Кіріспе
Жыланның кіші түрі Сан-Францисколық жартиерлік жылан (Thamnophis sirtalis tetrataenia) - қарапайым жартиерлік жыланның жұқа, көп түсті кіші түрі. 1967 жылдан бері жойылып бара жатқан түр түрінің бір бөлігі болып саналған бұл түр Сан-Матео округінің және Калифорниядағы жағалаудағы Санта-Крус округінің солтүстік бөлігінің ендемиялық түрі. Кейбір зерттеушілердің бағалауы бойынша, қазір Т. с. тетратаения түрінің тек 1000-нан 2000-ға дейінгі ересектер жыландары ғана қалған. Алайда жыландардың мекендеу аймағы толықтай анықталмаған, сондықтан көптеген жыландар өзендер мен басқа да су жолдарымен жүреді. Бұл жарғанатпен жүретін жылан ылғалды және батпақты жерлерді жақсы көреді, ал оның жасырын табиғаты үшін оны көру немесе ұстап алу қиын.
The San Francisco garter snake (Thamnophis sirtalis tetrataenia) is a slender multi colored subspecies of the common garter snake. Designated as an endangered subspecies since the year 1967, it is endemic to San Mateo County and the extreme northern part of coastal Santa Cruz County in California. Some researchers estimate that there are only 1,000 to 2,000 adult snakes of the subspecies T. s. tetrataenia remaining. However, the full extent of the snakes' habitat has not been fully documented, and many snakes may utilize creeks and other waterways that are currently unexplored. This garter snake prefers wet and marshy areas, and because of its elusive nature, it is difficult to see or capture.
Географиялық ауқым
Сан-Францисконың жартиерлі жыланы, жалпы жартиерлі жыланның бір түркіні, Сан-Франциско түбегіндегі Сан-Матео округінің солтүстік шекарасынан оңтүстікке қарай Санта-Крус тауларының шығыс және батыс негіздері бойымен, кем дегенде Үстіңгі Кристалл Спрингс су қоймасына дейін, ал Тынық мұхит жағалауы бойымен оңтүстікке қарай Ано-Нуэво нүктесіне дейін, одан кейін Санта-Крус округінің Уэдделл-Крикке дейін орналасқан. Сан-Францискодағы жартилярлы жыланның таралуы туралы сенімді ақпарат пен популяция статистикасын алу қиын, өйткені бұл бауырымен жорғалаушының табиғаты және қалған қолайлы тіршілік ортасының көп бөлігі жыланның болуы үшін зерттелмеген жеке меншікте орналасқан. Бұл түр өте ұялшақ, оны табу және ұстап алу қиын, және суға немесе алаңдаушылыққа ұшырағанда жасырынуға тез қашады. АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі мәлімдегендей, бұрын байлам жыландардың дені сау болған көптеген жерлер қазір жерді дамыту қысымы мен соңғы алпыс жылда Сан-Матео округінің ылғалды жерлерін толтырудан кейін төмендеп келеді. Алайда, әлі де кездесетін көптеген аймақтарда бұл сирек кездеспейді, бірақ шын мәнінде өте жиі кездеседі және оның мінез-құлқын түсінгеннен кейін оны жақсы табыстылықпен қарауға болады.
Сипаттама
Ересектер Сан-Францисконың жартеровый жыландары жалпы ұзындығы 1855 дюймге (46140 см) дейін өседі. Олардың көк жасыл түсті, қара, қызыл (кейде қызғылт сары) және көк жасыл түсті жолақтары бар, арқалық қалқандары бар. Олардың басы мойыннан сәл ғана кең және қызыл түсті. Оның көздері басқа жарғанатпен жүретін жыландарға қарағанда үлкен, бұл жыланға күндіз белсенді болу үшін жақсы көру қабілетін береді. Зерттеулер мұрын ұзындығы репродуктивті мінез-құлықты көрсетеді, өйткені үлкен мұрын ұзындығы аналық бездің фолликулдерінің өсуімен байланысты, бұл әйелдердің жыныстық белсенділігін арттырады. Бұл жыландар адамға зиян келтірмейді. Олардың тістеуі олжаға өлім әкеледі, бірақ адамдарға тек қана аздап әсер етеді. Түлкісі аздап улы болғандықтан, байлам жыландарда тістер жоқ.
