Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1935-1980 Ирландиядағы заңды шектеу Ирландияда 1935 жылдан 1980 жылға дейін контрацепция заңсыз болған, содан кейін ол қатаң шектеулермен заңдастырылды, кейін жеңілдетілді. Бұл тыйым салу католик шіркеуінің жыныстық қатынасқа қатысты ілімдерін білдірді.
1935–1980 legal restriction in Ireland
Contraception was illegal in Ireland from 1935 until 1980, when it was legalised with strong restrictions, later loosened. The ban reflected Catholic teachings on sexual morality.
Папа энцикликалары
"Casti connubii" энцикликасы (1930) өнеркәсіптік өндіріс пен әдеттегі ұрықтандыруға жол бермейтін презервативтерді кеңінен қолдануды қадағалады. Онда: "Пилл" 1960 жылдары сатылымға шыққаннан кейін, Тумауға бақылау жөніндегі понтификалық комиссия құрылды. Көптеген адамдар контрацепцияны қолдаған, бұл пап энцикликасының сөзінде айтылған. Humanae vitae энцикликасы (1968) жасанды контрацепцияның моральдық тұрғыдан рұқсат етілмейтінін жариялады.
The encyclical Casti connubii (1930) followed the industrial production and widespread use of condoms that usually prevent fertilisation. It specified:
Following the marketing of "the pill" in the 1960s, a Pontifical Commission on Birth Control was set up. It has often been cited that there was a majority in favour of contraception, and that is implied in the wording of the papal encyclical. The encyclical Humanae vitae (1968) decreed that artificial contraception is not morally permissible.
Сатуға тыйым салу
Ұрыққа қарсы құралдар мен таблеткаларды қолдануға тыйым салынбаған. Алайда 1935 жылдан бастап оларды сату немесе импорттау заңсыз болды. Бұл кезде заңға қайшы келетін жол пайда болды, онда презерватив сияқты құрылғыны "сатуға беруге" болмайды, бірақ азаматты оны сатып алу үшін "дайындауға" шақыруға болады. Сондай-ақ, адамдар "сыйлық" ретінде контрацепция алу үшін отбасылық жоспарлау бірлестіктеріне садақа жасады. Халықтың басым көпшілігі контрацепциядан қалмады. Бірнеше сауда орындары полицияның назарына немесе жұртшылықтың мазағына ұшырауы мүмкін өнімдерді сақтауға ниетті. 1971 жылдың басында сенатор Мэри Робинсон (кейін президент болады) тұңғыш заң жобасын енгізуге тырысты. 31 наурызда бірнеше қолдаушылар Лейнстер үйінің аумағына кіре алды, содан кейін ғимаратқа кіріп, наразылықтарын тіркеді. 1971 жылы 22 мамырда Мэри Кенниді қоса алғандағы ирланд феминисттерінің тобы Белфастқа теміржолмен барып, контрацептивтермен жүктелген Дублин Конноллиге оралғанда заңның қисынсыздығы туралы мәлімдеме жасады. Бұл Ирландиядағы Рим католик шіркеуінің сын-пікірін туғызды; Клонферт епискобы Томас Райан "бұрын ешқашан, әрине, қаза уақытынан бері Ирландияның католик мұрасы ар-ұждан, азаматтық құқықтар және әйелдер бостандығы сылтауымен соншалықты көп астыртын шабуылға ұшыраған емес" деді.
Owning and using contraceptive devices and pills was not prohibited. However, from 1935, it was illegal to sell or to import them. During this time a loophole was used, where a device such as a condom could not be "offered for sale", but a citizen could be "invited to treat" to buy it. Also people made donations to family planning associations to obtain contraception as a "gift". The reality for almost all of the population was that contraception was unobtainable. Few outlets wanted to stock a product that could bring the attention of the police or public opprobrium. In early 1971 Senator Mary Robinson (who would later become president) attempted to introduce the first bill proposing to liberalise the law on contraception into the Seanad, but was not allowed a reading, so it could not be discussed. On 31 March a number of supporters managed to get into the grounds of Leinster House and then broke into the building to register their protests. On 22 May 1971 a group of Irish feminists including Mary Kenny travelled to Belfast by rail and made their return to Dublin Connolly, laden with contraceptive devices, into a statement on the illogicality of the law. This provoked criticism from the Roman Catholic Church in Ireland; Thomas Ryan, Bishop of Clonfert, said that " never before, and certainly not since penal times was the Catholic heritage of Ireland subjected to so many insidious onslaughts on the pretext of conscience, civil rights and women's liberation".
