Кіріспе
Википедияға сілтемелер және Википедия туралы талқылау Википедияға сілтемелер танымал мәдениетте кең таралған. Көптеген адамдар Википедияның ашықтығын пародиялайды, адамдар мақалаларды бұзады немесе құрастырушылық емес жолдармен өзгертеді. Басқалары Википедияны анықтамалық жұмыс ретінде қолданатын немесе өздерінің ақыл-ойын Википедиямен салыстыратын адамдарды қамтиды. Кейбір жағдайларда Уикипедия энциклопедия ретінде қолданылмайды, керісінше, кейіпкердің сипаты немесе тіпті ойын ретінде қызмет етеді, мысалы, Wikiracing. Уикипедия көптеген адамдардың өздерінің Уикипедияға кіруін мәртебе символы ретінде көруімен мәдени тұрғыдан да маңызды болды.
References to Wikipedia in popular culture have been widespread. Many parody Wikipedia's openness, with individuals vandalizing or modifying articles in nonconstructive ways. Others feature individuals using Wikipedia as a reference work, or positively comparing their intelligence to Wikipedia. In some cases, Wikipedia is not used as an encyclopedia at all, but instead serves more as a character trait or even as a game, such as Wikiracing. Wikipedia has also become culturally significant with many individuals seeing the presence of their own Wikipedia entry as a status symbol.
Уикитақылау
2006 жылдың шілдесінде сатирикалық комедияның The Colbert Report эпизодында Стивен Колберт өзінің "The Wørd" сегменті үшін Wiki және шындық сөздерінің біріккен "wikiality" неологизмін жариялады. Колберт викиағылдылықты "консенсустық шындық" деп анықтады (факті емес), ол Википедияның консенсустық форматын мақұлдағаннан кейін үлгіленді. Ол Википедияны өзінің шындық философиясын ұстанғаны үшін мақтады, онда интуиция мен консенсус шындыққа қарағанда жақсы көрінеді: Сіз көріп отырсыз, кез-келген пайдаланушы кез-келген жазуды өзгерте алады, егер басқа пайдаланушылар олармен келіссе, ол шындыққа айналады. Егер адамзаттың барлық білімі осылай жұмыс істесе. Ал бұл мүмкін, бүгін кешкі сөздің арқасында: Wikiality. Мен шындықты да, энциклопедияларды да ұнатпаймын. Мен бұған дейін де айтқанмын. Британниканың кім екені Джордж Вашингтонның құлдары бар екенін айтып тұр? Егер мен ол істеген жоқ деп айтқым келсе, бұл менің құқығым. Енді, Википедияның арқасында, бұл да факт. Біз осы принциптерді барлық ақпаратқа қолдануымыз керек. Бізге тек көпшілікті белгілі бір фактілердің шындық екеніне сендіру керек. Біз білімге демократияны әкеліп отырмыз. Стивен Колберттің айтуынша, бәріміз бірлесе отырып "біз бәріміз келісетін шындықты жасай аламыз; біз келіскен шындық". Сегмент барысында ол: "Мен Уикипедияны жақсы көремін, лютерандарға қарағанда шындық туралы ұзақ жазбалары бар кез келген сайттың басымдықтары дұрыс". Колберт бұл сегментті бұқаралық ақпарат құралдарындағы мәлімдемелерді қайталау адамдарды олардың шындыққа жататынына сенуге итермелейтінін қарастыру үшін де қолданды. Бұл шығарма "Революция тексерілмейді" деген жарлықпен таныстырылды, бұл "Революция теледидарда көрсетілмейді" әнінің атауын ойнаған, бұл Wikipedia сенімді көздер ретінде келтірген негізгі ағымның маңызды өзгерістерді қалай қолдамайтынын көрсетеді, бұл Wikipedia шыншыл екендігіне күмән келтіреді. Колберт көрермендерге филдер туралы бетті өзгертіп, соңғы алты айда африкалық филдер саны үш есеге көбейгенін айтуды ұсынды. Бұл ұсыныс Уикипедиядағы піл мен Африкаға қатысты мақалаларға көптеген қате өзгерістер енгізуге әкелді. Кейіннен Уикипедия әкімшілері беттерге анонимді және жаңадан құрылған пайдаланушылар тіркелгілерінің түзетулерін шектеді. Колберт камераға қарамай, ноутбукте жазбасын жазып, беттерін өзі өңдейді. Осы "фактілерге" сәйкес келетін Уикипедияға алғашқы түзетулерді Стивен Колберт есімді пайдаланушы жасағандықтан, көптеген адамдар Колберттің өзі басқа пайдаланушыларды да солай етуге шақырған кезде бірнеше Уикипедия беттерін бұзған деп санайды. Бұл аккаунт Стивен Колберттің өзі немесе өзін сол сияқты етіп танытқан біреудің болуы мүмкін, бірақ ол Википедиядан белгісіз уақытқа дейін бұғатталған. Wikipedia тіркелгісін бұзғаны үшін бұғаттады пайдаланушы атын саясаты (оның айтуынша, атақты адамдардың атын пайдалану рұқсатсыз тіркелу аттары ретінде орынсыз), сенгендей, вандализм үшін емес.
