйелі мен отбасымен бірге жылына кем дегенде үш-төрт ойынға барады. 1969 жылы әскери қызметке қабылданды.

Жеке өмір

Хейден бұрынғы Жанна Керриерге үйленген. Олардың Маргарет деген қызы және Майкл мен Лиам деген екі ұлы бар.

Денсаулық

2018 жылдың қарашасында Хейден инсульт алғаннан кейін ауруханаға жатқызылды; нәтижесінде ол афазиядан зардап шегеді.

Ақпараттық қызмет

Хейден әуе барлау агенттігінің қолбасшысы және Лакленд әуе базасында орналасқан бірлескен командалық және бақылау соғысы орталығының директоры болып қызмет етті. Ол сондай-ақ Пентагонның жоғары лауазымды қызметкерлері болды; Штаб-пәтер АҚШ Еуропалық қолбасшылығы, Штутгарт, Германия; Ұлттық қауіпсіздік кеңесі, Вашингтон, округ және АҚШ-тың Болгариядағы елшілігі. Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің директоры болғанға дейін генерал Біріккен Ұлттар Ұйымының Командалық штабының және АҚШ күштері Кореяның штабының бастығы, Юнсан Гаррисонның орынбасары болып қызмет атқарды. Ол Гуамдағы барлау қызметінде де жұмыс істеген.

Әуе барлау агенттігі

1996-1997 жылдары Хейден "ақпараттық аймақты" қорғау мен пайдаланумен айналысатын 16 000 адамнан тұратын AIA агенттігінің командирі болды.

Ұлттық қауіпсіздік агенттігі

Хейден 1999 жылдың наурызынан 2005 жылдың сәуіріне дейін Мэриленд штатындағы Форт Джордж Г. Мидте Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің директоры және Орталық қауіпсіздік қызметінің бастығы болып қызмет етті. NSA директоры және CSS басшысы ретінде ол Қорғаныс министрлігінің әскери және азаматтық қызметкерлерімен бүкіл әлемде орналасқан жауынгерлік қолдау агенттігіне жауапты болды.

ҰҚК стратегиясы

Хейден ҰҚШҰ-ға агенттікте үлкен қиындықтар туындаған кезде келді. Үкіметтің ішкі талдаулары сапа менеджментінің жетіспеушілігін және ескірген IT инфрақұрылымын көрсетті. Ол жұмысқа кіргеннен кейін көп ұзамай ҰҚШҰ желісінің үлкен бөлігі бұзылып, бірнеше күн бойы жұмыс істемеді. Оның агенттікті қайта жандандыру жоспарының бір бөлігі - сыртқы мердігерлерді көбірек енгізу, көптеген ескі менеджерлерді зейнеткерлікке шығуға және ескі басқару құрылымдарынан арылуға итермелеу болды. Оның жоспарының бір бөлігі агенттікте ашықтықты арттыруды да қамтыды; бұл тарихи түрде үкіметтің ең құпиялы органдарының бірі болды. Ол Джеймс Бамфордқа "Сырлардың денесі" атты кітабына рұқсат берді. Бастапқыда Хейденді ішкі бақылауға қарсы заңдарды орындау қатты мазалаған. Көптеген деректерде ол 11 қыркүйек оқиғасынан кейін терроризмді тоқтатуды көбірек ойлап, ішкі бақылауға қарсы ұстанымын жеңілдеткен.

Ішкі байланыс тыңдаулары

2006 жылдың мамыр айында USA Today басылымы Хейденнің басшылығымен NSA ішкі телефон қоңыраулары туралы деректер базасын құрды деп хабарлады. Номинация тыңдаулары кезінде Хейден өзінің әрекеттерін сенатор Рас Файнгольдқа және басқаларға қорғап, ақ үйдің заң кеңестеріне сүйенгенін, деректер қорын құру АҚШ Конституциясының екінші бабымен қолданатынын мәлімдеді. атқарушы билік өкілеттіктері (президент "заңдарды адал орындауға қамқорлық жасауы керек"), шетелдік барлауды қадағалау туралы заң (FISA) кіретін ішкі қоңырауларды санкциясыз қадағалауға тыйым салатын заңнамалық заңдарды болдырмау. Бұрын бұл іс-қимыл FISA сотының ордерін талап еткен. Деректер базасының мақсаты - АҚШ-тағы адамдар мен шетелдегі адамдар мен топтар арасындағы халықаралық байланыстарды тыңдау, террористерді анықтау.

