Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 қыркүйектегі шабуылдан кейінгі жек көру қылмысы
Hate crime after the September 11 attacks
Балбир Сингх Содхи (6 шілде 1949 – 15 қыркүйек 2001), американдық сикх кәсіпкері және Аризона штатының Меса қаласындағы франчайзи, 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін жек көру қылмысы салдарынан өлтірілді. Бұл АҚШ-тағы шабуылға жауап ретінде жасалған деп хабарланған бірнеше оқиғаның алғашқысы болды. Сикх дінінің қағидаларына сәйкес сақал қойып, тюрбан киген Балбир Сингх Соди араб мұсылманы деп жаңылысқандықтан, 42 жастағы Франк Сильва Роке (8 шілде 1959 – 11 мамыр 2022), жергілікті жөндеу орталығындағы Boeing ұшақ механігі, бұрын Калифорнияда қарақшылыққа талпынған қылмыстық дерегі бар, оны өлтірді. Роке шабуыл болған күні достарына "барып, бас киім кигендерді атып тастамақшымын" дегенін айтқан. Роке бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін өлім жазасына кесілді (кейін өмір бойына түрмеге жабылды). Ол 11 мамыр 2022 жылы түрмеде қайтыс болды.
Balbir Singh Sodhi (July 6, 1949 – September 15, 2001), a Sikh American entrepreneur and franchisee in Mesa, Arizona, was murdered in a hate crime in the aftermath of the September 11 attacks. This was the first of several cases across the United States that were reported to the police as supposed acts of retaliation for the attacks. Balbir Singh Sodhi, who had a beard and wore a turban in accordance with his Sikh faith, was mistakenly profiled as an Arab Muslim and murdered by 42 year old Frank Silva Roque (July 8, 1959 – May 11, 2022), a Boeing aircraft mechanic at a local repair facility who held a criminal record for an attempted robbery in California. Roque had reportedly told friends that he was "going to go out and shoot some towel heads" the day of the attacks. Roque was sentenced to death (commuted later to life imprisonment) for first degree murder. He died in prison on May 11, 2022.
Өмірбаян
1949 жылы 6 шілдеде Үндістанның Пенджаб штатындағы Джаландхар қаласында туған Балбир Сингх Соди сикх дінінің мүшесі, Джат руынан шыққан. Ол сондай-ақ әйелді күйеу, үш ұл мен екі қыздың әкесі болды. 1989 жылы ол Америка Құрама Штаттарына көшіп, бастапқыда Лос-Анджелесте тұрып, HP компаниясында компьютер инженері және талдаушы болып жұмыс істеді. Ол Аризона штатының Феникс қаласында бензин станциясы мен бірнеше қосымша франшиза сатып алуға жеткілікті ақша жинап, сол жерге көшті. Содхидің бензин станциясы оның қаза болғанға дейін бір жыл ғана жұмыс істеген еді. Осы уақыт ішінде ол қауымдастықта жомарт және мейірімді адам ретінде танымал болды, балаларға көбінесе тегін дәмдіктер таратты. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде «Аль-Қаида» ұйымының мүшелері, яғни радикалды исламил тобы төрт ұшақты басып алып, 9/11 терактісін жасады, нәтижесінде 2977 адам қаза тапты. Отбасы мүшелерінің сөзіне қарағанда, Содхи осы терактіге байланысты қатты қайғыға батқан.
Born on July 6, 1949, in Jalandhar, Punjab, India, Balbir Singh Sodhi was a member of the Sikh religion, from the Jat clan. He was also a husband, and father to three sons and two daughters. He immigrated to the United States in 1989 and initially resided in Los Angeles, where he worked as a computer engineer and analyst at HP. He saved enough money to buy a gas station and several affiliated franchises in Phoenix, Arizona, and moved there. Sodhi's gas station had been running for just a year prior leading to his murder and in that time he had become known amongst the community as a generous and kind man who often gave free candy to children who came in. On September 11, 2001, members of al Qaeda, a militant Islamist group, hijacked four airplanes and perpetrated the 9/11 attacks, killing 2,977 victims. According to family members, Sodhi had become distraught by the attacks.