Тіршілік ету ортасы
Сан-Францисконың жартиерлі жыланның сүйікті мекені - күн сәулесін түсіретін, тамақтанатын және кеміргіштердің орнында баспана таба алатын ашық тау беткейінің маңында орналасқан өсімдіктер тығыз өскен тоған; алайда, қолайсыз мекенді сәтті пайдалануға болады. Бұл түрдің тұқымдасы тығыз орман шатырларында да кездеседі. Уақытша тоғандар мен басқа да маусымдық тұщы сулар да орынды. Бұл түрдің кіші бөлігі құрғақ батпақты жерлерді ауламайды, өйткені оның сүйікті олжасы - Калифорнияның қызыл аяқты бақасы (Rana draytonii) тұщы суда өмір сүре алмайды. Өрлеу және жағалаудағы өсімдіктер, мысалы, қатқылдар (Typha spp. ), бұталар (Scirpus / Schoenoplectus spp. ), және тікенекті (Juncus spp. және Eleocharis spp.) көрінеді, олар артықшылыққа ие және жасырындық үшін пайдаланылады. Өзен мен көлдік мекендері мен шөптесін жерлер немесе жағалаулар арасындағы аймақ әдетте күн көтеру үшін пайдаланылады, ал жақын маңдағы тығыз өсімдіктер немесе су жиі құтылу үшін қорғаныш береді. Кейде бұл түрдің тұқымдастары жүзетін балдырларды немесе ыстық шұңқырларды қолданады. Ең көп популяция Сан-Франциско халықаралық әуежайына тиесілі қорғалған учаскеде кездеседі.
Диета
Сан-Францискодағы байлам жыландары сулы мекендерде көп азық табады. Ересектер негізінен Калифорнияның қызыл аяқты бақаларымен (Rana draytonii) қоректенеді, олар федералды қауіп төндірген деп саналады. Олар жас американдық бұқа бақалармен (Rana catesbeiana) тамақтана алады, бірақ олар ересектерді жей алмайды; шын мәнінде, ересектер бұқа бақалар жас байлам жыландарға жем болады және Сан-Франциско байлам жыланының популяциясының төмендеуіне ықпал етуші фактор болуы мүмкін. Жаңа туған және жас Сан-Францисколық жартиляр жыландары Тынық мұхиты ағаш жабын (Pseudacris regilla) жем-шөп ретінде өте көп. Егер жаңадан өзгерген Тынық мұхит бақалары табылмаса, жас байлам жыландар тірі қалмауы мүмкін. Сан-Францискодағы байлам жыландары Калифорниялық торттың (Taricha torosa) улы түрін жұтып, аурудан немесе өлімнен құтылатын аздаған жануарлардың бірі болып табылады.
ДНК-талдау
ICZN-нің зерттеу нәтижелері Сан-Францискодағы жартилярлы жыланға бірден-бір таксономиялық мәртебе бергенімен, молекулалық зерттеу осы популяцияның субтипіне қарсы шығады. Янцен митохондриялық ДНҚ-ның реттілігін қарапайым жартиерлі жыланның (T. sirtalis) ішкі түрлерінің арасындағы қатынастарды анықтау үшін талданды. Янцен молекулалық дәлелдемелердің фенотиптік өзгеріске байланысты аталған субтүрлердің аумақтық шекараларымен жиі, қатты айырмашылықтарын тапты. Ол сонымен қатар, ортақ ата-бабаларға қарағанда, ортақ жарғалақ жыланының түр-түсімен көрсетілген түстердің үлгілерін қалыптастыруда жергілікті экологиялық күштердің маңыздылығы көбірек екенін анықтады және АҚШ-тың батыс бөлігіндегі барлық морфологиялық негізделген түр-түстердің қайта қаралуына жатады. Бұл нәтиже Т. s. tetrataenia диагностикасының түстер белгілері Калифорнияның орталық бөлігіндегі Т. sirtalis басқа түрлеріне қарағанда ұзақ уақыт оқшаулаудың емес, жергілікті селекцияның нәтижесі екенін айқын көрсетеді. Екінші жағынан, мақалада Т. с. инферналистің Т. с. тетратаенияға жақын орналасқан үш популяциясы Сонома, Контра-Коста және Санта-Клара округтерінде "молекулалық эволюцияның жоғары қарқынын" көрсететін бөлек топқа жатқызылады. Авторлар ядролық ДНК-ны секвенирлеу Сан-Францискодағы жарма жыланның және оның туыстарының кейбір түпкілікті таксономиялық қиындықтарын шешу үшін нақты талдау құралын қамтамасыз етуі мүмкін деп болжайды.
Бұл түрдің болашағы
1967 жылы Сан-Францискодағы жартилярлы жыланның тізіміне енгізілуіне себеп болған көптеген факторлар әлі күнге дейін бұл түрге әсер етеді. Бұл экологиялық элементтерге ауыл шаруашылығы, коммерциялық және қалалық дамудан болатын тіршілік ортасының жоғалуы, сондай-ақ жорғалаушылар мен селекционерлердің жинауы жатады. Бұл құрттар мен жануарларды жеке азаматтардың жинауы заңсыз болып қала береді.
Танымал мәдениетте
2023 жылы Сан-Францискодағы жартилярлы жылан Жоел Сарторе фотосуреті бойынша Құрлықталған түрлер жиынтығының бөлігі ретінде Америка Құрама Штаттарының пошта қызметінің мәңгілік маркасында бейнеленген. Марка Оңтүстік Дакота штатының Уолл қаласындағы National Grasslands Visitors Center-те өткен рәсімде ашылды.