Кіріспе

Англияның дворяны және саясаткері Генри Куртенэй, Эксетердің 1-ші маркизі, Девонның 2-ші графы (шамамен 1498 9 желтоқсан 1538), КГ, ПК, Океэмптонның феодал бароны, Плимптонның феодал бароны, Тивертон замогы, Океэмптон замогы және Колкомб замогы, барлығы Девон, король Эдуард IV немересі, корольдің немересі, королева Елизавета Йорк және король Генрих VIII-нің бірінші туысы. Генри Куртенэй Генри VIII-дің жақын досы болды, ол "балалық шағында оның бөлмесінде оның сұлулығымен тәрбиеленген".

Шығу тегі

Ол шамамен 1498 жылы туған, Уильям Куртенэйдің тұңғыш және жалғыз тірі ұлы және мұрагері, 1-ші девон графы (14751511) және оның әйелі, принцесса Екатерина Йорктік (1527 жылы қайтыс болды), король Эдуард IV-тің алтыншы қызы және оның әйелі Елизавета Вудвилл. Сондықтан оның аналық туыстары арасында король Генрих VIII болды.

Ерте өмір

1498 жылы туған кезде оның атасының әжесі Эдвард Куртенэй, 1-ші девон графы (1509 жылы қайтыс болды) әлі де өмір сүріп, Генридің әкесі Уильям Куртенэй оның үлкен ұлы және мұрагері болды. 1504 жылы Тюдор королі Генрих VII билік құрған кезде Уильям Куртенэйді таққа иелік етуші Йорктың жетекші талапкері Эдмунд де ла Польмен хат алысып жүргені үшін айыптап, король оны Лондон мұнарасына қамауға алды. 1504 жылы ақпанда ол атасының графтығын мұра етуге мүмкіндігі жоқ деп танылды. Король Генрих VII 1509 жылы 22 сәуірде қайтыс болды, оның артынан 28 мамырда Девонның 1-ші графы Эдвард Куртенэй қайтыс болды. Патшаның орнын оның ұлы, Вильям Куртенэйдің әйелі Генрих VIII, оны Тауэрден босатты. 1509 жылы 24 маусымда Уильям Генрих VIII-нің таққа отырғызу рәсіміне қатысып, рәсім кезінде Үшінші семсерді алып барды. Вильгельм 1511 жылы 9 мамырда өзінің атауын өзгертіп, 10 мамырда Девон графтығын тағайындады. Вильгельм бір айдан кейін, 9 маусымда, 1511 жылы, граф ретінде ресми инвиститурасын аяқтамай қайтыс болды, бірақ корольдік жарлық бойынша графқа лайықты құрметпен жерленді. Ол Генри Куртенені мұрагер ретінде қалдырды.

Девон графлығы

1511 жылы 9 маусымда әкесі қайтыс болғаннан кейін Генрих патентке сәйкес әкесі 1511 жылы граф болды. Бірақ 1512 жылы ол 1485 жылы бабасының графтығына ие болды, 1512 жылдың желтоқсанында парламенттен 1504 жылы әкесінің атауын қайтарып алуды (бейкірею) алды. Оның бірінші туысы Генрих VIII сол кезде Франция королі Людовик XII-ге қарсы Камбрей лигасының соғысына қатысқан. Девон графының алғашқы шайқасы 1513 жылы соғысқа аттанған сарбаздың екінші капитаны ретінде өтті. 1510 жылдары ол өзінің патшалық туысының ықыласына ие болды. Ол 1520 жылы патшалық палатасының мырзасы және патшалық кеңесінің мүшесі болды. 1520 жылы маусымда ол Генрих VIII-ге Калеге Францияның королі Франциск I-мен кездесуге алтын мата алаңында бірге барды және корольдің азғын және спорттық достарының бірі болды, ол патшамен және оның сүйіктісі, Саффолктың 1-ші герцогы Чарльз Брэндонмен жиі аңшылық сапарларға шығады. 1521 жылы Букингемнің 3-ші герцогы Эдвард Стаффорд сатқындықпен айыпталып, өлтірілді. Орденде бос орын болғаннан кейін король 9 маусымда Куртенэйді Гартердің рыцары етіп тағайындады және оған Стаффордтың жоғалтқан жерлері мен мүліктерінің бір бөлігін берді. Сол кезде Франциск I Павия шайқасында жеңіліп, Киелі Рим императоры Карл V тұтқында ұсталды. Генрих VIII жаңа Эксетер маркизін француз регенті Луиза Савойямен келісімге қол жеткізуге және Францискті қайтару туралы келіссөздерде ағылшын патшасының көмегін беруге жіберді. Эксетер маркизі корольдің Екатерина Арагондықпен некелерін бұзу туралы іс жүргізуде корольдің мүддесін қорғады және осыған байланысты папа Климент VII-ге жазылған хатқа қол қойды. Ол патшадан кейін екінші орынға ие болды. Кардинал Томас Уолсиді елге опасыздық жасады деп айыптаған және оны соттауға арналған құжаттарға қол қойған. 1533 жылы Екатеринаны ресми түрде құлату рәсімінің комиссары болды. Монастырларды таратуды дайындау кезінде Генрих VIII 1535 жылы Куртенэйге бірнеше монастырлардың басқаруын берді, бұл оны алдағы процеске басты орынға қойды. 1536 жылы Куртенэй патшаның екінші әйелі Анна Болейнді соттау процесінде комиссия мүшесі болды. Куртенэй мен Чарльз Брэндон, 1-ші Суффолк герцогы, 1536 жылы 15 қазанда басталған Рим католиктері көтерілісін, Грейстің Қажылықтарын басу үшін Йоркширге жіберілді. Куртенэй бұл тапсырманы орындай алмады және Девонширге кері шегініп кетті. 1537 жылы 15 мамырда ол бас көтеріліс көшбасшысы деп айыпталған Томас Дарсидің, 1-ші барон Дарси де Дарсидің елге опасыздық жасағаны үшін сотталғанда жоғары стюард қызметін атқарды.