You see, any user can change any entry, and if enough other users agree with them, it becomes true. If only the entire body of human knowledge worked this way. And it can, thanks to tonight's word: Wikiality. Now, folks, I'm no fan of reality, and I'm no fan of encyclopedias. I've said it before. Who is Britannica to tell me that George Washington had slaves? If I want to say he didn't, that's my right. And now, thanks to Wikipedia, it's also a fact. We should apply these principles to all information. All we need to do is convince a majority of people that some factoid is true. What we're doing is bringing democracy to knowledge. According to Stephen Colbert, together "we can all create a reality that we all can agree on; the reality that we just agreed on". During the segment, he joked: "I love Wikipedia any site that's got a longer entry on truthiness than on Lutherans has its priorities straight." Colbert also used the segment to satirize the more general issue of whether the repetition of statements in the media leads people to believe they are true. The piece was introduced with the tagline "The Revolution Will Not Be Verified", a play on the song title "The Revolution Will Not Be Televised" referencing how the mainstream establishment that Wikipedia cites as Reliable Sources will not support significant change, throwing doubt on the idea that Wikipedia is truthful. Colbert suggested that viewers change the elephant page to state that the number of African elephants has tripled in the last six months. The suggestion resulted in numerous incorrect changes to Wikipedia articles related to elephants and Africa. Wikipedia administrators subsequently restricted edits to the pages by anonymous and newly created user accounts. Colbert went on to type on a laptop facing away from the camera, claiming to be making the edits to the pages himself. Because initial edits to Wikipedia corresponding to these claimed "facts" were made by a user named Stephencolbert, many believe Colbert himself vandalized several Wikipedia pages at the time he was encouraging other users to do the same. The account, whether it was Stephen Colbert himself or someone posing as him, has been blocked from Wikipedia indefinitely. Wikipedia blocked the account for violating Wikipedia's username policies (which state that using the names of celebrities as login names without permission is inappropriate), not for the vandalism, as believed.
Өнер саласында
Польшаның Слюбице қаласында орналасқан Википедия монументі - әрмен мүсіншісі Мигран Хакобяннің Википедияға үлес қосқандарды құрметтеу үшін жасаған мүсіні. Ол 2014 жылдың 22 қазанында Франкфурт алаңында (Plac Frankfurcki) жергілікті Уикимедия бөлімдері мен Уикимедия Қорының өкілдерін қамтыған рәсімде ашылды.
Музыка саласында
2006 жылы "Weird Al" Yankovic әнінің "White & Nerdy" музыкалық клипіндегі көріністе Yankovic Atlantic Records үшін Wikipedia бетіне вандализм жасап, оны "YOU SUCK! "Бұл туралы ол компаниядан рұқсат алу мәселесінде болған қиындықтарымен бөлісті. Украиналық композитор Андрей Бондаренко "Википедияның әнұраны" атты музыкалық шығарма жазды. Бұл шығарма 2016 жылы Киевте Википедияның 15 жылдығына арналған концертте орындалды.
Веб-китаптарда
Xkcd веб-комигінде бірнеше рет Википедияға сілтеме жасалды. "Malamanteau" (Мунроуның Уикипедияның жазу стилін мазақ ету үшін жасаған каскад сөз) үшін жасалып жасалған Википедия жазбасының факсимилі дау тудырды.
Күлкімен
Ресей мен Украина соғысы кезінде "Техно үйдің шайқасы 2022" атты мем тарады. Бұл мемде орыс солдатының есікті ашуға тырысып, сәтсіз аяқтағаны бейнеленген. Бұқаралық ақпарат құралдарында оқиғаға қатысты алғашқы Википедия бетінің талқылануы болды, ол оқиғаны Википедияның форматын пайдалану арқылы, әдетте, тек нақты шайқастар үшін қолданылады, бұл шынайы шайқас сияқты көрінеді. "Санг" соғысындағы соғысушылар "орыс солдаты" және "дүкен есігі" деп аталды, ал шайқастың нәтижесі "ерекше жеңіс" және "қадір-қасиет" деп аталды. Кейіннен ол мақалалар Википедия бетінен алынып тасталды.
Контексті
Уикипедия әрқашан бірдей сілтеме жасалмайды. Төменде сипатталған тәсілдер оның кейбір тәсілдері болып табылады.
Википедияның мәдениеттегі сілтемелері
Википедияны анықтама көзі ретінде қолданған немесе ұсынған адамдар арасында комедияшы Рози О'Доннелл мен Рутгерс университетінің әлеуметтану профессоры Тед Гертцель бар. Сер Ян МакКеллен, Николас Кейдж және Маркус Бригстокке сияқты әртүрлі адамдар Уикипедияның өздері туралы мақалаларын сынға алды немесе оларға пікір білдірді.