Жол салушы

Хейден сонымен қатар "Трейлблазер" жобасын, ақпараттық технологияны жақсы қолдану үшін "өңдеу" күшін қолдады. Алайда, жобаның әлеуетті артықшылықтары қандай болмасын, оны бірнеше NSA қызметкерлері ішкі жағынан сынға алды. Себебі ол АҚШ азаматтарының жеке өмірін қорғауға мүмкіндік бермеді. Бұл әлеуетті сәтсіздік және агенттікті қайтадан сыртқы сын пікірлер мен тіпті шабуылдарға жол берді. Тәнтілер арасында Палатадағы барлау комитетінің мүшесі Даян С. Роарк, АНБ қызметкерлері Томас Эндрюс Дрейк, Уильям Бинни, Дж. Хейден бұл сыншыларға қатаң ескерту жасады. Бірнешеуі наразылық білдіріп жұмыстан кетті. ҰҚШҰ бас инспекторының, Қорғаныс министрлігінің бас инспекторының және Конгресстің тергеуінен кейін "Трейлблазер" жабылып қалды. YouTube-та Майкл Хейденнің баспасөз конференциясында журналистерге "әдеттегі себеп" барлық іздестірулер мен тәркілеулер үшін Төртінші түзету бойынша талап етілмейтінін айтып, іздестіру немесе тәркілеудің ақылға қонымды болуы стандарт болып табылады деп мәлімдеген видеосы жарияланды. "Сақтандырылған себеп" барлық ордерлерге, іздестіру немесе тәркілеу "нақтылы емес" деп есептеледі немесе жоқ деп есептеледі. Қылмыстық тергеудің әдістерін сынға алғандардың көбісі олардың қиналғандығы және ЦРУ тұтқындарынан сенімді ақпарат ала алмағаны туралы айтады. Хейден мұндай көзқарастар немесе күшейтілген тергеудің пайдалы ақпарға әкелмейтіндігі туралы түсінік сенуге тұрарлық емес және ол "тергеуді жоққа шығаратын" адамдардың туындысы деп айтты.

Орталық барлау агенттігінің директоры

2006 жылы 8 мамырда президент Джордж Буш Хейденді 2006 жылы 5 мамырда Портер Дж. Госс отставкаға кеткеннен кейін Орталық барлау агенттігінің директоры болып тағайындады. Кейіннен ол 2006 жылы 26 мамырда АҚШ Сенатының толық дауысымен директор, 7815 болып бекітілді. Номинацияны және Хейденнің ішкі қадағалауды арттыру әрекеттерін сынға алған сенатор Дианна Файнштейн 2006 жылдың 11 мамырында: "Менiң ойымша, біз төртінші түзетуде орынсыз іздеу мен ұстап алуды кепілдендіретін үлкен конституциялық қарсыласуға бара жатырмыз" деп мәлімдеді. Хейденді 2007 жылы ЦРУ-ның "өңдеулі тергеу бағдарламасы" туралы берген куәлігі кезінде Конгресске өтірік айтқан деп айыптады. 2007 жылы Хейден ЦРУ-ға терроризммен байланыстылығы туралы ешқандай дәлелсіз, тек қана жер асты көліктерінің әрекетіне сүйене отырып, ұшқышсыз ұшақпен шабуыл жасауға рұқсат беру үшін лоббистік әрекет жасады. 2008 жылы Хейден мұсылманның Еуропаға көшіп келуінің тұрақсыздыққа әкелетін салдары туралы ескертті, бұл азаматтық тәртіпсіздіктер мүмкіндігін арттыруы мүмкін. Леон Панеттаның "Құнды жекпе-жек" атты мемуарларына сәйкес, Хейден Обама әкімшілігімен ЦРУ директоры болып қалуға үміттенген және өзінің орнын алмастырушысын "Рахм Эммануэльдің гумба" деп атаған. Панеттамен сөйлескенде Хейден оны президентке ЦРУ-ның күшейтілген тергеу әдістерін қолдану құқығын қорғауды және ЦРУ қызметкерлері бұрын-соңды азаптауды жүргізгенін айтудан аулақ болуды кеңес беруге шақырды. 2014 жылғы Сенаттың барлау комитетінің ЦРУ-ның азаптаулары туралы баяндамасында оның бағынысты қызметкері дайындаған электрондық хаттан алынған мәлімет бойынша, ЦРУ директоры ретінде Хейден Конгресске ақпарат беруде ескірген ақпаратты қолдануды тапсырған, осылайша Гуантанамодағы 100 тұтқыннан аз ғана хабарланған.