Реформа
1973 жылы Жоғарғы Сот МакГиеге қарсы Бас прокурор ісі бойынша некелік құпиялылыққа конституциялық құқық бар екенін анықтады, ол контрацептивтерді қолдануға да мүмкіндік берді. Бірнеше заң жобалары ұсынылды, бірақ олардың ешқайсысы заңға айналды. Шынында да, сол кездегі Taoiseach, Джек Линч, бір кезде бұл мәселені "ұзын саусақпен" қойғандығын мойындады. 1979 жылғы денсаулық сақтау (отбасы жоспарлау) туралы заң контрацепция құралдарын "жақсы ниетпен, отбасылық жоспарлау немесе медициналық себептермен" ғана беруге шектеу қойды. Бұл схема бойынша контрацептивтерді тек емханалық дәрігердің жарамды рецептісі болған жағдайда ғана дәріханалық қызметкер бере алады. Заңнамада рецепт алушыдан некеде болу талап етілмеген, алайда "әдетті отбасылық жоспарлау" некеден тыс пайдалануды рұқсат етпейтінін білдірмек. Заң жобасын Чарльз Хоги енгізген болатын. Бұл келісімге негіз болған себебі сол кездегі ирланд қоғамында консервативті элементтердің, әсіресе Рим-католик шіркеуінің, күшті позициясы болды, бұл үкіметке либералды заң шығаруды қиындатты. Сол кездегі саясаткерлер контрацепцияны дауыс жинауға арналған құрал ретінде қараған жоқ. Хауги 1979 жылғы актіні "ирландтық мәселенің ирландтық шешімі" деп сипаттады. Айлин Десмонд, TD, заңнаманы қатты сынға алды; оны екі жүзді деп сипаттап, әйелдер осындай мәселелерде өз шешімдерін қабылдауы керек деп мәлімдеді және ирландтықтар мен "біздің ар-ожданымызды шарттаған адамдар" кедейлікті шешуден гөрі жыныстық мәселелерге көбірек моральдық мән берді. 1980 жылдың 1 қарашасында министрдің бұйрығымен Заң қолданысқа енді. 1985 жылғы Денсаулық сақтау (отбасы жоспарлау) (өзгерістер) туралы заңда 18 жастан асқан адамдарға презервативтер мен спермицидтерді рецептсіз сатуға рұқсат ету арқылы заң либерализацияланды; дегенмен сату Заңда аталған орындардың санаттарымен шектелген. 1992 жылғы Денсаулық сақтау (отбасы жоспарлау) (өзгерістер) туралы заң 1979 жылғы Заңның 4-бөлімін 1985 жылы өзгертілген күйінде жойды және рецептсіз контрацептивтерді ұсынуды жалғастырды, бұл 17 жастан асқан адамдарға сатуды рұқсат етті. 2010 жылдан бастап 1992 жылғы Заң және 1993 жылғы Денсаулық сақтау (отбасы жоспарлау) (өзгерістер) Заңы контрацепция және отбасы жоспарлау қызметі туралы негізгі ирландтық заңнама болып табылады. Ирландияда сатуға рұқсат берумен қатар, контрацептивті жарнамалауға немесе тіпті атауға рұқсат беру үшін цензура заңдарын реформалау қажет болды. 1976 жылы Баспаларды цензуралау комитеті Ирландияның отбасылық жоспарлау қауымдастығының "Отбасылық жоспарлау" атты кітапшасына тыйым салды. 1979 жылғы Денсаулық сақтау (отбасы жоспарлау) туралы заң 1929 және 1949 жылғы цензура заңдарында "тұқым алудың табиғи емес алдын алу" туралы сілтемелерді алып тастады, осылайша Ирландияда контрацепция туралы ақпарат беретін басылымдарды таратуға рұқсат етілді. 1995 жылғы "Ақпаратты реттеу туралы" (Жүктілікті тоқтату үшін мемлекет сыртындағы қызметтер) Заңы 1929, 1946 және 1967 жылдардағы заңдарды өзгертіп, "Жүктілікті тоқтату үшін мемлекет сыртында көрсетілетін қызметтер" туралы ақпаратпен жариялауға рұқсат берді. 2023 жылдың қаңтарынан бастап Ирландияда оннан астам контрацептивтер бар, соның ішінде күнделікті таблетка, презервативтер және ұзын мерзімді әдістер, мысалы, катушка. Қазіргі уақытта 17-26 жас аралығындағы әйелдер үшін контрацепция, контрацепция бойынша консультация, кездесу, рецепт және басқа да шығындар тегін. Сізге қажетті әдістерді анықтауға және сіздің қажеттіліктеріңізге сәйкес келетін контрацепция әдісін табуға көмектесетін дәрігерлер бар. Егер сіз осы схема бойынша қамтылмаған болсаңыз, контрацепция бойынша консультация 60 евроға (оқушы болсаңыз 45 евроға) тұрады. Ирландия конституциясының абортты болдырмайтын 8-ші түзетуі 2018 жылы жойылған. Ирландия халқының аз бөлігі әлі де Humanae Vitae-ге сәйкес некеде қолданбалы контрацепция қолдануына қарсы, соның ішінде спорттық тұлға Микки Харт.