Саясатта
2011 жылдың маусым айында Википедия редакторлардың "Пол Ревир" мақаласын Сара Пейлиннің сайлауалды автобус турнесі кезінде болған оқиғаларға сәйкес өзгерту әрекеттеріне назар аударды. The New York Times газетінде мақаланың 10 маусымға дейін "жарты миллион рет қаралғаны" және "барлық назар аудару мен дәлелденгеннен кейін мақала қазір әлдеқайда ұзын және Пэйлиннің пікірлеріне қарағанда әлдеқайда жақсы дереккөзге ие" деп жазылған. 2013 жылдың 28 қазанында Вирджиния губернаторы кандидатурасына Кен Кучинеллиді қолдау үшін сенатор Рэнд Пол 1997 жылғы "Гаттака" фильмі туралы Уикипедиядағы жазбаны евгеника туралы пікірлеріне жақын түрде енгізген көрінеді, бұл туралы MSNBC жүргізушісі Рейчел Мэддоу атап өтті. 2015 жылдың сәуірінде The Guardian газетінде Консервативті партияның сол кездегі төрағасы Грант Шеппстің немесе оның тапсырмасы бойынша жұмыс істейтін адамның 2015 жылғы сайлау алдында Шеппс және британ парламенті мүшелері туралы Уикипедия беттерін редакциялағаны туралы мәлімдеме болды. Шеппс бұл іске қатысы бар екенін жоққа шығарды. 2018 жылдың қазан айында АҚШ сенаторы Мэгги Хассанның бұрынғы қызметкері Джексон А. Коско Хассанның компьютерлерін, жұмыстан шығарылғаннан кейін, Википедияны бірнеше конгрессмендерге, соның ішінде сенатор Митч Макконнеллге түзету үшін қолданды. Коско 2019 жылдың сәуірінде кінәсін мойындады. 2022 жылдың ақпан айында The Independent газетінің журналистері Википедиядағы Константинополь туралы мақалалар мен тарихтың ең ірі қалаларының тізіміне қатысты мәтінді Ұлыбританияның деңгейлендіру, тұрғын үй және қауымдастықтар департаменті мемлекеттік қызметкерлері алып тастап, сөзбе-сөз үкіметтің деңгейлендіру ақ қағазына енгізгенін анықтады.
Википедия комедиялық материал ретінде
Уикипедия бірнеше веб-сайттарда пародияға ұшырайды, соның ішінде Uncyclopedia және Encyclopedia Dramatica. 2006 жылдың мамыр айында британдық чат шоусының жүргізушісі Пол О'Грейди өзінің Википедия бетінде берілген ақпаратқа қатысты көрерменнен сұраныс алды, оған ол: "Википедия? Бұл тері ауруы сияқты". Комедияшы Зак Галифианакис The Badger Herald газетіне берген сұхбатында өзін Уикипедиядан іздегенін мәлімдеді. Жартысы грек, жартысы қызыл, шамамен 1,80 метр. Бұл 6 фут 4 дегені сәл қате болуы мүмкін. Шын мәнінде, оның биіктігі 4 фут 6".
Жалпы ақпарат көзі
Slate журналы Уикипедияны Дуглас Адамстың "Галактикаға автостоптық жолдама" сериясындағы ойдан шығарылған құрылғымен салыстырды. "Адамстың "Ауылбасардың нұсқаулығы" (Адамстың BBC радиосы мен романдарында) мен Википедияның ұқсастығы өте таңғаларлық, автордың құмар жанкүйерлерінің ол уақыт саяхаттарын ойлап таппағанын білгені таңғаларлық. Оның редакторы үнемі түскі асқа шығып жүргендіктен, "Көрнекілік" кітабына 'бір түстен кейін бос кеңселерге кіріп, бір нәрсе істеу керектігін көрген кез келген бейтаныс адам' түзетулер енгізді. Бұл анонимді топтың еңбегі "Енциклопедия Галактикадан" көп сатылып кеткен, бірақ "онда көп нәрсе қалдырылған, әрі көп нәрсе апокрифтік, немесе кем дегенде, өте дұрыс емес". Бұл сериядағы ойдан шығарылған құжаттарды салыстыру Уикипедия мен кәсіби энциклопедиялар арасындағы негізгі салыстырулардан айырмашылығы жоқ.
Википедияның мәдениетке кері әсері туралы мәлімдемелер
Эндрю Киннің 2007 жылғы "Аматор культі: бүгінгі интернет біздің мәдениетті қалай өлтіреді" кітабында Википедияда пайдаланушы тудырған мазмұнның көбеюі дәстүрлі, жоғары сапалы ақпарат көздерін жасырып, құнсыздады деп мәлімдеді.