Құлау және өлім

1530-жылдардың аяғында Куртенэй соттағы ықпалды тұлға болды және өзінің және король Генрих VIII-нің атынан Батыс Англияның көп бөлігін басқарып отырды. Ол сондай-ақ Томас Кромвельдің саяси бәсекелесі болды және екі адам бір-біріне деген жанашырлығы аз деп айтылады. Реформациядан кейін Куртененың екінші әйелі Гертруда Блоунт Рим католиктік шіркеуінде қалды. Ол Элизабет Бартонды құлдырауына дейін қолдады және католикалық бұрынғы патшайым Екатеринамен өлімге дейін хат алмасуды жалғастырды. Оның әкесі Екатерина патшайымның палата қызметкері болған, ал үшеуі оның Уэльс ханшайымы болған кезде оның испандық қызметшілерінің бірі болған. Кромвель бұл байланыстарды Куртененің адалдықтарына күдік туғызу үшін қолданды. Батыс елінде жер иелері күшті болғандықтан, ол қожайындарының зардаптарын көре алмады. Көптеген діндарлар мен дін қызметкерлері өздерінің жерлері мен үйлерінен монастырьларды тарату арқылы қуып шығарылды және Куртенэй генерал-викарий Кромвелді және оның протестантизмін жек көруге кірісті, оның "қадамдары оған соншалықты жағымсыз болды, ол Поле отбасымен опасыздыққа қарсы сөз байласты". Ол 1538 жылы Батыс көтерілісіне католик поляктармен қосылып, Девон мен Корнуолл еркектерін көтеруге тырысты. Корнуоллдың Lizard түбегіндегі Сент-Квернеде жергілікті ауылдарды аралап, халықты көтерілуге шақыратын боялған баннер жасалғаны хабарланды. Алайда, Мадлен Хоуп Доддс ешқашан да ешқандай заговор болған жоқ деп айтады. "Олар саяси партия емес, бұрынғы дінді сүйетін, Кромвелді жек көретін және саясатты өзгертуге құштар достар тобы еді. Олар кездесіп, сатқындық туралы әңгімелесіп, саяси әндер шырқады. Олар ешқандай қиындықты ойлап, ақыл-ойға толы жоспарға кіріспейді". Бернард Берк Эксетер корольдің поляктарға қызғанышынан құрбан болды дейді. 1538 жылдың қараша айының басында Куртеней әйелі мен ұлы Эдвард Куртенэймен бірге тұтқындалып, Лондон мұнарасына қамалды. 1538 жылы 3 желтоқсанда Куртенэйді Вестминстер залында өзінің әріптестері сотқа тартты, бірақ оның Эксетер заговорына қатысы бар екендігіне айғақтар аз болды. Ол Римдегі кардинал Полемен хат алысқандықтан кінәлі деп танылды. Куртенэй 1538 жылы 9 желтоқсанда Тауэр төбесінде семсермен бас кесті. Генри Поул, 1-ші барон Монтегю, кардинал мен Джеффридің аға ағасы, олардың ағасы Эдвард Невиллмен бірге. Ол жеңіліп, Девон графлығы жоғалып, Корнуоллдағы жерлері Корнуолл герцогтігіне қосылды. Оның әйелі Гертруда мен ұлы Эдвард 1539 жылы оның жерлері (соның ішінде сэр Уильям Сэйден мұрагерлік алған мүліктері) Таққа берілді. 1540 жылы босап, патшаның үлкен қызы Мэримен достық қарым-қатынасын өмір бойы сақтады. Мэридің таққа отырғанынан кейін оның ұлы Эдвард Куртенэй 1553 жылы 3 тамызда босатылды.