In 1973, the Supreme Court determined in McGee v. The Attorney General that there was a constitutional right to marital privacy which also allowed for the use of contraceptives. A number of bills were proposed, but none became law. Indeed, Taoiseach at the time, Jack Lynch, admitted at one point that the issue had been put "on the long finger". The Health (Family Planning) Act 1979 limited the provision of contraceptives to "bona fide, family planning or for adequate medical reasons". Under this scheme, contraceptives could only be dispensed by a pharmacist on the presentation of a valid medical prescription from a practising doctor. The legislation did not require that the recipient of the prescription be married; however "bona fide family planning" would have made non marital use unlikely to be authorised. The legislation had been introduced by Charles Haughey. The reason for the compromise was the strong position of conservative elements in Irish society at the time, particularly the Roman Catholic Church which made it difficult for the government to provide for a more liberal law. Contraception was also not seen by politicians as a vote getter at the time. Haughey described the 1979 Act as "an Irish solution to an Irish problem". Eileen Desmond, TD, was severely critical of the legislation; describing it as hypocritical, she argued that women should make their own decisions on such matters, and contended that the Irish people and "those who have conditioned our consciences' showed greater moral concern on sexual matters than in addressing poverty". On 1 November 1980 the Act came into operation by order of the minister. The Health (Family Planning) (Amendment) Act 1985 liberalised the law by allowing condoms and spermicides to be sold to people over 18 without having to present a prescription; however sale was limited to categories of places named in the Act. The Health (Family Planning) (Amendment) Act 1992 repealed Section 4 of the 1979 Act, as amended in 1985, and continued the provision of contraceptives without prescription, allowing sale to individuals over the age of 17. As of 2010, the 1992 Act and the Health (Family Planning) (Amendment) Act 1993 are the main Irish legislation on contraceptive and family planning services. As well as allowing sales, Ireland's censorship laws had to be reformed to allow contraceptives to be advertised or even mentioned. As late as 1976, the Censorship of Publications Board had banned the Irish Family Planning Association's booklet "Family Planning". The Health (Family Planning) Act 1979 deleted references to "the unnatural prevention of conception" in the 1929 and 1949 censorship Acts, thus allowing publications with information about contraception to be distributed in Ireland. The Regulation of Information (Services Outside the State for the Termination of Pregnancies) Act 1995 modified the 1929, 1946 and 1967 Acts to allow publications with information about "services provided outside the State for the termination of pregnancies". As of January 2023, there are more than a dozen contraceptive choices available in Ireland including the daily pill, condoms and more long term methods such as the coil. Contraception, contraceptive consultations, appointments, prescriptions and any other costs are now free for 17 to 26 year olds under the Government's free contraception scheme. There are medical professionals available who can guide you through your options and help you find the most appropriate method of contraception for your needs. For those who are not covered by the scheme, a contraceptive consultation costs €60 (or €45 if you are a student). The 8th Amendment to the Irish constitution which prevented abortion was repealed in 2018. A small percentage of the Irish population still opposes the use of artificial contraception within marriage, in line with Humanae Vitae, including sports personality Mickey Harte.