Содхиді және басқаларды ату
2001 жылдың 15 қыркүйегінде Роке өзінің Chevrolet S 10 машинасын Месадағы Wild Hare спорттық барынан алды, онда ол иммигранттар туралы ашуланып сөйлегені айтылды, және Содиге тиесілі Chevron бензин стансасына барды. Роке Содиді жүк көлігінен .380 калибрлі тапаншамен бес рет атып өлтірді. Оқтар атылған кезде Соди, 11 қыркүйек шабуылында қаза болғандардың құрметіне гүл отырғызуға көмектесіп, ландшафт дизайнер Луис Ледесмамен бірге бензин стансасының айналасын көркейтіп жатыр екен. 11 қыркүйек шабуылына кек қайтару ниетінде болған Роке, оның киімі, тюрбаны мен сақалына қарап, оны араб мұсылман деп санады. Содан кейін Роке 16 шақырым қашықтықтағы Mobil бензин стансасына барды. Бірінші оқ атылғаннан кейін 20 минут өткен соң, ол ливандық-американдық кассирге жүк көлігінен оқ атты, бірақ өткізіп алды. Кейін Роке бұрынғы тұрғын үйіне барды, оны жергілікті ауған отбасы сатып алған еді, және үйдің қабырғасына бірнеше оқ атты. Соңғы оқ атылған жерден қашып кеткеннен кейін Роке жергілікті барға барып, "Көшедегі тюрбандыны кісі өлтіруді тергеп жатыр" деп мақтанды. Сондай-ақ, ол сикх еркектерінің сақалдары мен тюрбандары оларды оңай нысанаға айналдыратынын, олардың сыртқы түрінің мұсылмандарға қарағанда Осама бин Ладенге ұқсайтынын айтты. Сикхтер кісі өлтіру, жұмыстан шығару, қорқыту және олардың құдай үйлерін (гурудвараларды) өртеу сияқты көптеген жеккөрушілік қылмыстардың құрбаны болды. Оның басты-басты құны 1 миллион долларға белгіленді. Рокеге қатысты сот 2003 жылдың 18 тамызында басталды. Қорғау адвокаттары оның ақыл-есінің толыққанды болмауына байланысты кінәлі емес екенін айтты, оның арабтардың шайтандық екенін және оларды өлтіру керек екенін айтып тұрақты түрде дауыстар еститінін мәлімдеді. Екі әріптесі Рокенің "тар көзқарасты" екенін және ол иммигранттарды да, арабтарды да жек көретінін куәландырды. Рокенің қорғау адвокаты оны психикалық аурумен ауырған адам деп сипаттады және оның анасы шизофрениямен екі рет ауруханаға жатқызылғанын, бұл аурудың генетикалық бейімділігі бар адамдарда көрінетінін атап өтті. 2003 жылдың 30 қыркүйегінде ол бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, тоғыз күннен кейін өлім жазасына кесілді. Сот процесі Court TV телеарнасымен бес бөлімдік серия ретінде көрсетілді. Роке 2022 жылдың 11 мамырында Аризона штатының түзеу мекемесінде қайтыс болды.
On September 15, 2001, Roque took his Chevrolet S 10 from the Wild Hare sports bar in Mesa, where he had reportedly been ranting about immigrants, and drove to the Chevron gas station owned by Sodhi. Roque shot Sodhi five times from his truck with a .380 handgun, killing him. At the time of the shooting, Sodhi was helping landscaper Luis Ledesma plant flowers in order to commemorate the lives of those lost in the 9/11 attacks around the edge of his gas station. Roque, who apparently wanted revenge for the 9/11 attacks, racially profiled him as an Arab Muslim because of the clothes he wore, his turban, and his beard. Roque then drove to a Mobil gas station 10 miles away. Twenty minutes after the first shooting, he shot at a Lebanese American clerk from his truck, but missed. Roque then drove to his former residence, which had been purchased by a local Afghan family, and fired multiple rounds at the outside of the house. After fleeing the scene of the final shooting, Roque was reported to have gone to a local bar and boasted, "They're investigating the murder of a turban head down the street." This spokesperson also described how the appearance of Sikh men make them easy targets due to their beards and turbans which make Sikh men "look more like bin Laden than Muslims do". Sikhs became the victims of a multitude of hate crimes such as murder, redundancy, threats, and the burning of their places of worship (Gurudwaras). His bail was set at $1 million. Roque's trial by jury began on August 18, 2003. Defense attorneys argued he was not guilty due to insanity, claiming that he had a diminished IQ and heard relentless voices telling him that Arabs were Satanic and must be killed. Two coworkers testified that Roque was "narrow minded" and that he hated both immigrants and Arabs. Roque's defense attorney characterized him as mentally ill, and noted that his mother had twice been hospitalized for schizophrenia, a condition which has been shown to appear in those genetically predisposed to it. On September 30, 2003, he was found guilty of first degree murder, and was sentenced to death nine days later. The trial was aired by Court TV in a five part series. Roque died on May 11, 2022, while in Arizona Department of Corrections custody.
Балбир Сингх Содхиді еске алу рәсімі
Содхинің қазасының 10 жылдығына дейінгі айларда Аризона штатының заң шығарушы органы Содхидің есімін және мемориалдық тақтасын штаттың 9/11 ескерткішінен алып тастауға шешім қабылдады. Аймақтағы қоғамдық ұйымдардың қарсылығынан кейін бұл шешім губернатор тарапынан ветоланды.
In the months prior to the 10 year anniversary of Sodhi's death, the Arizona legislature decided that they wanted to remove Sodhi's name and plaque from the state's 9/11 memorial. This was vetoed by the governor after an outcry of advocacy from community groups in the area.