ҰҚШҰ тыңдау туралы жанжал

Директор болған кезінде ол АҚШ-тағы адамдар мен шетелдік террористік топтар арасындағы технологиялық байланыстарды NSA бақылауын қадағалады. Көптеген сарапшылар Хейденді конгресске өтірік айтуда және заңды бұзуда айыптап отыр. ThinkProgress-тің мәліметінше, Хейден 2002 жылы Конгрессті алдап, АҚШ-тағы адамдарды бақылау шетелдік барлау қызметі туралы заңға сәйкес келетінін айтты. ThinkProgress "өз мәлімдемелерінде Хейден өткен жылы берілген бұйрықсыз ішкі тыңдауды жүргізу туралы президенттік бұйрықты толық білетінін" мәлімдеді. Бірақ Хейден мұны Конгресспен бөлісудің қажеті жоқ деп ойлады. Айтуынша, Хейден өзінің бақылау жүргізуге заңды түрде өкілетті екеніне сенген, бірақ Конгресске өзінің істегенін жасауға өкілеттілігі жоқ екенін айтқан. Алдамшылық және жалған мәлімдемелер туралы заң (18 U.S.C. 1001) Хейденнің Конгресске жасаған жалған мәлімдемесін заңсыз етеді". Баспа сөзінің еркіндігі қорының атқарушы директоры Тревор Тимм, сондай-ақ, Хейденнің өкілеттігі кезінде құрылған NSA бағдарламасын Шетелдік барлауды қадағалау туралы заңды бұзғаны үшін айыптады. 2013 жылдың қыркүйегінде Хейден "НСА-ның істеп жатқан ісінің" талассыз заңдылығын атап өтті және Эдвард Сноуденді "баяғы қиындыққа тап болған жас адам" және "әдепті түрде өте тәкаппар" деп атады; ол Ресейдегі болашағы туралы да былай деді: "Мен оның бұрынғы Кеңес Одағына кеткен басқа дезертирлер сияқты аяқталатынына күмәнданамын: оқшауланған, шаршаған, жалғыз, күйзелген және олардың көпшілігі алкоголик болып шықты". 2020 жылы федералды сот америкалықтардың телефон жазбаларын жаппай бақылаудың NSA бағдарламасы заңсыз және конституцияға қайшы деп шешті.

Саяси қызмет

2020 жылы Хейден 130-дан астам басқа бұрынғы республикалық ұлттық қауіпсіздік қызметкерлерімен бірге президент Трамптың тағы бір мерзімге жарамсыз екенін растайтын мәлімдемеге қол қойды. "Осы мақсат үшін біз вице-президент Джо Байденді АҚШ-тың келесі президенті етіп сайлау біздің ұлтымыздың мүддесіне сай екеніне сенімдіміз және біз оған дауыс береміз". 2020 жылы ол президент сайлауында Джо Байденді қолдады. Ол 2020 жылдың 19 қазанында Hunter Biden ноутбугі туралы оқиға "ресейлік ақпараттық операцияның барлық классикалық белгілеріне ие" деген хатқа қол қойған 51 бұрынғы АҚШ барлау қызметкерлерінің бірі болды. 2023 жылдың қазанында Хейден әлеуметтік желіде Сенат Сенатында әскери жоғарылатуларды тоқтатып отырған сенатор Томми Тьюбервиллдің адамзаттың арасынан "алып тасталуы" керектігін жариялады. Хейденнің пікірлері хабарландыруда Тьюбервиллдің өлтірілуін талап ету немесе қауіп төндіру ретінде көрінді. Кейіннен Хейден Тьюбервиллдің адамзаттың арасынан "алып тасталғаны" туралы пікірін екі есе арттырып, "MAGAnuts" оның жазбаларына "ақылдан адасқан" деп айтты. Бұған жауап ретінде генерал Майкл Флинн Хейденді тұтқындау керектігін айтты.

Құрметтер

2007 жылы Хейден Америка жетістіктер академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 2008 жылы оның туған жері - Нортсайд ауданында Питтсбург қаласы Хайнц Филдтен өткен көшедің бір бөлігін оның құрметіне атады. 2011 жылдың 26 шілдесінде Хайден Максвелл әуе базасында Алабама штатында өткен салтанатты рәсімде Әуе күштері резервтегі офицерлер оқу корпусының ерекше түлектеріне қабылданды.

Хейденнің шығармаларын сынға алу және зерттеу

Playing to the Edge 2016 жылдың Нью-Йорк Таймс кітап сыннамасының 100 ең танымал кітабының бірі болды.