Кіріспе
Бельгиялық кісі өлтіруші Ханс Ван Темше (Hans Van Themsche; 1988 жылы 7 ақпанда Бельгияның Фламанд аймағы, Антверпен, Вильрайк қаласында туған) - 2006 жылы 11 мамырда полицияға оқ атып, үш адамды өлтіріп, тағы біреуін ауыр жарақаттаған бельгиялық студент. 2008 жылы ол өмір бойына түрмеде отырды. Бұл кісі өлтіру оқиғасы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланып, халықтың және саясаттың назарын иммигранттар мен нәсілдік мәселелерді саяси тұрғыдан баяндауға және оның жеке адамдарға мүмкін әсерлеріне аударды.
Hans Van Themsche (born 7 February, 1988, in Wilrijk, Antwerp, Flemish Region of Belgium) is a Belgian student who, on 11 May, 2006, shot three people, killing two and severely injuring another, before being shot by police and incapacitated. He was sentenced to life in prison in 2008. The homicide received widespread media attention and drew major public and political attention to responsibilities regarding political presentation of immigrant and racial issues and its possible effects on individuals.
Оқиғалар барысы
Ван Темше 2006 жылы 9 мамырда мектеп-интернатында темекі шегуден ұсталып, мектептен шығарылуы мүмкін еді. Ол Розелареден Антверпенге сапар шекті, онда он бірінші күні таңертең ол ұзақ шашын кесіп, шашын қырқып тастады (пониталды қоспағанда), содан кейін жергілікті қару саудагерінен .30 30 Винчестердегі Marlin 336W аңшылық мылтығын және оқ-дәрілерді заңды түрде сатып алды. Түстен он минут бұрын готикалық киім киіп, ол қала орталығында шабуылға кірісіп, алты метр қашықтықта кітап оқып отырған түрік ұрпағынан шыққан әйелдің көкірегіне оқ атқан; Сонгуль Коч ауыр жарақат алған. Ол тағы бір рет айналып өтіп, жүкті малилік бала күтімі Улемата Нянгаду мен оның екі жасар еуропалық баласын, Луна Дровартты көрді. Ол бұрылып, екеуін де бірден өлтіріп, артына бір-бірден атып тастады. Ол (бәлкім, одан да көп құрбан іздеп) қозғалған кезде Ван Темшеді полиция қызметкері ұстап, оны қарумен ұстап, мылтықты тапсыруға бұйырды. Ван Темше қаруын тастаудан бас тартқаннан кейін және күдікті қозғалыс болғаннан кейін офицер бір рет атып, оны асқазанға атқан оқпен бейтараптандырды. Кейінірек Ван Темшедің әкесі былай деп түсіндіреді: "Менің көз алдымда, менің ұлымды атып түсірген полиция қызметкері - батыр. Оның батыл болғаны жақсы, әйтпесе, одан да көп адам қаза болар еді". Ван Темше ауруханада емделіп жатқанда өзін скинхед деп сипаттады және полицияға - интернат-мектептегі достарын өлтіргенге дейін - ақ емес адамдарды мақсат еткенін мойындады. 2 жасар (ақ) баланың Ван Темше "қате уақытта дұрыс емес жерде" болғанын айтты. Алайда оның өлімі кездейсоқ болған жоқ, өйткені ол әр оқ ату алдында жаңа раундты жасауы керек еді. Ол тергеушілерге "қара адамның жанында болу" сәбиді өлтіруге жеткілікті себеп болды деп айтты. Оның айтуынша, азшылықты мақсат еткен себебі - шетелдік жастар оны мектепте қорлаған; бұл кем дегенде үш жыл бұрын болған. Бөлмеден табылған қоштасу хаты - ол аман қалады деп күтпеген шығар - ол өлімге батуды ойластырған кісі өлтіру ниеті туралы айтпаған, бірақ ол өзін "қоғамдағы хаос" деп санайтын әрекетке қарсы әрекет жасағысы келетінін білдірді. Сотта қорғаушылар Ван Темше Аспергер синдромынан және нарциссикалық тұлғалық бұзылыстан зардап шегетінін, сондықтан ақылдан адасқан деп дәлелдеді. 11 қазанда 12 азаматтан тұратын қазылар алқасы Ван Темшеге тағылған барлық айып бойынша, оның ішінде Улемата Нянгаду мен Луна Дровартты өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. Олар сондай-ақ, бұл кісі өлтірулерді нәсілшілдік қозғау салған деп бағалады. Келесі күні оған өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын берді. Кассациялық сот 2008 жылдың ақпан айында Ван Темшедің апелляциялық арызын қабылдамады. 2009 жылдың маусым айына дейін Антверпендегі азаматтық сот ісінде құрбандардың отбасыларына және Сонгуль Кочқа 55 пайыздық тұрақты кәсіби мүгедектікке әкелген зиянды өтеу үшін жалпы 325,000 евроға жуық сома мойындалды; одан әрі емдеу шығындары оның төлемдеріне қосылады.
Салдары
Қала әкімі Патрик Янсенс және бірнеше жүз жергілікті тұрғындар Оулемата Нянгадуның отбасы мен африкалық және түрік ұйымдарының өкілдерімен бірге таңертең атыс болған жерлерге қарай үнсіз жүріп кетті. Қалалық этностық және мәдени азшылықтарға қатысты саясат жөніндегі кеңестің президенті Жорж Каманайо сөйлеген сөздерінің ішінде "шығыс оңшыл партиялардың басшыларын" моральдық кінәлі деп айыптады. 15 мамырда Брюсселде "Вламс Белангке" қарсы бейбіт наразылық акциясы ұйымдастырылып, Ван Темше құрбандарына арналған дәстүрлі бір минут үнсіздік өтті. 2006 жылдың 16-17 мамыр түнінде Берхемдегі фламандтық ұлттық жастар ұйымы Vlaams Nationaal Jeugdverbond (VNJ) бас кеңсесіне Молотов коктейлі тасталды, ол Vlaams Belang-пен байланысы бар. Түрік курьері өртті тез сөндіре алды, себебі кеңседен жоғары орналасқан пәтерде (жаңа фламанд Альянсының (NVA) президенті Барт Де Вевердің анасы) тұратын. Қылмыстардан кейін үкімет Stormfront сияқты жеккөрушілік пен нәсілшілікті тарататын веб-сайттардағы фламанд жазбаларына қарсы іс-қимыл жасауға тырысты. Бұл қиынға соқты, өйткені сайттар американдық және Бірінші түзетумен қорғалады. Бұл іс бүкіл әлемде қатаң лицензиялық тәртіп орнатып, кез келген қаруды сатып алу мүмкіндігін тоқтатқан заң шығаруды жеделдетті. 2007 жылдың шілдесінде Антверпендегі дүкендердің терезесінде қару-жарақтарды көрсетуге тыйым салатын қалалық жарлық күшіне енді. Облыс әкімі Ван Темшеге қаруды салған қару сатушы Лангтың апелляциясын қабылдамады. 2008 жылдың 10 мамырында "Standaard Uitgeverij" газетінде сот журналисі Гас Верверфтің "De Zaak Hans Van Themsche" (Ханс Ван Темше ісі) кітабы жарық көрді.